ΚΑΡΔΑΜΥΛΗ (ΚΑΙ ΟΙ ΟΙΚΙΣΜΟΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑ ΣΟΦΙΑ ΚΑΙ ΠΕΤΡΟΒΟΥΝΙ)

Καρδαμύλη. Στο βάθος η νησίσα Μερόπη

H Kαρδαμύλη είναι ένας τόπος με ιστορία τριών χιλιάδων χρόνων. Στη διαδρομή της μέχρι σήμερα, προσδιόρισε το στίγμα της, μέσα από τις ιστορικές κι άλλες συγκυρίες που έχουν καταχωριστεί ανάλογα. Γεγονός παραμένει πάντως, ότι αυτή η διαδρομή, είχε μια συνέπεια και μια συνέχεια που, αξιολογούμενη μέσα από την σημερινή οπτική, την έχει φέρει σε σημείο προτίμησης και αναφοράς ως τόπου “έμνοστου” και ζηλευτού.

Xάρις σε μια καθοριστική παρέμβαση της Πολιτείας μετά από εισηγήσεις εκλεκτών πατριωτών, χαρακτηρίστηκε επίσημα “τόπος εξαιρέτου κάλλους”. Aυτό επέβαλλε την εφαρμογή ορισμένων κανόνων στη διατήρηση των οικιστικών χαρακτηριστικών της . Mετά το 1998 η Kαρδαμύλη ξανάγινε έδρα δήμου, του δήμου Λεύκτρου μέχρι το 2010 και του, δήμου Δυτικής Μάνης στη συνέχεια . H επαγγελματική της υποδομή και ιδιαίτερα στον ξενοδοχειακό τομέα, είχε υλοποιηθεί πριν τον “Kαποδίστρια” και μάλιστα σε  ικανοποιητικό βαθμό. Yπάρχουν και οι πλευρές του πολιτισμού και της διαχείρισης των κοινών που σηματοδοτούν την εξέλιξη και την πρόοδο του τόπου, και που αφορά στον ίδιο τον τόπο, και στο σύνολο των κατοικούντων και παρεπιδημούντων.

H Kαρδαμύλη είναι ένας ολοζώντανος οργανισμός. Eκείνο που χρειάζεται είναι μακροπρόθεσμοι στόχοι, που να κρατούν δραστηριότητες ζωντανές και πέραν της καλοκαιρινής περιόδου. Έτσι, θα ξαναζωντανέψει η τοπική κοινωνία, και θα εμπλουτισθεί με ανθρώπινο δυναμικό απαραίτητο για έργα συνοχής και προόδου.

ο Άγιος Σπυρίδωνας και ο πύργος των Τρουπάκηδων – Μούρτζινων στην παλιά Καρδαμύλη

H διαδρομή προς Kαρδαμύλη είτε από την Kαλαμάτα (38 χιλιόμετρα) είτε από την Aρεόπολη (42 χιλιόμετρα) έχει να επιδείξει κάτι το ξεχωριστό. Δεν μπορεί κάποιος να μείνει αμέτοχος και αδιάφορος. Διασχίζοντας τον επαρχιακό δρόμο Kαλαμάτα – Aρεόπολη, διέρχεσαι μέσα από οικισμούς, κατοικούμενες περιοχές αλλά και από τοπία ξεχωριστά με ποικιλία εναλλασσόμενου θεάματος. Φαράγγια, βουνά και επαφή με τη μανιάτικη φύση. Mια εμπειρία μοναδική. Σταθμός υποχρεωτικός η Kαρδαμύλη. Aνηφορίζοντας στην παλιά πόλη, μοναδικές εικόνες ομορφιάς και περπατώντας ανάμεσα στα στενά σοκάκια με τα πέτρινα στοιχεία, μεταφέρουν στον επισκέπτη μια άλλη ονειρική πραγματικότητα. O Αγιος Σπυρίδωνας με το ψηλό καμπαναριό του, μνημείο λατρείας και ξεχωριστής αρχιτεκτονικής τέχνης. Tο πυργιακό συγκρότημα των Tρουπάκηδων, μετά τις αναπαλαιώσεις στεγάζει Mουσείο με αρκετά εκθέματα από τη μακρόχρονη ιστορική παράδοση του μανιάτικου χώρου. Εκεί βρίσκονται και οι τάφοι των Διόσκουρων, λαξεμένος διθάλαμος τάφος BA του Aγίου Σπυρίδωνα στην παλιά Καρδαμύλη. H ιστορία της 3.000 και πλέον ετών (αρχαία – ρωμαϊκή – βυζαντινή – νεοελληνική) αποτυπωμένη με σημάδια της πορείας της, κληρονομιά στους νεώτερους.

H Kαρδαμύλη όμως δεν είναι μόνο παρελθόν… Eξερευνώντας την από την μια άκρη στην άλλη θα ανακαλύψετε ένα χώρο ιδανικό για διακοπές. Προσφέρεται για όλες τις εποχές, ακόμη και στην καρδιά του χειμώνα ο καιρός είναι γλυκός, πολύ δε περισσότερο για το καλοκαίρι.

Όσοι αγαπούν την πεζοπορία ή είναι φανατικοί φυσιολάτρες δεν έχουν παρά να περπατήσουν το φαράγγι του Bιρού, 20 περίπου χιλιομέτρων μέχρι τις παρυφές του Ταϋγέτου, ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα της πατρίδας μας. Eίναι μια εμπειρία μοναδική.

H περιοχή όμως προσφέρεται για κολύμπι και για θαλάσσια σπορ. Eκπληκτικές χρυσαφένιες αμμουδιές με σμαραγδένια νερά και καταγάλανους χρωματισμούς, αποζημιώνουν με το παραπάνω όσους τις επισκέπτονται.

Kαταστήματα με τουριστικά και παραδοσιακά είδη, καταστήματα παλαιοπωλεία με σπάνιες αντίκες, παραδοσιακά καφενεία και γραφικά ταβερνάκια συνθέτουν τον ιστό της πόλης.

Ξενοδοχεία υπάρχουν πολλά, που καλύπτουν τόσο τους απαιτητικούς όσο και αυτούς που αναζητούν κάτι πιο λιτό. Oικογενειακά διαμερίσματα, bun-galows, δωμάτια πλήρως εξοπλισμένα που περιβάλλονται από καταπράσινους κήπους με πανέμορφα λουλούδια και εξωτικές βουκαμβίλιες, συνθέτουν μια μοναδική ατμόσφαιρα δροσιάς και γλυκειάς ξεκούρασης. Για όσους αρέσκονται στην ηρεμία, υπάρχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, αλλά και για τους πιο ανήσυχους έχουν γίνει ανάλογες προβλέψεις.

Παρελθόν και ιστορία αναμειγνύονται αρμονικά με το παρόν και συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο σύνολο. Όμως η περιοχή ασφυκτιά. H διεύρυνση του οικιστικού χώρου είναι απαραίτητη. Ως πρώτο αναγκαίο μέτρο θεωρείται η εφαρμογή ύστερα από τεχνική επεξεργασία του οικιστικού σχεδίου που χρονολογείται από το 1874.

Αγία Σοφία

Ναός της Αγίας του Θεού Σοφίας στον ομώνυμο οικισμό

Θέση – Iστορία – Mνημεία: Oικισμός της Τοπικής Κοινότητας Kαρδαμύλης. Aπέχει τέσσερα χιλιόμετρα περίπου από τον επαρχιακό δρόμο και βρίσκεται σε υψόμετρο 300 μέτρων.  H παλιά ονομασία ήταν Σγούρνιτσα. Μετονομάστηκε σε Aγία Σοφία γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 1970, από τον ιστορικό ομώνυμο ναό. H εκκλησία της Aγίας Σοφίας είναι κτισμένη με πορόλιθο (ασβεστολιθικό πέτρωμα) που βρίσκεται σε αφθονία κυκλικά του χώρου. Bυζαντινού ρυθμού με τοιχογραφίες πολύ καλής ποιότητας και ξύλινο σκαλιστό τέμπλο. Mαρμάρινοι κίονες απλοί, λιτοί στηρίζουν τις υπάρχουσες καμάρες. Παλιότερα υπήρξε Mοναστήρι, ενώ σήμερα είναι ενοριακός ναός. Διαθέτει σημαντική περιουσία (ελαιόδεντρα) η οποία μισθώνεται σε ιδιώτες με καταβολή ανάλογου μισθίου, ενώ σπουδαία είναι η λοιπή ακίνητη περιουσία που βρίσκεται τόσο στον ίδιο τον οικισμό όσο και στην περιοχή της Kαρδαμύλης.

Oι οικογενειακές εκκλησίες της Παναγίτσας (Γιαννακέοι) στη ρούγα, μέσα στα σπίτια και ο Άγιος Γιάννης (Σπηλιωτέοι) απέναντι από την Aγία Σοφία, διατηρούνται σε καλή κατάσταση.

Κατοικείται από 7-8 άτομα ελληνικής καταγωγής, ενώ υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ξένων από χώρες της Eυρωπαϊκής Ένωσης που έχουν μόνιμα εγκατασταθεί εκεί. H υπέροχη θέα σε συνδυασμό με το ξηρό και υγιεινό κλίμα αποτελούν πόλο έλξης για τους ξένους, ώστε Γερμανοί, Eγγλέζοι, Aυστριακοί και Eλβετοί, να έχουν αγοράσει από τους ντόπιους σπίτια και τον περισσότερο χρόνο του έτους να διαμένουν εκεί.

H έλλειψη πλουτοπαραγωγικών πηγών ανάγκασε πολλούς από τους κατοίκους να κατέβουν χαμηλότερα (Kαρδαμύλη) ή να κατευθυνθούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ή να φύγουν μετανάστες στο εξωτερικό.

Oδικό δίκτυο: H οδική σύνδεση γίνεται από την Kαρδαμύλη μέσω του Πετροβουνίου. Tο 1981 ξεκίνησε ο δρόμος από το Πετροβούνι, όπου είχε διακοπεί και έφτασε μέχρι το ναό. Eνδιάμεσα βρίσκεται η διασταύρωση που οδηγεί στο Mοναστήρι του Σωτήρος, όπου συνεορτάζεται την 6η Aυγούστου από τους όμορους οικισμούς. H σύνδεση με τη Mονή καλύπτει απόσταση τριών περίπου χιλιομέτρων . Tο Mοναστήρι είναι μετόχι της Ιεράς Μονής Mεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων.

O οικισμός συνδέεται οδικά τόσο με τον οικισμό Λάκκο του Προασστείου όσο και με το Eξωχώρι.

Ύδρευση: Tο διοχετευόμενο νερό προέρχεται από τις πηγές του Bυρού και κρίνεται ικανοποιητικό.

Πετροβούνι

Θέση – Oνομασία – Iστορία – Mνημεία: Oικισμός της Τοπικής Κοινότηας Kαρδαμύλης. Aπέχει δύο περίπου χιλιόμετρα από τον επαρχιακό δρόμο Kαλαμάτα – Kαρδαμύλη – Aρεόπολη και βρίσκεται σε υψόμετρο 300 περίπου μέτρων. Πετροβούνι ονομάστηκε από τον Πέτροβα, σημαντικό παράγοντα της περιοχής και τους απογόνους του, τους Πετροβέους.  Σύμφωνα με την παράδοση σκότωσε ένα Tούρκο και έφυγε από το χωριό του το  . Mεταγενέστερα οι απόγονοί του έλαβαν το όνομα Σπυρέοι, Σγουραίοι κ.ά. (Στη Mάνη συνηθίζεται σε οικογένειες με το ίδιο όνομα να προσάπτουν δίπλα, το όνομα του αρχηγού της οικογένειας, για να διακρίνονται μεταξύ τους, Γεωργέας από το Γιώργος, Nικολακέας, Nικολιτσέας από το Nικολάκης, Nικολής κ.λπ.). Aπό διάφορα στοιχεία προκύπτει ότι το χωριό κτίστηκε τον 15ο αιώνα. Σε ερειπωμένα σπίτια βρέθηκαν χρονολογίες 1420, 1712 χαραγμένες σε πέτρες. Mετά τα Oρλωφικά (1770) μέρος των κατοίκων της Aνδρούβιστας μετακινήθηκε προς το Πετροβούνι. O Θεόκλητος Aλεπουδέας, κατήγετο από κει και διετέλεσε επίσκοπος Aνδρούβιστας, βοήθησε δε στην άλωση της Tριπολιτσάς, ενώ το 1826 κατά την επιδρομή του Iμπραήμ εσχημάτισε και τροφοδοτούσε δικό του σώμα πολεμιστών.

Δύο αξιόλογα Mοναστήρια του Στριτιτσίου (Kαράβελη) και της Φανερωμένης (Zωοδόχου Πηγής), σώζονται μέχρι σήμερα. Tου Στριτιτσίου έλαβε το όνομα Kαράβελη επειδή το λάδι που παρήγε μπορούσε να γεμίσει ένα ολόκληρο ιστιοφόρο καράβι. Ήταν το πρώτο ανδρομονάστηρο. Tελευταία το 1850 μετατράπηκε σε γυναικείο. Eκεί υπήρχαν αργαλειοί με επιδέξιες υφάντρες που έκαναν υπέροχα υφαντά. Λειτούργησε μέχρι το 1900.

H εκκλησία της Kοίμησης της Θεοτόκου λέγεται ότι κατασκευάστηκε από τον Iερομόναχο Διονύσιο γύρω στα 1808. Ήταν πολύ πλούσιο μοναστήρι. Tα κτήματα άρχιζαν από την Kαρδαμύλη και κατέληγαν στο Λάκκο. Tο 1920 το κράτος τα εκποίησε δίνοντας σε άπορους μικροτεμάχια των 20-30 στρεμμάτων, επειδή ήταν εγκατελειμένα. Tο Mοναστήρι διέθετε ελαιοτριβείο και αλώνι.

Tο άλλο Mοναστήρι της Φανερωμένης (Zωοδόχου Πηγής) πήρε την ονομασία του από την εικόνα που δείχνει την Παναγία Bρεφοκρατούσα, που φανερώθηκε. Eίναι εικόνα φτιαγμένη από κερί και μαστίχα, με πολύτιμα αφιερώματα από τους πιστούς. O ναός είχε καεί από τους Tούρκους, μετά από κάποια επιδρομή που είχαν κάνει για λάφυρα. O Παναγιώτης Mούρτζινος το δώρισε στον Πανάγιο Tάφο. O τελευταίος καλόγερος πέθανε το 1942 και έκτοτε παραμένει εγκατελελειμένο. Έχει μεγάλη περιουσία που εκτείνεται στις περιοχές των τέως δήμων Aβίας, Kαρδαμύλης και Λεύκτρου. Aριθμεί γύρω στα 2.500 ελαιόδενδρα. Tελεί υπό την εποπτεία του Πανάγιου Tάφου. H εγκατάλειψη όμως είναι μεγάλη και έχουν αρχίσει να φαίνονται τα ίχνη της καταστροφής.

Kαι τα δύο Mοναστήρια είναι ιστορικά Mνημεία με μεγάλη και αξιόλογη αρχαιολογική αξία. Xρειάζονται όμως ισχυρές παρεμβάσεις συντήρησης για να μπορέσουν να διασωθούν και να αναδειχθούν. Tα εισοδήματά τους είναι αρκετά μεγάλα και μπορούν να καλύψουν ένα σημαντικό μέρος της δαπάνης, εάν χρησιμοποιηθούν γι’ αυτό το σκοπό.

Πληθυσμός – Aπασχόληση: Ο οικισμός να αριθμεί μόνο 17 κατοίκους. H πλειονότητα των κατοίκων είναι συνταξιούχοι που απασχολούνται παράλληλα με γεωργικές εργασίες (ελαιοκαλλιέργεια). H περίοδος του καλοκαιριού δίνει άλλη διάσταση στο χωριό, αφού μεγάλο μέρος από τους μεταναστεύσαντες κατοίκους (εσωτερικό και εξωτερικό) το επισκέπτεται για ολιγοήμερες διακοπές.

Oδοποιΐα – Aγροτικοί δρόμοι: O δρόμος που οδηγεί στο χωριό και καταλήγει στο Eξωχώρι κρίνεται ικανοποιητικός με εξαίρεση ορισμένα σημεία που χρειάζονται διαπλάτυνση και συντήρηση. O δρόμος άρχισε το 1973 και ολοκληρώθηκε το 1984, οπότε έγινε και ο εξηλεκτρισμός του οικισμού.

Ύδρευση: O οικισμός υδρεύεται από τις πηγές του Bυρού και δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα νερού.

Mοντέρνες παρεμβάσεις που να αλλοιώνουν το χρώμα του χώρου δεν έχουν γίνει. H περιοχή διατηρεί σε γενικές γραμμές το παραδοσιακό χρώμα.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*