ΔΗΜΟΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΑ: ΓΙΑΤΙ ΔΕ ΒΓΑΙΝΕΙ Η ΕΞΙΣΩΣΗ;

Εξίσωση στα μαθηματικά είναι η ισότητα που συνδέει γνωστές ποσότητες με άγνωστες, τις οποίες θέλουμε να προσδιορίσουμε. Η εξίσωση λοιπόν είναι μια μαθηματική έκφραση που βεβαιώνει την ισότητα των δύο εκφράσεων. Ο όρος έχει βρει ευρύτατη χρήση και μεταφέρεται σε κάθε θέμα της ανθρώπινης δραστηριότητας που επιχειρείται να επιλυθεί. Για την επιτυχή επίλυση των εξισώσεων απαραίτητο όρο αποτελεί ο προσδιορισμός των άγνωστων ποσοτήτων μετά από επεξεργασία των γνωστών, που έχει ως προϋπόθεση βέβαια ότι υπάρχει σαφήνεια και  για τα δεδομένα στοιχεία αλλά και για τα ζητούμενα.

Στα δημόσια οικονομικά η εξίσωση αφορά κυρίως την ισότητα μεταξύ εσόδων και εξόδων που, στην περίπτωση ανισότητας μεταξύ τους, υπεισέρχεται και νέο στοιχείο ο δανεισμός. Τα επί μέρους ποσοτικοποιημένα στοιχεία που εξειδικεύουν την εξίσωση αναφέρονται στα είδη των εσόδων και των εξόδων. Αυτά προσδιορίζονται από την ακολουθούμενη πολιτική των κυβερνήσεων. Στην  πολιτική των κυβερνήσεων εντάσσονται τα είδη των φόρων και οι κοινωνικές ομάδες που θα τους πληρώσουν, αλλά και τα είδη των εξόδων και οι κοινωνικές ομάδες που θα επωφεληθούν από τις δημόσιες δαπάνες. Όσο και αν αυτή η περιγραφή φαίνεται περίπλοκη θεωρούμε ότι τα στοιχεία που αναφέρονται είναι επεξεργάσιμα και μπορούν να αποτελέσουν αποτελεσματικό μοντέλο διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών. Με μία προϋπόθεση, που σημειώσαμε με έμφαση πιο πάνω: τη σαφήνεια, των στοιχείων που και αυτή με τη σειρά της απορρέει από τη σαφήνεια της πολιτικής που ακολουθούν οι κυβερνώντες.

Από τη σειρά των συλλογισμών που προηγήθηκαν προκύπτει το ερώτημα: πως προκύπτει η σαφήνεια των στοιχείων τόσο για τα κρατικά έσοδα όσο και για τα κρατικά έξοδα. Η αρχική απάντηση είναι εύκολη: το σκέλος των εσόδων στην εξίσωση των δημόσιων οικονομικών σταθεροποιείται με τη σαφήνεια των κυβερνητικών αποφάσεων και τη διαφάνεια των στοιχείων τους. Η πρόταση αυτή εξειδικεύεται περισσότερο παραπέμποντας σε δύο επί μέρους παράγοντες: τη σαφή και ολοκληρωμένου τύπου για κάθε θέμα νομοθέτηση και τη διαμόρφωση μηχανισμού υλοποίησης των αποφάσεων. Και στους δύο αυτούς παράγοντες υστερεί η χώρα μας σε σχέση με τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, με τελικό αποτέλεσμα να μη βγαίνει η εξίσωση στα δημόσια οικονομικά! Η αποσπασματική και ασαφής νομοθέτηση μπορεί να προέρχεται από ποικίλα αίτια: η έλλειψη γνώσεων και ικανότητας των κυβερνώντων μπορεί να καταγραφεί ως το πρώτο αίτιο, αλλά για κάποιους πιο υποψιασμένους μπορεί αυτό να συνδυαστεί με σκοπιμότητες, ώστε από τη διάσπαρτη νομοθέτηση και τις ασάφειες της να ωφελούνται επί μέρους άτομα ή και κοινωνικές ομάδες της αρεσκείας των νομοθετούντων.

Η αντίστοιχη αρχική απάντηση για το σκέλος των εξόδων στην εξίσωση των δημόσιων οικονομικών είναι και αυτή εύκολη: το σκέλος των εξόδων σταθεροποιείται με τη στενή σύνδεση της όποιας δαπάνης με την, όσο το δυνατό ευρύτερη,  κοινωνική ωφελιμότητα. Πολλά είναι τα μαθηματικά μοντέλα που θα μπορούσαν να εξειδικεύσουν με να μετατρέψουν σε αριθμητικά στοιχεία την πρόταση που προηγήθηκε. Χρειάζεται, όμως, να τροφοδοτηθούν με σταθερά και αντικειμενικά στοιχεία από τους κυβερνώντες. Η διαφάνεια στην κατανομή των δημόσιων δαπανών, και κυρίως η κεντρική επιλογή στην κατανομή τους κυρίως σε επενδύσεις και όχι στην κατανάλωση, διαμορφώνει στοιχεία που οδηγούν σε πολλαπλασιασμό του αποτελέσματος. Αν, όμως, μέσω των δημόσιων δαπανών επιχειρείται η διατήρηση στην εξουσία των κυβερνώντων, η εκτροπή από την αποτελεσματικότητα θεριεύει και συμπαρασύρει σε ανισορροπία όλο το κρατικό σύστημα.  Τα αποτελέσματα αυτής της ανισορροπίας βιώνομε πολλά χρόνια τώρα, με όσα παρεπόμενα κακά έχουν δημιουργηθεί σε ευρείες κοινωνικές ομάδες. Αυτή η διόγκωση των δημόσιων δαπανών χωρίς αντιστοίχο αποτέλεσμα, οδήγησε τη χώρα σε υπέρογκο, και με μεγάλα επιτόκια, δανεισμό που καλούμαστε όλοι, δίκαιοι και άδικοι, να ξεπληρώσομε! Και ακόμα χειρότερα, οι κυβερνώντες, εκτός ολίγων εξαιρέσεων, εξακολουθούν να εφαρμόζουν πολιτικές συμπεριφορές προσομοιάζουσες με αυτές που οδήγησαν την εξίσωση των δημόσιων οικονομικώνσε ανισορροπία!

Έχομε και σε άλλες ευκαιρίες προβάλλει το μοντέλο της οικογενειακής εξίσωσης που εφαρμοζόταν μακροχρόνια στη Μάνη: αξιοποίηση όλων δυνατοτήτων για έσοδα από την αγροτοκτηνοτροφική περιουσία και περιορισμός των εξόδων στα απολύτως αναγκαία. Και, όταν δεν έβγαινε η εξίσωση, μετακίνηση στις γειτονικές περιοχές για μεροκάματα. Έτσι ζούσαν ισορροπημένα και, επιπλέον, σπούδαζαν και τα παιδιά τους που έπαιρναν τα γράμματα. Ας το χρησιμοποιήσουν ως πρόπλασμα και οι κυβερνώντες για να πετύχουν την εξίσωση των δημόσιων οικονομικών, που αποτελεί εξ` άλλου υποχρέωσή τους προς το εκλογικό σώμα, του οποίου ζήτησαν  και πήραν την εξουσιοδότηση.

 

Δημοσιεύτηκε στο ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ, Εφημερίδα, ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΚΑΙ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ ΑΠΟ ΤΟ 1999

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*