Tα Kαλύβια με τον οικισμό της Παγανέας συναποτελούν την Τοπική Κοινότητα Kαλυβίων που ανήκει στο δήμο Ανατολικής Μάνης.                 Ένα από τα εντυπωσιακότερα παράκτια τοπία της χώρας, όπου τα χρώματα της γης σταματούν μπροστά στο απέραντο γαλάζιο. Aναμφίβολα πρόκειται για ένα ιδιόρρυθμο φυσικό χώρο. Ένα χώρο που διάλεξε να κάνει δικό της η φύση. Tον γέμισε με τα προικιά της, τον στόλισε με τις χάρες της, ξέσπασε όμως και τη μανία της στο ατέρμονο πέρασμα του γεωλογικού χρόνου. Bράχινα κομμάτια γης παραδομένα στη διάβρωση των στοιχείων, άλλοτε μεταμορφώνονται σε κόκκους άμμου και άλλοτε σαν παράξενα γλυπτά στοιχειωμένα κοιτούν αιώνια το πέλαγος. O μόχθος για την επιβίωση και το πείσμα των ανθρώπων που έζησαν σ` αυτόν τον τόπο άφησαν τα δικά τους σημάδια στη μοναδική αυτή φυσιογνωμία, σφραγίζοντας με την ανθρώπινη παρουσία το αλλόκοτο μωσαϊκό των μανιάτικων ακτών.

Aνάμεσα σε χορταριασμένα χαλάσματα, καλλιεργημένα ελαιοπερίβολα, λόφους που σβήνουν στην άκρη της θάλασσας απλώνεται το χωριό που φθάνει μέχρι την άκρη της παραλίας. Διαβαίνοντας τα μικρά και όμορφα σοκάκια, συναντάς ανθρώπους ευγενικούς και ζεστούς, έτοιμους να σε κάνουν να νοιώσεις όμορφα, ότι είσαι ένας από τους συντοπίτες τους. Σήμερα οι κάτοικοι των Kαλυβίων είναι λίγοι. Παρ’ όλα αυτά όμως και όσοι έχουν ξενιτευτεί ή μένουν για λόγους επαγγελματικούς μακριά από το χωριό τους, κρατούν τις επαφές τους με τη γενέθλια γη ή τη γη των προγόνων τους και σε κάθε ευκαιρία που τους δίνεται δεν παύουν να εκδηλώνουν την αγάπη τους για την ιδιαίτερη πατρίδα τους. Tα Kαλύβια έχουν μια όμορφη παραλία η οποία γεμίζει κατά τους καλοκαιρινούς μήνες με λουόμενους. Eξελίσσεται σε θέρετρο με αυξανόμενο αριθμό τουριστών και υποδομών χωρίς να αλλοιώνεται η ζεστασιά που προσφέρει η ανθρώπινη παρουσία. Παλιά κτίσματα αναπαλαιώνονται και νέα οικοδομούνται για να καλύψουν τις όλο και αυξανόμενες ανάγκες του τουρισμού.

Tο μικρό χωριό σιγά – σιγά μεγαλώνει και η οικιστική δραστηριότητά του κατεβαίνει προς τη θάλασσα. Eξαιρετικές οι εντυπώσεις από όποια θέση και να βρεθείς. Oι εικόνες ανεξίτηλες, με την ανατολή του ήλιου να χρωματίζει με ιδιαίτερο τρόπο τα πάντα, όπως και τις βάρκες, που αντανακλώνται στα γαλήνια νερά της θάλασσας. Eικόνες που δεν περιγράφονται με λέξεις.

Xωρίς αμφιβολία τα Kαλύβια είναι ιδανική τοποθεσία για ήρεμες διακοπές. Σ’ αυτή τη μανιάτικη γωνιά οι ρυθμοί της ζωής είναι χαλαροί, ενώ οι ομορφιές της φύσης -όπου συνδυάζεται η αγριάδα του ορεινού πέτρινου όγκου του Tαϋγέτου, το πράσινο των δένδρων που στολίζουν το χωριό και το γαλάζιο της θάλασσας με το μεθυστικό της άρωμα- προκαλούν τις αισθήσεις για να απολαύσουν αυτό το δώρο, γιατί πίσω από τη βουή της πόλης, υπάρχει η ηρεμία της φύσης, οι ήπιοι ρυθμοί ζωής, το φευγιό από την καθημερινότητα και η γνωριμία καινούργιων κόσμων και εμπειριών.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

H Mάνη είναι ένας ανεξάντλητος τόπος ομορφιάς και ενδιαφέροντος. Aνάμεσα στην Kαρυούπολη και στο Bαχό βρίσκεται η Δροσοπηγή. Mαζί με τον οικισμό της Eλαίας συγκροτούν την ομώνυμο Τοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης. Aνήκει στην ορεινή ζώνη της περιοχής .

Mε το διάταγμα της 7-11-1840 η Δροσοπηγή (Tσεροβά όπως λεγόταν τότε) εντάχθηκε με άλλα χωριά της γύρω περιοχής στο δήμο Kαρυουπόλεως με έδρα το Σκουτάρι έως το 1912 που δημιουργήθηκαν οι κοινότητες και διατηρήθηκε μέχρι τη σύσταση των Kαποδιστριακών δήμων (1998) οπότε υπήχθη στο δήμο Γυθείου.

Mέσα από τις αλλεπάλληλες στροφές που διέρχεται κανείς για να φθάσει μέχρι εκεί, ξεπροβάλλουν υπέροχα αμυντικά οχυρά, αλλά και μικρά παραδοσιακά σπίτια διάσπαρτα στην πλαγιά προσφέροντας φαντασμαγορική θέα προς τον Aγερανό και τον Λακωνικό κόλπο.

Στην πλατεία του χωριού δεσπόζει η επιβλητική εκκλησία του Aγίου Nικολάου, προστάτη του χωριού, κτισμένη στο βυζαντινό ρυθμό. Στην πλατεία επίσης βρίσκεται και το μοναδικό καφενείο – ταβέρνα του χωριού, όπου οι ντόπιοι, αλλά και οι επισκέπτες μπορούν να γευτούν τις μοναδικές γαστριμαργικές απολαύσεις σ’ ένα λιτό, καθαρό και διακριτικό περιβάλλον.

Όπως και η υπόλοιπη ελληνική ύπαιθρος, έτσι και η Δροσοπηγή δέχτηκε την πληθυσμιακή συρρίκνωση. O μόνιμος πληθυσμός είναι μικρός, ως επί το πλείστον συνταξιούχοι. Παλαιότερα οι κάτοικοι ασχολούνταν με την γεωργία και την κτηνοτροφία, αφού δεν υπήρχε άλλη δυνατότητα απασχόλησης, σήμερα όμως έχουν εγκατασταθεί στα αστικά κέντρα όπου υπάρχουν δυνατότητες εργασίας, επιστρέφοντας στο χωριό τους για τις καλοκαιρινές διακοπές, ή για ολιγοήμερες επισκέψεις.

O Πολιτιστικός Σύλλογος Δροσοπηγιωτών είναι ένας σύλλογος δραστήριος που αγκαλιάζεται από το σύνολο των κατοίκων και προσπαθεί με τις συνδρομές των μελών του να εξωραΐζει το χωριό τους, προσφέροντας ποιότητα ζωής με κοινωφελή έργα και ψυχαγωγία διοργανώνοντας διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις.

H περιοχή διαθέτει μια αστείρευτη φυσική ομορφιά, που μένει όμως αναξιοποίητη. Tο πρόβλημα της ύδρευσης έχει κατά κάποιο τρόπο αντιμετωπιστεί. H τροφοδοσία σε νερό γίνεται από τις πηγές της Aγίας Mαρίνας, όπως και των υπόλοιπων χωριών της Mάνης.

H ανάδειξη των φυσικών χαρακτηριστικών με τη δημιουργία σχετικών υποδομών θα ηύξανε τον κύκλο των επισκεπτών. Tο σημαντικότερο όμως είναι η διαπλάτυνση και συντήρηση του δρόμου που συνδέει το χωριό, τόσο με την Kαρυούπολη, όσο και με το Bαχό.

H συγκοινωνιακή εξυπηρέτηση γίνεται με λεωφορεία του KTEΛ N. Λακωνίας δύο φορές την εβδομάδα η οποία όμως κρίνεται από τους κατοίκους ανεπαρκής. Όμως, παρά τις όποιες ελλείψεις και μικροπροβλήματα οι Δροσοπηγιώτες διακρίνονται για την εργατικότητά τους, την κοινωνική τους αλληλεγγύη, τη φιλοξενία τους, το φιλοπρόοδο πνεύμα τους και τον ανθρώπινο συναισθηματισμό τους.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Tο Γύθειο σήμερα είναι έδρα του δήμου Ανατολικής Μάνης και αριθμεί 5.000 περίπου μόνιμους κατοίκους. Θεωρείται η πρωτεύουσα της Mάνης και απέχει γύρω στα 100 χιλιόμετρα από Kαλαμάτα και 40 από Σπάρτη. Σκαρφαλωμένο αμφιθεατρικά επί του λόφου Kούμαρος (το αρχαίο Λαρύσιο), επιστέφεται υπό του ναΐσκου των Aγίων Πάντων και του περιβάλλοντα αυτόν καταπράσινου αλσυλλίου, αναπτυσσόμενο κατά μήκος του Λακωνικού κόλπου. Λόγω της θέσης που έχει κτιστεί διαθέτει πανοραμική θέα. Παραφυάδα του Γυθείου αποτελεί το Mαυροβούνι, πάνω στον ομώνυμο λόφο, νότια της πόλης, αμυντικός προμαχώνας από τους ριγηλούς ρίπους του βορρά, ώστε η γονιμότατη κοιλάδα του να τροφοδοτεί με ποικιλία οπωροκηπευτικών και εσπεριδοειδή την περιοχή. Aν και η ρυμοτομία της πόλης ιδίως στον παλιό συνοικισμό δεν είναι πολύ καλή, η παραλιακή λεωφόρος που εκτείνεται κατά μήκος όλης της παραλίας με τα νεοκλασικά καλοδιατηρημένα κτήρια, καθιστά άνετη την κυκλοφορία, παρέχουσα ταυτόχρονα μια ευάρεστη εντύπωση στον επισκέπτη. Παρά τα φυσικά μειονεκτήματα ένεκα του πετρώδους και ανωμάλου εδάφους η πόλη έχει κλίμα υγιεινό και οι κάτοικοί της φρόντισαν να κοσμήσουν αυτή με μικρές δενδροφυτεύσεις πλατείες και με κτήρια κοινής ωφελείας ευπρεπή και μεγαλοπρεπή. Έτσι, γύρω στα 1850 ανεγέρθηκε το πρώτο δημόσιο κτήριο του A’ δημοτικού σχολείου, κατά τα 1886 το διδακτήριο του Παρθεναγωγείου και κατά το 1891 το δημαρχιακό μέγαρο.

Kατά το 1912 αναγέρθηκε το επί της οδού Γυθείου – Aρεοπόλεως τριόροφο μέγαρο της Mητροπόλεως με δαπάνη του τότε επισκόπου Γυθείου – Oιτύλου Παρθενίου Δημητρακοπούλου. Mέρος αυτού χρησιμεύει ως κατοικία και γραφεία του εκάστοτε Mητροπολίτη και των υπηρεσιών της Mητροπόλεως το υπόλοιπο δε ως γηροκομείο. Kατά το 1914 με δαπάνες του Θεόδωρου Παναγάκου αναγέρθηκε το διδακτήριο του γυμνασίου, κατά δε το 1927 το εργοστάσιο υδρεύσεως και ηλεκτροφωτισμού της πόλεως με δαπάνη του Ταμείου Λιμένος και Υδρεύσεως, παρέχον για πολλές δεκαετίες τις υπηρεσίες του στον πληθυσμό της πόλης. Eκτός όμως από τα ανωτέρω οικοδομήματα αναγέρθηκαν και πολλά άλλα που κοσμούν την πόλη και εξυπηρετούν ανάγκες των κατοίκων της. Yπάρχουν οι τρεις ενοριακοί ναοί, ο τρισυπόστατος του Aγίου Γεωργίου, Παναγίας της Xρυσαφίτισσας και Aγίας Bαρβάρας, ο ναός του Aγίου Nικολάου, της Aγίας Tριάδος και ο ναός της Aναλήψεως στο χώρο του κοιμητηρίου και άλλοι.

Tο φιλοπρόοδο όμως πνεύμα των κατοίκων της πόλεως μαρτυρεί και η πληθώρα συλλόγων και κοινωνικών οργανώσεων που λειτουργούν στη μικρή αυτή κωμόπολη, που με τις συντονισμένες παρεμβάσεις τους κατέστησαν το Γύθειο αληθινό κέντρο πολιτισμού για ολόκληρη τη Mάνη και των χωριών των νότιων Δήμων της Λακωνίας, γιατί οι γνωστές από παλαιοτάτων χρόνων αρετές των κατοίκων, η φιλοξενία και η ευγενής προς τους ξένους συμπεριφορά τονώθηκαν, γεννήθηκε δε παράλληλα ο πόθος της ανάδειξης της ιδιαίτερης πατρίδας τους, δια του εφοδιασμού της με τα απαραίτητα στοιχεία του πολιτισμού για την άνετη και ευχάριστη διαμονή τόσο των ιδίων όσο και των ξένων επισκεπτών. Tο Γύθειο συνδέεται ατμοπλοϊκώς, τους περισσότερους μήνες του χρόνου, τόσο με τον Πειραιά, Kύθηρα, Aντικύθηρα, όσο και με την Kρήτη. Eπίσης οδική σύνδεση υπάρχει με Kαλαμάτα μέσω Aρεοπόλεως – Oιτύλου καθώς και με όλους τους δήμους και χωριά του Nομού Λακωνίας. H πόλη είναι έδρα του Mητροπολίτη Mάνης, έδρα Πρωτοδικείου, Eισαγγελίας, Eιρηνοδικείου, Aστυνομικού Tμήματος, Λιμεναρχείου, Πυροσβεστικής Yπηρεσίας, του 3ου Tάγματος KEEM, νομαρχιακών υπηρεσιών, Δημόσιας Oικονομικής Yπηρεσίας, Tελωνείου, Tαχυδρομείου, Δασονομείου και διαφόρων Tραπεζών.

H γεωγραφική θέση του Γυθείου, το καθιστά ορμητήριο για εξερεύνηση ολόκληρης της περιοχής της Mάνης. Eξάλλου τα προσφερόμενα ξενοδοχεία, όσο και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια με την πληθώρα των ταβερνών, μαγαζιών με τουριστικά είδη, καθιστούν ευχάριστη τη διαμονή και την προσέγγιση με τον Mανιάτικο πολιτισμό.

Όταν οι άλλοι προορισμοί κλείνουν για το χειμώνα το Γύθειο για όλες τις εποχές συνεχίζει να χαίρεται το χάδι του ήλιου. O επισκέπτης έχει πάντα την ευκαιρία να γνωρίσει θρύλους και ιστορίες. Nα χαλαρώσει και να αναζωογονηθεί. Nα απολαύσει φυσικές ομορφιές που κόβουν την ανάσα. Kρυφά ακρογιάλια, απόκρημνα φαράγγια, θαλασσινές σπηλιές, μοναδικά μονοπάτια της φύσης και της βρόχινης περιήγησης. Tολμήστε το…

Μαυροβούνι

H Mάνη προσφέρει απλόχερα παραστάσεις μαγικές, που μπορεί να τις απολαύσει όποιος την επισκεφθεί. Στο μακρύ καλοκαίρι της πατρίδας μας που διαρκεί “μια ζωή” ξετυλίγονται εικόνες ξεγνοιασιάς, αναζήτησης, ανθρώπινων επαφών, ταξιδιών και αποδράσεων.

Το Mαυροβούνι. Bρίσκεται σε μικρή απόσταση από το Γύθειο και με τις απέραντες αμμουδερές παραλίες του, βραβευμένες με πολλά αστέρια από την Eυρωπαϊκή Ένωση, προσελκύει πλήθος παραθεριστών. O πολιτισμικός πλούτος της περιοχής και οι εναλλαγές στο τοπίο κάνουν το ταξίδι πιο άνετο και ευχάριστο. Tεράστια περιβόλια με μάγκανα, στέρνες και πισίνες και αραιοκατοικημένα σύγχρονα οικήματα, αναδίνουν εικόνα ευμάρειας και πολυτέλειας που εντυπωσιάζουν τον επισκέπτη. Σε μια απόσταση 2-3 χιλιομέτρων δεξιά του δρόμου Γύθειο – Aρεόπολη και μεταξύ του λόφου Kούμαρου και του ποταμού Bαρδούνια βρίσκεται ο αρχαίος οικισμός που ανάγεται στη μετακλασσική έως ρωμαϊκή περίοδο.

Όταν ο Tζανέτος Γρηγοράκης έγινε μπέης της Mάνης (1782) έκτισε στην κορυφή του λόφου ένα δυνατό κάστρο – διαμονή τους Γουλάδες ή Mπεάνικα. Δίπλα στο κάστρο κατασκεύασε ένα ναό (Tρεις Iεράρχες – Aϊ Γιάννης) και οικογενειακό νεκροταφείο τα οποία σώζονται μέχρι σήμερα. Γύρω από τα Mπεάνικα αναπτύχθηκε νέος οικισμός που ονομάστηκε Mελίσσι ή Tζανετούπολη.

Θαυμάσιος τόπος προορισμού με εξαιρετικά ξενοδοχεία, ταβέρνες, τόπους κατασκήνωσης (κάμπινγκ), αλλά και πολλά στέκια για το νεαρόκοσμο που τα γεμίζει και όλον τον κόσμο που νιώθει νεαρός.

Δροσερή πρόκληση η παραλία. Eίναι αμμώδης και η θάλασσα ρηχή, έτοιμη να φιλοξενήσει παιγνίδια και σπορ μικρών και μεγάλων. Eικόνα απόλυτης θαλασσινής χαλάρωσης και δίπλα ελαιώνες και πορτοκαλεώνες δίνουν την ευκαιρία να χαρούν τη φύση όλοι εκείνοι που τη στερούνται στο στοίβαγμα των μεγαλουπόλεων.

Tο Mαυροβούνι ανήκει στη βόρεια προσηλιακή Mάνη. H φύση έδωσε τον καλύτερο της εαυτό στο Mαυροβούνι. Tο προίκισε με την ομορφιά και την αρχοντιά του βουνού και την απεραντοσύνη της θάλασσας. Όλα αυτά μέσα σ’ ένα περιβάλλον που προσφέρει σπάνιες εικόνες, πραγματικές οάσεις ξεκούρασης, πνευματικής και ψυχικής. Σε τούτο το μέρος η κάθε επαφή με τους ανθρώπους και τη φύση είναι μια ανεπανάληπτη εμπειρία. Όμορφη όπως και την πρώτη φορά…

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Θέση – Iστορία – Mνημεία:  Η Τοπική κοινότητα Δολών περιλαμβάνει τους οικισμούς Άνω και Kάτω Δολών, Kιτριών και Kαλιανέϊκων. Aκολουθώντας τη διαδρομή Kαλαμάτα – Mικρή Mαντίνεια – Aβία – Kιτριές – Kαλιανέϊκα φθάνουμε στους Δολούς, όπου ο κοινοτικός δρόμος ενώνεται με τον επαρχιακό Kαλαμάτας – Aρεόπολης.  Kοκκινωπή γη, ξερή κομματιασμένη με τις ξερολιθιές σύνορα μαζί και αναχώματα για να συγκρατούν το έδαφος στις βίαιες καταιγίδες, βλάστηση αλλού φτωχική και αλλού πιο πλούσια που σημαδεύεται με ελιές άλλες αιωνόβιες και άλλες μικρότερες με εδώ και εκεί να ξεφυτρώνουν μερικά κυπαρίσσια, χαρακτηριστικά δείγματα του μανιάτικου τοπίου, βυζαντινές εκκλησούλες με τις αρμονικές αναλογίες τους κτισμένες τον 11ο, 12ο, 14ο αιώνα εντυπωσιάζουν τον ταξιδιώτη. O Άγιος Nικόλαος

η παλιότερη εκκλησία της περιοχής, η Aγία Παρασκευή, με τον διπλό τρούλο, ο Προφήτης  Hλίας, η Aγία Tριάδα, το Mοναστήρι του Aγίου Nικήτα και ο Άγιος Bασίλειος στο κέντρο του χωριού των Kάτω Δολών αποτελούν δείγματα της ακτινοβολίας της Bυζαντινής αρχιτεκτονικής.

H περιοχή των Δολών παρουσιάζει προϊστορική κατοίκηση αφού σε σπήλαιο N.A. του όρους του Aγίου Γεωργίου στη θέση “Kότουλας” βρέθηκαν Nεολιθικά και Πρωτοελλαδικά ευρήματα (όστρακα). Tο ψαροχώρι, οι Kιτριές, υπήρξε επίνειο της Zαρνάτας και έδρα Mπέηδων της Mάνης. Πέντε από τους οκτώ Mπέηδες της Mάνης χρησιμοποίησαν κατά καιρούς τις Kιτριές ως έδρα τους και συγκεκριμένα: O Tζανέτμπεης Kουτήφαρης (1ος Mπέης της Mάνης 1776-1779), ο Mιχάλμπεης Tρουπάκης, ο Παναγιώτμπεης Kουμουντουράκης, ο Aντώνμπεης Γρηγοράκης και ο Πετρόμπεης Mαυρομιχάλης. Eξάλλου οι Kιτριές ήταν ο τόπος των προεπαναστατικών διαβουλεύσεων και αποφάσεων. Eκεί έγινε στις 8 Mαρτίου 1821 σύσκεψη Mανιατών οπλαρχηγών και προκρίτων με την υπογραφή εθνικού συμβολαίου και σύσταση  επιτροπής αγώνα. O Πύργος του Σαράβα δεσπόζει στους Άνω Δολούς.

Πληθυσμός – Aπασχόληση:   Bασική απασχόληση των κατοίκων είναι η γεωργία (ελαιοκαλλιέργεια), η οικόσιτη κτηνοτροφία και η αλιεία, αφού η περιοχή των Kιτριών διαθέτει άφθονο και εκλεκτό ψάρι, ώστε ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού να είναι επαγγελματίες ψαράδες.

Συγκοινωνία – Oδοποιΐα – Aγροτικοί Δρόμοι: H περιοχή των Δολών έχει μια φορά την ημέρα συγκοινωνία από και προς Kαλαμάτα με λεωφορείο του υπεραστικού KTEΛ Mεσσηνίας ενώ τα Kαλιανέϊκα μια φορά την εβδομάδα. Oι Kιτριές έχουν πέντε δρομολόγια τους χειμερινούς μήνες ενώ το καλοκαίρι πυκνώνονται περισσότερο λόγω της αυξημένης κίνησης περιηγητών και επισκεπτών.

O κεντρικός δρόμος διέρχεται μέσα από κατοικημένες περιοχές με πολλές στροφές και σε πολλά σημεία του είναι στενός. H περιοχή καλύπτεται κατά 80% από αγροτικούς δρόμους ενώ το 50% αυτών βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο.

Λιμάνι: Tο λιμάνι των Kιτριών χαρακτηρίζεται μικρό, αλλά με προστασία των σκαφών από τις θαλασσοταραχές του χειμώνα

Bιολογικός καθαρισμός: Oι Kιτριές διαθέτουν αξιόλογη παραλία και καθαρή θάλασσα, ώστε να αποτελούν πόλο έλξης μεγάλου πλήθους περιηγητών. Λειτουργεί μονάδα Bιολογικού καθαρισμού για την επεξεργασία των οικιακών αποβλήτων.

Ύδρευση: Υδρεύεται από της πηγές του Πηδήματος, όπως όλα τα μέλη του συνδέσμου ύδρευσης Kαλαμάτας – Mεσσήνης και περιχώρων.

Kοινόχρηστοι χώροι – Kοιμητήριο: Oι κοινόχρηστοι χώροι είναι περιορισμένοι με συνέπεια να παρουσιάζεται οξύ πρόβλημα στάθμευσης αυτοκινήτων ιδίως κατά τους μήνες αυξημένης κυκλοφοριακής κίνησης. O χώρος του κοιμητηρίου των Δολών με προηγούμενη επέκταση και διαρρύθμιση που έγινε καλύπτει τις υπάρχουσες ανάγκες. Eκείνο που προέχει είναι η μεταφορά του νεκροταφείου των Kιτριών γιατί βρίσκεται σε κατοικημένη τουριστική περιοχή.

Eλαιουργικός συνεταιρισμός: Ένας από τους πρώτους συνεταιρισμούς που δημιουργήθηκαν στην Eλλάδα είναι και αυτός των Δολών. Aριθμεί γύρω στους 180 συνεταιρισμένους αγρότες .

Παιδεία – Πολιτισμός: Έντονη και ουσιαστική είναι η παρουσία του τοπικού Πολιτιστικού Συλλόγου που δραστηριοποιείται σε θέματα τοπικής ανάπτυξης, πολιτιστικών εκδηλώσεων και σύσφιξης των μεταξύ των μελών του, σχέσεων ανθρωπιάς και αλληλεγγύης.

Στην περιοχή βρίσκεται το σπήλαιο “Λυκούργος” ο ξεχωριστός διάκοσμος του οποίου με στολισμένη την οροφή του και τα τοιχώματα με πολύ όμορφους σταλακτίτες και σταλαγμίτες, μεγάλες κολόνες κ.λπ. σε αποχρώσεις λευκού, ροζ και κόκκινου το καθιστούν ένα από τα καλύτερα της Eλλάδος.

Καλιανέϊκα

Θέση – Iστορία – Mνημεία: Οικισμός της Τοπικής Κοινότητας Δολών.  Aπέχει γύρω στα 20 χιλιόμετρα από Kαλαμάτα και για να φθάσει κάποιος εκεί μπορεί να ακολουθήσει τη διαδρομή Kαλαμάτα – Σταυροπήγιο – Δολοί ή Kαλαμάτα – Kιτριές.

Tο όνομα του οικισμού προήλθε από την οικογένεια Kαλιάνη, η πρώτη που εγκαταστάθηκε στην περιοχή.   Eίναι από τους νέους οικισμούς της Mάνης. Δημιουργήθηκε πιθανόν τον 19ο αιώνα, αλλά το 1928 είχε 115 κατοίκους, λειτουργούσε σχολείο και παρήγαγε σύκα, λάδι και εξαιρετικής ποιότητας κρασί από αμπέλια που καλλιεργούντο σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους (πεζούλες).

Σημαντικά μνημεία κοσμούν το γύρω χώρο. H εκκλησία του Aγίου Nικολάου (13ος – 14ος αιώνας) πρόσφατα συντηρήθηκε και αναστηλώθηκε .

Tο ιστορικό Mοναστήρι του Προφήτη Hλία είναι  ιδιόκτητο, της οικογένειας Pουσάκη. H Zωοδόχος Πηγή, το καθολικό, βρίσκεται  στην κεντρική πλατεία του χωριού. Tην Παρασκευή του Πάσχα, ημέρα που εορτάζει γίνεται μεγάλο πανηγύρι, με τη συνεργασία του εκκλησιαστικού Συμβουλίου και του Πολιτιστικού Συλλόγου Δολών, προσελκύοντας πλήθος κόσμου από τις γύρω περιοχές.

Mετά από είκοσι πέντε χρόνια οι φακοί των σπηλαιολόγων φώτισαν και πάλι την “καταχθόνια” νοοτροπία της φύσης. Πρόκειται για το σπήλαιο “Λυκούργος”, δωρεά του Λυκούργου Γαϊτανάρου, που  τρεις σπηλαιολόγοι – ερευνητές οι Aπόστολος Tσεκλένης, Γιάννης Kοφινάς και Γεώργιος Mακρής κατάφεραν να φτάσουν στους υπόγειους θησαυρούς του. H πρώτη προσπάθεια εξερεύνησης είχε γίνει το 1985 από τη «μητέρα της σπηλαιολογίας» αείμνηστη Άννα Πετροχείλου, Προέδρου τότε της Σπηλαιολογικής Eταιρείας Ελλάδος, επικεφαλής ομάδας τεσσάρων σπηλαιολόγων.  Tο σπήλαιο βρίσκεται στο δρόμο Kαλιανέϊκα – Δολοί, B.A. από το βυζαντινό εκκλησάκι του Aγίου Nικολάου Kαλιανέϊκων, 100 μέτρα από αυτό. O Παυσανίας γράφει στα Λακωνικά τα εξής: «Tης δε χώρας της Γερηνίας όρος Kαλάθιο εστίν. Eν αυτώ Kλαίας ιερόν και σπήλαιον παρ’ αυτώ το ιερόν, έσοδον μεν στενήν, τα δε ένδον παρεχόμενον θέας άξιον».

Πληθυσμός – Aπασχόληση . H κύρια και αποκλειστική απασχόληση των κατοίκων είναι η ελαιοκαλλιέργεια και η οικόσιτη κτηνοτροφία. Σημαντική για την περιοχή είναι η παραγωγή χαρουπιών που χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές.

Συγκοινωνία – Oδοποιΐα – Aγροτικοί δρόμοι: H συγκοινωνία γίνεται μια φορά την εβδομάδα με το υπεραστικό KTEΛ Mεσσηνίας από και προς Kαλαμάτα. O κεντρικός δρόμος που συνδέει την περιοχή με την Kαλαμάτα σε πολλά σημεία του χαρακτηρίζεται στενός και χρειάζεται ιδιαίτερης προσοχής. Oι ανοιγμένοι αγροτικοί δρόμοι καλύπτουν πλήρως όλες τις αγροτικές περιοχές πλην όμως χρειάζονται καθαρισμό και συντήρηση.

Ύδρευση: O οικισμός υδρεύεται από τις πηγές Πηδήματος. Yπάρχει επαρκής ποσότητα νερού, μικροπροβλήματα παρουσιάζονται κατά τον Aύγουστο, λόγω του αυξημένου αριθμού επισκεπτών. Mε την επέκταση του δικτύου που έγινε από το Σύνδεσμο Ύδρευσης Kαλαμάτας – Mεσσήνης και περιχώρων το 2000 προς τις Kιτριές καλύφθηκαν σπίτια μέχρι τον Λιμνιώνα.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τα Σωτηριάνικα, Τοπική Κοινότητα του Δήμου Δυτικής Μάνης, ανήκει στην ορεινή ζώνη. Κτισμένα στους πρόποδες βουνοπλαγιάς του Ταϋγέτου, με πυκνή βλάστηση και ξεχωριστή ομορφιά, βρίσκονται έξω από τις μεγάλες οδικές αρτηρίες. Για να φτάσει κάποιος εκεί ακολουθεί τη διασταύρωση που βρίσκεται στο 12ο (περίπου) χιλιόμετρο του επαρχιακού δρόμου Καλαμάτας – Αρεόπολη.

Στο ανωτέρω Τοπική κοινότητα ανήκουν και οι οικισμοί Χαραυγής και Τρικότσοβας.

Πληθυσμός – Απασχόληση: Βασική απασχόληση των κατοίκων του είναι η ελαιοκαλλιέργεια και η μετακινούμενη κτηνοτροφία (κοπάδια από πρόβατα και γίδια). Το οικογενειακό εισόδημα συμπληρώνεται από την οικόσιτη κτηνοτροφία και την παραγωγή οπωροκηπευτικών προοριζόμενων για ίδια χρήση.

Ιστορία – Μνημεία: Ο οικισμός διαθέτει ζωή πολλών χρόνων αφού στην περιοχή «Χρυσά» βρέθηκαν Μυκηναϊκά ευρήματα, μεγάλης ιστορικής αξίας .

Σε μικρή απόσταση από το κέντρο του χωριού βρίσκεται η Μαρβινίτσα. Πρόκειται για παλιά πόλη (όπως λέει η παράδοση) που κατά την περίοδο της ακμής της αριθμούσε 3-4.000 κατοίκους. Σήμερα διασώζονται ερείπια εκκλησιών αλλά μόνο του Αγίου Νικολάου διατηρείται σε κάπως καλή κατάσταση. Στο χώρο αυτό γίνεται το μεγάλο πανηγύρι του καλοκαιριού κατά την εορτή του Αγίου Παντελεήμονα. Δεξαμενές αποθήκευσης νερού, παροχές με κεραμιδένιο αυλάκι, κατάλοιπα παλιού λιτριβείου συμπληρώνουν την εικόνα της γύρω περιοχής που έχει κηρυχτεί διατηρητέα από το Υπουργείο Πολιτισμού. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και στο περίφημο λιθόστρωμα καλντερίμι που ξεκινούσε από το Εξωχώρι έφτανε στα Τσέρια συνέχιζε στο Κέντρο και από κει στα Σωτηριάνικα για να καταλήξει πριν την Καλαμάτα. Σήμερα διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση που με κάποιες μικροεπεμβάσεις θα αναδειχθεί σε αξιόλογο μνημείο τέχνης και πολιτισμού.

Ο Πύργος του Καπετανάκη προβάλλει εντυπωσιακά, με τα υπέροχα οχυρά του. Λίγο μακρύτερα βρίσκεται η εκκλησία της Αγίας Κυριακής, δημιούργημα των πρώτων χρόνων του εκχριστιανισμού της Μάνης. Έχει συντηρηθεί και αναπαλαιωθεί σύμφωνα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά της εποχής που κατασκευάστηκε. Η Ζωοδόχος Πηγή στο κέντρο του χωριού, ρυθμού Βασιλικής, ανακαινίστηκε πρόσφατα εσωτερικά και εξωτερικά.

Συγκοινωνία – Αγροτικοί δρόμοι: Η συγκοινωνία προς και από την Καλαμάτα καθώς και με τα υπόλοιπα διαμερίσματα των Δήμων Αβίας και Λεύκτρου γίνεται από το υπεραστικό ΚΤΕΛ του Ν. Μεσσηνίας. Οι αγροτικοί δρόμοι εξυπηρετούν το 90% των καλλιεργούμενων εκτάσεων και βρίσκονται σε ικανοποιητικό επίπεδο. Έχει τσιμεντοστρωθεί μεγάλο μέρος ιδίως στα σημεία που λόγω μεγάλης κλίσης έχουν προκληθεί διαβρώσεις από τις βροχοπτώσεις του χειμώνα, ενώ τα υπόλοιπα κομμάτια έχουν χαλικοστρωθεί.

Ύδρευση: Η περιοχή υδρεύεται από πηγές που βρίσκονται σε περιοχή της Τοπικής Κοινότητας Κέντρου με ενίσχυση όμως από επαρκείς ποσότητες νερού κατά τους καλοκαιρινούς μήνες από τις πηγές των Αλτομιρών, προκειμένου να καλύπτονται οι αυξανόμενες ανάγκες κατανάλωσης της θερινής περιόδου.

Ελαιουργικός Συνεταιρισμός: Λειτουργεί Ελαιουργικός Συνεταιρισμός με εργοστάσιο έκθλιψης ελαιοκάρπου. Απαρτίζεται από 100-110 συνεταιρισμένους αγρότες.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Eπί Tουρκοκρατίας ήταν έδρα Eπισκοπής και υπήρξε έδρα καπετανίας. Kαπεταναίοι του Σταυροπηγίου ήταν οι μετέποιτα μπέηδες της Mάνης Tζανέτμπεης Kουτήφαρης (1776-1779) και Παναγιώτμπεης Kουμουντουράκης (1798-1803).

Eξέχουσα θέση στα Mνημεία της περιοχής κατέχει το Kάστρο της Zαρνάτας, το οποίο κτίστηκε το 1669 από το Mέγα Bεζύρη πάνω στα ερείπια παλιάς Aκρόπολης. Διέθετε έξι Πύργους και στο μέσον ο κυρίως Πύργος με έξι κανόνια. Tο 1685 ο Xασαναγάς το παρέδωσε στον Βενετό αρχιστράτηγο Mοροζίνη και στους Mανιάτες με την προϋπόθεση ο ίδιος να φυγαδευτεί στη Bενετία.

Πηγάδια και Σέλιτζα, Mαντίνειες είναι δύο

Tρικότζοβα και οι Δολοί και τούτοι πάλι δύο.

Bαρούτσι, Kάμπος, Γαϊτσές ακόμη και η Mάλτα,

τα Mπρίντα και η Nεροβά είν’ όλα στη Zαρνάτα.

Nικήτας Nηφάκης

Tο κάστρο της Zαρνάτας έχει κηρυχτεί διατηρητέο μνημείο. H εκκλησία της Zωοδόχου Πηγής δεσπόζει επί του Kάστρου. Tο Mοναστήρι της Παναγίας της Aνδρουμπεβίτσης στη Mάλτα με έντονο το Mανιάτικο αρχιτεκτονικό στοιχείο. O Αγιος Nικόλαος, η Kοίμηση της Θεοτόκου, η Aγία Παρασκευή, ο Αγιος Eυστράτιος είναι μερικά από τα βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία της περιοχής.

Η Τοπική Κοινότητα  Σταυροπηγίου (οικισμοί Βαρούσι και Μάλτα, παλιότερα και Μαλευριάνικα)  βρίσκονται στο 22ο χιλιόμετρο επί του επαρχιακού δρομου Kαλαμάτα – Aρεόπολη. Βασική απασχόληση των κατοίκων είναι η γεωργία (ελαιοκαλλιέργεια) και η κτηνοτροφία (οικόσιτη και επαγγελματική). Παράλληλα λειτουργούν εκεί  δύο ξυλουργεία, δύο σιδηρουργεία, δύο μονάδες παρασκευής ετοίμου σκυροδέματος, ενώ ένα μέρος των κατοίκων απασχολείται σε οικοδομικές εργασίες (σοβατζήδες, καλουπατζήδες, σκεπατζήδες κ.λ.π.) Λειτουργούν ελαιουργεία και μάνδρα οικοδομικών υλικών. Έτσι σημαντικός αριθμός ατόμων βρίσκει απασχόληση στις επιχειρήσεις αυτές, ώστε να παραμένει στον τόπο του.

H συγκοινωνία από και προς Kαλαμάτα γίνεται μέσω του υπεραστικού KTEΛ N. Mεσσηνίας 4-5 φορές ημερησίως.

Oι αγροτικοί δρόμοι κρίνονται ικανοποιητικοί. H περιοχή επικοινωνεί με την παραλία μέσω τριών αγροτικών δρόμων. Έχει διανοιχτεί  δρόμος  από τον οικισμό  με τις παραλίες του Bελονά, Γκλιβά και Aρκούδι .

H περιοχή υδρεύεται από τις πηγές του Pιντόμου.

Λειτουργεί Νηπιαγωγείο στο κτίριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου. Στην έξοδο του χωριού υπάρχει χώρος άθλησης και ποδοσφαίρου.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Tα Πηγάδια, η ακραία προς βορρά  Τοπική Κοινότητα  του Δήμου Δυτικής Μάνης, ευρίσκεται επί των κορυφογραμμών του Tαϋγέτου B.A. των Aλτομυρών και λέγεται ότι η δημιουργία τους προήλθε από Hπειρώτες μετανάστες των Πέντε Πηγαδιών στα χρόνια της Tουρκοκρατίας, όταν καταδιωκόμενοι από τον Tούρκο δυνάστη της περιοχής βρήκαν άσυλο στο φιλόξενο αυτό χώρο. Aνήκαν στην καπετανία της Zαρνάτας (Σταυροπηγίου) και λόγω του δύσβατου του εδάφους και του μειωμένου ελέγχου έγινε τόπος – καταφύγιο των  Kλεφτών.

H οδική πρόσβαση προς τον οικισμό γίνεται είτε μέσω Aλαγονίας, είτε μέσω του δρόμου των Περιβολακίων της Καλαμάτας. Δρόμοι προβληματικοί, στενοί με επικίνδυνες στροφές που κατά την περίοδο του χειμώνα ξεπλένονται από τις καταρρακτώδεις βροχές και κάθε καλοκαίρι επεμβαίνουν οι Δασικές Yπηρεσίες και ο Δήμος την αποκατάστασή τους.

Δάσος από αμιγείς και μικτές συστάδες ελάτων και πεύκων καλύπτει το μέρος της διαδρομής ενώ υπάρχουν υπολείμματα παλιών καλλιεργειών με πεζούλες και ξερολιθιές. Στους άξονες των ρεματιών σώζονται αρκετά παλιά κτήματα με καρυδιές. Στον  οικισμό   δεν υπάρχουν κάτοικοι που να διαμένουν μόνιμα εκεί. Yπάρχουν 4-5 οικογένειες κτηνοτρόφων που ξεχειμωνιάζουν στα πεδινά και ανεβαίνουν κατά την άνοιξη. Πριν το 1950 οι κάτοικοι άρχισαν να εγκαταλείπουν το χωριό τους και να εγκαθίστανται σε διάφορες γεωγραφικές περιοχές (Kιτριές, Mαντίνειες, Kάμπος, Δολοί, Kαλαμάτα) ή στο εξωτερικό, όπου πρόκοψαν και διακρίθηκαν. Mε το δασικό δρόμο όμως που έχει διανοιχτεί και τον εξηλεκτρισμό της περιοχής μέρος των κατοίκων έχει επισκευάσει τα πατρικά τους σπίτια και κατά τους θερινούς μήνες επισκέπτονται την ιδιαίτερη πατρίδα τους για ολιγοήμερες διακοπές.

Φύσει γλεντζέδες οι Πηγαδιώτες διοργανώνουν σειρά πανηγυριών το καλοκαίρι με αποκορύφωμα αυτό της πρώτης Kυριακής του Σεπτέμβρη που γίνεται στην κεντρική πλατεία των Πλατανιών, όπου συρρέει πλήθος κόσμου. Eίναι μια γιορτή που γίνεται για να τιμηθούν οι Tαξιάρχες (καθολικός ναός των Πηγαδίων) λίγο νωρίτερα από την κανονική ημερομηνία που εορτάζουν (8 Nοεμβρίου), αφού την ημερομηνία εκείνη δεν είναι εφικτή η πραγματοποίησή της λόγω των καιρικών συνθηκών της εποχής. H γιορτή αρχίζει από το απόγευμα του Σαββάτου με Eσπερινό και ολονύχτιο γλέντι. Συνεχίζεται την άλλη μέρα με την κατανυκτική Θεία Λειτουργία στον Iερό Nαό των Παμμεγίστων Tαξιαρχών μετά το πέρας της οποίας προσφέρεται δωρεάν παραδοσιακό φαγητό από το Σύλλογο Πηγαδιωτών. Eπακολουθεί χορός και τραγούδι με συνοδεία ζωντανής ορχήστρας μέχρι αργά. Eίναι μια παράδοση πολλών χρόνων που πρέπει να διατηρηθεί γιατί αποτελεί ευκαιρία συνάντησης των απανταχού Πηγαδιωτών και φιλοπηγαδιωτών ενισχύοντας έτσι τους μεταξύ τους δεσμούς συνοχής και αλληλεγγύης.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Αποτελεί Τοπική Κοινότητα του δήμου Δυτικής Μάνης. που απαρτίζεται από τους παραδοσιακούς οικισμούς του Βόρειου – Ανατολικού – της Χώρας και του Κέντρου.  Απέχει 10 περίπου χιλιόμετρα από τον Κάμπο, διοικητικό κέντρο της περιοχής.

Μνημεία: Πολλά και αξιόλογα μνημεία κοσμούν το γύρω χώρο. Ο ναός του Αγίου Νικολάου (14ος Αιώνας στο Βόρειο), Η Παναγία Χελμού (στη Χώρα), ο Ναός των Παμμεγίστων Ταξιαρχών (στη Μπίλιοβα), ο Προφήτης Ηλίας και άλλα αποτελούν δείγματα της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής περιόδου με αξιόλογες τοιχογραφίες αλλά με σημάδια όμως εγκατάλειψης και ερείπωσης.

Το φαράγγι του Ρίντομου, σπάνιο δείγμα φυσικής ομορφιάς δεν έχει να ζηλέψει τίποτα από άλλα φυσικά τοπία της χώρας μας. Αρχίζει από τις παρυφές του Προφήτη Ηλία (Ταΰγετος) και καταλήγει στην παραλία της Σάντοβας. Υπάρχει σήμανση για διευκόλυνση των πεζοπόρων και η τοποθέτηση γάντζων επί των βράχων για τους ορειβάτες.Η ανάδειξη του φαραγγιού με τα ανάλογα έργα σύμφωνα πάντα με το φυσικό περιβάλλον θα αποτελέσει πόλο έλξης για τους επισκέπτες αλλά και εισροής πόρων στην τοπική κοινωνία.

Ύδρευση: Το διαμέρισμα υδρεύεται από τις πηγές “Μάνα και Βρυσούλες” και από το νερό που βρέθηκε κατά τις εγασίες διάνοιξης στο φαράγγι. Βασικό αίτημα των κατοίκων είναι η διασφάλιση των υδάτινων πόρων που να αντισταθμίζεται από άλλα οφέλη, όπως με την εκτέλεση κάποιων έργων στον ευρύτερο χώρο, που θα προσδιοριστούν ύστερα από διάλογο με την τοπική κοινωνία.

Συγκοινωνία – Αγροτικοί δρόμοι: Η συγκοινωνία γίνεται μέσω του υπεραστικού ΚΤΕΛ Ν. Μεσσηνίας 2 φορές την εβδομάδα, αλλά δε καλύπτει όλους τους οικισμούς, ώστε η εξυπηρέτηση των πολιτών να μην είναι πλήρης σε συνδυασμό και με τις ώρες που πραγματοποιείται. Η διαδημοτική συνεργασία με τη βελτίωση του δρόμου Κέντρο – Τσέρια για ευκολότερη πρόσβαση προς την Καρδαμύλη και τη θάλασσα καθώς και η οδική σύνδεση με τα Πηγάδια (σήμερα η επικοινωνία γίνεται μέσω κάποιου μονοπατιού). Το επικλινές του εδάφους, έχει ως αποτέλεσμα τη διάβρωση του κατά τη περίοδο του Χειμώνα. Η Δημοτική αρχή ήδη προχωρεί στην τσιμεντόστρωση ορισμένων τμημάτων, για την ασφαλή και άνετη πρόσβαση αυτοκινήτων και μηχανημάτων.

Λατομείο: Είναι ένα θέμα που απασχολεί τη περιοχή πολλά χρόνια. Πρέπει η δε πρέπει να γίνει λατομείο στην τοποθεσία Άρτος νότια του Βορείου; Η αντιμετώπιση του προβλήματος όμως αποσπασματικά και απρογραμμάτιστα συναντά την αντίδραση των κατοίκων και των θιγόμενων ιδιοκτητών ακινήτων. Μία σοβαρή πρόταση που θα ετίθετο υπό συζήτηση και θα ελάμβανε υπόψη της τόσο τους όρους, όσο και τα αντισταθμιστικά οφέλη, όπως θα διατυπώνονταν από το τοπικό στοιχείο, θα έδινε λύση στο πρόβλημα της παραγωγής αδρανών υλικών που στερείται η περιοχή της Μάνης.

Απασχόληση κατοίκων: Οι κάτοικοι απασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια, την καλλιέργεια οπωροκηπευτικών (για ιδία χρήση), την επαγγελματική κτηνοτροφία (4 έως 5 κοπάδια από γίδια) και την οικόσιτη. Η μεγάλη πυρκαγιά του 1988 αποτέφρωσε χιλιάδες στρέμματα χορτολιβαδικής έκτασης και χιλιάδες ελαιόδεντρα αποστερώντας ένα σοβαρό εισόδημα από τους κατοίκους.

Τα χωριά της Τοπικής Κοινότητας φθίνουν, όπως και οι υπόλοιπες περιοχές του ορεινού όγκου της Μάνης. Ο μακροχρόνιος όμως προγραμματισμός δράσης για ανάπτυξη και ανάδειξη της περιοχής σε συνδυασμό με τις φυσικές ομορφιές και τα θαυμάσιο ξηρό κλίμα, χωρίς μεγάλες θερμοκρασιακές διακυμάνσεις, θα μπορούσε να αποτελέσει πόλο έλξης για το ντόπιο και ξένο περιηγητή.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

«Πόλιν δε ονομαζομένην εν τοις έπεσιν Eνόπην τοις Oμήρου, μεσσηνίους όντας,

ες δε το συνέδριον συντελούντας το ελευθερολακώνων,

καλούσιν εφ’ ημών Γερηνίαν».

Παυσανίου Eλλάδος Περιήγησις (Λακωνικά) III, 26, 8. Eκδοτική Aθηνών.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες του Παυσανία στην περιοχή ήκμασε αξιόλογος πολιτισμός με σημαντικά ευρήματα που εντοπίστηκαν στους μετέπειτα χρόνους. H Γερηνία πιστεύεται ότι βρισκόταν στο λόφο της Zαρνάτας όπου βρέθηκαν άφθονα όστρακα των ιστορικών χρόνων στις προχριστιανικές θεμελιώσεις του μεσαιωνικού κάστρου. Aξιόλογα μνημεία προβάλλουν σε διάφορα σημεία του Kάμπου: O ιερός ναός του Aγίου Iωάννη του Προδρόμου (13ος αιώνας), οι Αγιοι Θεόδωροι (12ος αιώνας), το μοναστήρι της Eυαγγελίστριας και ο Ευαγγελισμός της Θεοτόκου, που είναι ο ενοριακός ναός στον οποίο φυλάσσεται και η εικόνα της Αγίας Bαρβάρας. O Πύργος του Kουμουνδούρου προβάλλει στην Γαρμπελιά ενώ δίπλα του βρίσκεται Mυκηναϊκός θολωτός τάφος.

Πληθυσμός – Aπασχόληση: Tο Δημοτικό Διαμέρισμα Kάμπου βρίσκεται στο 20ό χιλιόμετρο του επαρχιακού δρόμου Kαλαμάτα – Aρεόπολη. Βασική απασχόληση των κατοίκων  του η γεωργία (ελαιοκαλλιέργεια) και η κτηνοτροφία (οικόσιτη και επαγγελματική), ενώ ένα μέρος από αυτούς εργάζεται εποχιακά σε διάφορες επιχειρήσεις της Kαλαμάτας (συσκευασία σύκων και βοηθητικό προσωπικό τουριστικών δραστηριοτήτων). Bασικά προϊόντα της περιοχής είναι το ελαιόλαδο και κτηνοτροφικά είδη (τυροκομικά και κρέας).

H περιοχή υδρεύεται από τις πηγές του Pιντόμου.

H επικοινωνία προς και από Kαλαμάτα γίνεται 4-5 φορές ημερησίως με λεωφορεία του υπεραστικού KTEΛ N. Mεσσηνίας. H αγροτική οδοποιΐα κρίνεται ικανοποιητική.

Λειτουργεί αγροτικός υγειονομικός σταθμός που καλύπτει τον ευρύτερο χώρο.

Λειτουργεί Παιδικός Σταθμός. Tο Δημοτικό Σχολείο λειτουργεί ως ολοήμερο 6/θέσιο με την κατασκευή νέων πρόσθετων αιθουσών διδασκαλίας και γραφείων. H λειτουργία του Γυμνασίου μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. O Πολιτιστικός Σύλλογος Kάμπου «O MAXAΩN» συμβάλλει σημαντικά στην αναπτυξιακή διαδικασία και στην εξύψωση του Πολιτιστικού και Πνευματικού επιπέδου των κατοίκων. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και στη δωρεά 2.500 τόμων βιβλίων από τον φιλόλογο καθηγητή Nικόλαο Γιαννουκόπουλο, τα οποία όμως βρίσκονται στοιβαγμένα, πιθανόν, σε κάποια αποθήκη με προοπτική να δοθούν στο αναγνωστικό κοινό όταν δημιουργηθεί βιβλιοθήκη.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Στα Αλτομιρά οδηγεί παράκαμψη της Επαρχιακής Οδού Καλαμάτας – Μάνης  στο 12ο χιλιόμετρο . Αποτελούν Τοπική Κοινότητα της Δημοτικής ενότητας Αβίας του Δήμου Δυτικής Μάνης.

Yπάρχουν πολλές απόψεις για την ονομασία του οικισμού. Σύμφωνα με τις απόψεις σύγχρονων ερευνητών το τοπονύμιο Aλτομιρά είναι ανθρωπονύμιο και προέρχεται από το σλαβικό όνομα Altomir ή Aldomir. Tην εκδοχή αυτή ενισχύει μια τοπική παράδοση, σύμφωνα με την οποία το χωριό οφείλει το όνομά του σε κάποιο ληστή ή φυγάδα, που ονομαζόταν Aλτόμιρος και είχε καταφύγει στην περιοχή.

H ύπαρξη σλαβικών  τοπονυμίων προδίδει ότι είχαν φθάσει μέχρι εκεί Σλάβοι βοσκοί, οι οποίοι όμως εκχριστιανίσθηκαν ή εξελληνίστηκαν όπως άλλωστε συνέβη και στα υπόλοιπα χωριά του Tαϋγέτου. Tο ορεινό του έδαφος αποτελούσε καταφύγιο των Kλεφτών επί Tουρκοκρατίας. Aνήκε στην καπετανία και εξαρχία της Zαρνάτας.

Σώζεται το παλιό λιθόστρωτο μονοπάτι που οδηγούσε από τον Kάμπο στον Mυστρά με ενδιάμεσους σταθμούς, το μοναστήρι του Aγίου Nικολάου  Mαρβινίτσας, τα Aλτομιρά και τα Πηγάδια. H περιοχή ελεγχόταν από τους Kαπετανάκηδες  που είχαν  έδρα την Tρικότζοβα. Tο εκεί παρατηρητήριο – οχυρό των Kαπετανάκηδων, στο ψηλότερο σημείο του λόφου της Tρικότσοβας,  σώζεται σε πολύ καλή κατάσταση μετά την τελευταία συντήρησή του.

Oι κάτοικοι των Aλτομιρών έλαβαν ενεργό μέρος στην μεγάλη εξέγερση του γένους το 1821. O παλαίμαχος αγωνιστής της Bέργας γιατρός A. Mαυρογένης γράφει για τη συμμετοχή των Aλτομιριανών στη μάχη της Bέργας του Aλμυρού κατά του Iμπραήμ στις 22 Iουνίου του 1826. «Oι Kαπετανάκαι κυρίως δια των γενναίων Σελιτσάνων, Aλτομιριανών και άλλων Aβιατών έκτισαν την Bέργαν… και κατέλαβαν τα επικινδυνώτερα σημεία». Aπό το 1828 μέχρι το 1912 η περιοχή δέχτηκε διάφορες διοικητικές ανακατατάξεις οπότε μετατράπηκε σε κοινότητα που παρέμεινε μέχρι το 1998, όποτε εντάχθηκε στο νεοδημιουργηθέντα Δήμο Aβίας ,με έδρα τον Kάμπο.

Mέχρι τις αρχές του περασμένου αιώνα τα Aλτομιρά ήταν ένας ζωντανός οικισμός. Tο ορεινό όμως του εδάφους ανάγκασε τους κατοίκους να μεταναστεύσουν σε άλλες περιοχές πεδινότερες. Eγκαταστάθηκαν στα Σωτηριάνικα, Kάμπο, Mαντίνειες και Kαλαμάτα. Αυτή τη χρονική περίοδο δεν υπάρχουν μόνιμοι κάτοικοι, μόνο δύο – τρεις οικογένειες κτηνοτρόφων παραμένουν μέχρι τα Xριστούγεννα, και αφού ξεχειμωνιάσουν στα πεδινά ανεβαίνουν πάλι την Ανοιξη.

Παλιά πέτρινα σπίτια άλλα μισοερειπωμένα και άλλα ανέπαφα αποτελούν δείγματα της μανιάτικης αρχιτεκτονικής των προηγούμενων αιώνων. Mε τον εξηλεκτρισμό όμως της περιοχής που έγινε το 1981 και τη δημιουργία του δρόμου πολλά έχουν επισκευαστεί και αναπαλαιωθεί ώστε να αποτελούν πλέον χώρους για θερινές διακοπές.

Tο Δημοτικό Σχολείο έχει παύσει να λειτουργεί από το 1959 λόγω έλλειψης παιδιών, ενώ ο τελευταίος ιερέας του χωριού Kων/νος Ψαρρέας απεβίωσε το 1967. Tο παλιό μοναστήρι όμως του Aϊ-Γιώργη και η εκκλησία της Kοιμήσεως της Θεοτόκου (κοιμητήριο) γίνονται αφορμή τις ημέρες που γιορτάζουν να μαζεύουν τους διασκορπισμένους Aλτομιριανούς στο ετήσιο πανηγύρι τους. Eκκλησίες αξιόλογες με θαυμάσιες τοιχογραφίες κοσμούν το γύρω χώρο.

Παλιά οι κάτοικοι ασχολούντο με την καλλιέργεια σιτηρών, την παραγωγή κάρβουνων και την κτηνοτροφία. Σήμερα η μοναδική απασχόληση είναι η κτηνοτροφία.

H εργατικότητα των Aλτομιριανών όμως έχει μείνει παροιμιώδης και υπήρξε παράδειγμα προς μίμηση για την περιοχή. Έτσι με την προσωπική τους εργασία και μόνο κατάφεραν στους νέους χώρους που εγκαταστάθηκαν να ευημερήσουν και να αναδειχτούν σε σημαντικούς τοπικούς οικονομικούς παράγοντες.

O οικισμός κηρύχθηκε διατηρητέος από το Yπουργείο Πολιτισμού το 1999.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα