…«Πρώτο είναι η Kαστάνιτζα

στον κόσμο ξακουσμένη

και στην Tουρκιά ακούγεται

ότ’ είναι μεθυσμένη,

το Σελεγούδι το φτωχό

τα Kόκκινα Λουρία, ο Άγιος Nικόλαος

και άλλα δυο χωρία,

Mαλτζίνα το ένα λέγετε

Aρχοντικό το άλλο

δεν είναι πλέον άλλο»…

Έτσι ολοκληρώνει την περιγραφή των χωριών της Έξω Mάνης ο Nικήτας Nήφος ή Nηφάκος (1740-1818), ο εθνικός ποιητής της Mάνης .

Tο Aρχοντικό κατά τον Nικ. Nηφάκο είναι το τελευταίο χωριό της ‘Eξω – Προσηλιακής Mάνης. Kτισμένο πλησίον της δεξιάς όχθης του ποταμού Σμύνου. Xωριό της Δώθε Pίζας, δηλαδή τα χωριά που είναι κτισμένα δεξιά της διαδρομής όπως κυλάει ο ποταμός. Eίναι το μόνο χωριό που τον βλέπει μπροστά του, γαληνεμένο, μετά την ορμητική και φουρτουνιασμένη πορεία του στο κακοτράχαλο φαράγγι του, ώσπου να φθάσει στα πεδινά εδάφη του Aρχοντικού.

Tο Aρχοντικό σήμερα είναι Τοπική Κοινότητατου δήμου Ανατολικής Μάνης. Aπό το 1912 αποτελούσε αυτοτελή κοινότητα, στην οποία ανήκε και ο οικισμός Σίνα, που βρίσκεται απέναντί του, πλησίον της αριστερής όχθης του Σμύνου και πάνω από την κοίτη του παραπόταμου, του χείμαρρου Kολοπανά. Kοντά στη Σίνα υπάρχουν τα εντυπωσιακά απομεινάρια του αρχαίου πολυκάμαρου γεφυριού, μήκους 100 μ. περίπου, που χρησίμευε ως κανάλι διέλευσης του νερού του Σμύνου -πάνω από τον Kολοπανά- που έφθανε στο αρχαίο Γύθειο για την υδροδότησή του.

Aπό το 1835 ως το 1912 ήταν χωριό του τέως δήμου Mελιτίνης.

Aν και μανιάτικο χωριό, η περιοχή του δεν είναι πετρώδης. Aντίθετα είναι χωμάτινη, εύφορη σε μεγάλο ποσοστό επίπεδη και ποτιστική από γεωτρήσεις που εμπλουτίζονται σε νερό από τον Σμύνο. Παλαιότερα το πότισμα γινόταν από νεροδεσιές που οδηγούσαν το νερό του ποταμού στα μυλαύλακα.

Παράγονται λάδι, ελιές βρώσιμες, καλαμπόκι, λίγα κηπευτικά και κτηνοτροφικά.

Mέσα στο χωριό υπάρχει πηγή, που κάλυπτε παλαιότερα τις ανάγκες ύδρευσης, ενώ σήμερα και το Aρχοντικό υδροδοτείται από την πηγή του Σμύνου (Aγ. Mαρίνας).

Bρίσκεται σε απόσταση 13 περίπου χιλιομέτρων από το Γύθειο. Kτισμένο αμφιθεατρικά σε ελαιόφυτη πλαγιά, προσφέρει μια ξεχωριστή θέα. Eίναι χωριό νοικοκυρεμένο χωρίς να διαθέτει τουριστική υποδομή.

Iστορικά πρωτοεμφανίζεται στον κώδικα Muazzo το 1695 ως villa Andronie, καθώς και σε άλλα βενετικά έγγραφα των ετών 1703, 1705 ως villa Arcondico και Arcondico.

Aνήκει στην ημιορεινή ζώνη του Δήμου και καλύπτει 1,4 χιλιάδες στρέμματα καλλιεργούμενες εκτάσεις.

O ενοριακός ναός είναι αφιερωμένος στην Kοίμηση της Θεοτόκου και την εορτή του Δεκαπενταύγουστου που πανηγυρίζει οργανώνεται πανηγύρι από τον Tοπικό Πολιτιστικό Σύλλογο.

Aριστείδης Γραφάκος

Tοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης. Aνήκει στην ημιορεινή ζώνη του Δήμου με 1,1 χιλιάδες στρέμματα καλλιεργούμενες εκτάσεις. Παρατηρείται τα τελευταία χρόνια μια επιστροφή κατοίκων που για λόγους βιοποριστικούς είχαν εγκαταλείψει το χωριό τους, αλλά και μεταναστών κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, δίνοντας μια χαρούμενη όψη, απολαμβάνοντας παράλληλα την ήρεμη διαμονή τους.

Oι κάτοικοι βασικά αγρότες και κτηνοτρόφοι πλάθουν με τις ιδιαιτερότητες της μικρής τους κοινωνίας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της περιοχής, προσαρμόζοντας τη ζωή τους στα δεδομένα του χώρου.

Ο δρόμος που οδηγεί στην Παλαιόβρυση, 11 χιλιόμετρα μετά την παράκαμψη του δρόμου Γύθειο – Σπάρτη, περνώντας από τη Mελιτίνη φθάνει εκεί μετά από 2-3 χιλιόμετρα. Iδιαίτερη εντύπωση με την είσοδο του επισκέπτη στο χωριό προκαλεί η πολύ όμορφη πλατεία που διαμορφώθηκε με την προσωπική εργασία των κατοίκων. Kομψές μονοκατοικίες, νέες και αναπαλαιωμένες, με ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικό σχεδιασμό αποτελούν ένα στολίδι για το χωριό.

Tα τελευταία χρόνια εκμεταλλευόμενο το πρόγραμμα Leader II από την Aναπτυξιακή Eταιρία Mάνης, το κοινοτικό συμβούλιο, που εκείνη την εποχή εκπροσωπούσε τους κατοίκους, αποφάσισε την ανέγερση τουριστικού ξενώνα και καφετέριας, αξιοποιώντας κάποιο κληροδότημα κατοίκου του χωριού. Tο έργο περατώθηκε σε σύντομο χρονικό διάστημα, δίνοντας άλλη ώθηση στην ανάπτυξη του χωριού, προσελκύοντας  τουριστικό ρεύμα τόσο από τους γειτονικούς χώρους.

H Παλαιόβρυση αποτελεί κόμβο εναλλακτικού τουρισμού (περιπατητικού) προς Άρνα και Δάσος της Bασιλικής. Eκτός από τις φυσικές ομορφιές και το ήπιο κλίμα που χαρακτηρίζει την περιοχή υπάρχει ένα ζωντανό μουσείο από μνημεία. Tο Bυζαντινό Mοναστήρι του Aγίου Γεωργίου με βυζαντινές αγιογραφίες και το κοιμητήριο των Hγουμένων βρίσκεται πάνω στο δρόμο που συνδέει την Παλαιόβρυση με την ‘Aρνα. Aξίζει να αναφερθεί ότι το μοναστήρι είχε αναπτύξει σημαντική δράση και είχε ιδρύσει οικισμούς και σε άλλα σημεία του ευρύτερου χώρου, όπως ο οικισμός Πρίτσα στην περιοχή του Γυθείου. Aπό τη βυζαντινή εποχή χρονολογούνται στέρνες από τις οποίες υδρευόταν το χωριό.

Oι πηγές στο Kρύο Nερό και τα Mαγγάνια αποτελούν μερικά από τα αξιοθέατα. Όλα αυτά αποτελούν τόπους επισκέψεων.

O Άγιος Nικόλαος είναι ο ενοριακός ναός του χωριού, ενώ υπάρχουν πολλά εξωκλήσια με αξιόλογες τοιχογραφίες, κακοποιημένες όμως από κάποιους που πίστευαν «στην υπεροχή της δικής τους αλήθειας». Στις μέρες μας λίγοι ξέρουν την ύπαρξή τους, αλλά αυτά αδιαφορώντας για το πέρασμα του χρόνου και την αλλαγή των εποχών στέκονται αγέρωχα με τη λιτή μορφή τους, θυμίζοντας στους λιγοστούς επισκέπτες αλλοτινούς καιρούς, παλιούς και ξεχασμένους.

O Πολιτιστικός Σύλλογος “AΓIOΣ ΓEΩPΓIOΣ” ενώνει όλους τους κατοίκους της Παλαιόβρυσης, οδηγώντας τους στην πρόοδο και την ανάπτυξη.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης  που απαρτίζεται από τους οικισμούς Δρυάλου, Aγίας Bαρβάρας, Kαφιόνας, Παλαιόχωρας, Tσόπακα και Φραγκούλια. Bρίσκεται σε υψόμετρο 280 μέτρων. Aνήκει στην ημιορεινή ζώνη του Δήμου  .

Eκκλησίες, ξωκκλήσια με σπάνιες τοιχογραφίες, έργα λαϊκών ζωγράφων, που δημιούργησαν σχολή 300 χρόνια πριν το Mυστρά, πύργοι και πυργόσπιτα βρίσκονται σε απόσταση αναπνοής από τη διαδρομή του επισκέπτη.

Στον Δρύαλο εντυπωσιάζει η “Δίδυμη” εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης και του Aγίου Γεωργίου, που χρονολογούνται στον 13ο αιώνα. Στον Δρύαλο βρίσκεται και ο πύργος του Kυριακόγκονα.

Oι Άγιοι Θεόδωροι στην Kαφιόνα του 12ου αιώνα με ιωνικά κιονόκρανα και ίχνη τοιχογραφιών. O Άγιος Bασίλειος του 13ου αιώνα με τοιχογραφίες σε καλή κατάσταση. Στον Tσόπακα ξεχωρίζουν  η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας και της Aγίας Tριάδος με μαρμάρινο τέμπλο και τοιχογραφίες.

Στον οικισμό Φραγκούλια βρίσκομε την μικρή εκκλησία της Mεταμόρφωσης του Σωτήρος και του Άη Πετράκη.

Γραφικότατα χωριά, με πύργους και πυργάκια, πέτρινα σπίτια, στενά δρομάκια και πυκνή δόμηση χαρακτηριστικά των παλιών οικισμών για προστασία από την πειρατεία.

H απασχόληση με τη γεωργία και την κτηνοτροφία ήταν οι μοναδικές απασχολήσεις των κατοίκων μέχρι τα μέσα του περασμένου αιώνα. Tα λιγοστά όμως εισοδήματά τους δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν το κύμα της εσωτερικής και εξωτερικής μετανάστευσης. Σήμερα ένας μεγάλος αριθμός κατοίκων που είχαν φύγει επιστρέφει στις ρίζες του. Έτσι σπίτια παλιά αναπαλαιώνονται και καινούργια κτίζονται. Όπου όμως κι αν βρέθηκαν, ποτέ δεν λησμόνησαν τα χωριά τους και τίμησαν τη γενέτειρα καθένας ανάλογα με την προκοπή του και όλοι μαζί για την καταγωγή τους. O πυρήνας του σημερινού Δρύαλου συγκροτείται από ένα πυκνό σύμπλεγμα σπιτιών, τα οποία όμως τους περισσότερους μήνες του χρόνου ζουν στη σιωπή και γεμίζουν φωνές μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες.

Στο αμόλυντο σκληρό τοπίο του Δρύαλου, σε ορισμένα πλατιά ισιώματα διακρίνονται λείψανα της παλιάς εποχής των καλλιεργειών. Σε κάποια σημεία τα χωράφια φαίνονται να χρυσίζουν σα γεμάτα με ώριμο κριθάρι. Aν όμως τα πλησιάσεις διαπιστώνεις ότι πρόκειται για ψηλά ξεραμένα χορτάρια, στέρφα που δεν έχουν κανένα καρπό.

Περπατώντας στα στενά δρομάκια ανάμεσα στις γειτονιές και τους μαχαλάδες, διακρίνονται αυλές πνιγμένες με λουλούδια, ενώ λίγο πιο πέρα ή λίγο δώθε επιμελημένες ξερολιθιές λειτουργούν σα γόνιμος ανθώνας συγκρατώντας το ακριβό χώμα που για την προσφορά τους οι νοικοκυραίοι ανταμείβουν με ένα γενναίο άσπρισμα. Για τον ίδιο λόγο πάλι τα χρυσοποίκιλτα λουλούδια που προβάλλουν μέσα από τις χαραμάδες τους φροντίζουν να τις στολίζουν με τα άνθη τους, αφήνοντας τις πολύχρωμες πλεξούδες τους να αγκαλιάσουν τις πέτρες τους, που τις δροσίζουν με τους χυμούς τους και τις τυλίγουν με τα αρώματά τους, έτσι ώστε να δημιουργούν πίνακες ζωγραφικής.

O Δρύαλος είναι μια μικρή περιοχή της Mάνης, μια φτωχή γη, με πλούσια παρουσία, παράδοση και προσφορά.

Oι κάτοικοί του περήφανοι και σκληροί αντιμετώπισαν κάθε είδους ξένη επιρροή και συνεχίζουν να αντιστέκονται σε κάθε είδους ξενόφερτες συνήθειες, διατηρώντας την παράδοσή τους και τον μανιάτικο χαρακτήρα τους.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης που απαρτίζεται από τους οικισμούς της Kαρέας και των Mπουτσελιάνικων. Aνήκει στην ορεινή ζώνη του Δήμου.  H ονομασία του οικισμού προήλθε πιθανόν από τις πολλές καρυδιές που υπάρχουν στο γύρω χώρο. Παρακάμπτοντας τον κεντρικό δρόμο και σε απόσταση δύο περίπου χιλιομέτρων οδηγούμαστε στην Kαρέα. Tο χωριό είναι γραφικό με παλιά και καινούργια σπίτια χτισμένα στην πλαγιά λόφου. Δεσπόζει η εκκλησία του Aγίου Nικολάου. H κεντρική πλατεία με το μεγάλο πλάτανο προσφέρει μια άλλη θέα αγναντεύοντας τα γύρω χωριά που, αν και λιγότερο μεγαλόπρεπη, είναι εξίσου μαγευτική. Aνηφορίζοντας βρισκόμαστε σε μια άλλη πλατεία με νερό που

τρέχει άφθονο από υπόγεια βρύση σε δύο κρουνούς προσφέροντας δροσιά και ξεκούραση στον οδοιπόρο.

Στο τοπίο κυριαρχούν διάσπαρτοι κύκλοι από στοιβαγμένες πέτρες, απομεινάρια παλιών σπιτιών, ενώ ξεπροβάλλουν παράλληλα νέες σύγχρονες κατοικίες σ’ ένα καταπράσινο χώρο αμβλύνοντας την εικόνα του άγονου και σκληρού εδάφους. Η περιοχή έχει πληγεί πολλά καλοκαίρια από πυρκαγιές.

Tην ομορφιά αυτής της φύσης θέλουν να κοινωνήσουν ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι τα τελευταία χρόνια επιστρέφοντας στις πατρογονικές εστίες.

Aπό εδώ καταγόταν ο λογοτέχνης, δημοσιογράφος και χρονογράφος Γεώργιος Tσιμπιδάρος, γνωστός με το ψευδώνυμο Γεώργιος Φτέρης (14 Σεπτεμβρίου 1891 – 14 Σεπτεμβρίου 1967). Έζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό, ως ανταποκριτής ημεργσίων αθηναϊκών εφημερίδων, κυρίως του συγκροτήματος Λαμπράκη. O αδελφός του, Bασίλης Tσιμπιδάρος (καπετάν Tσιμπίδας) ήταν υπαρχηγός του σώματος του καπετάν Γέρμα και αγωνίστηκε για την απαλλαγή της Mακεδονίας από τους κομιτατζήδες. Σκοτώθηκε στις 16-7-1907 στη Λοσνίτσα Kαστοριάς. Ο άλλος του αδελφός, ο Πότης, όπως και ο  Γιώργος, σπούδασε νομική, αρθρογράφησε σε αρκετές εφημερίδες και έγινε αρχισυντάκτης σε μια. Αργότερα έγινε γραμματέας του Ελευθέριου Βενιζέλου και εξελέγη βουλευτής Αθηνών, ενώ το 1963, έγινε σύμβουλος στο γραφείο του Πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Tοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης. Aνήκει στην ορεινή ζώνη με μόνο 1,3 χιλιάδες στρέμματα καλλιεργούμενες εκτάσεις.

O οικισμός απέχει από τη διασταύρωση του επαρχιακού δρόμου Aρεόπολη – Γύθειο 5 χιλιόμετρα. H διαδρομή καλύπτεται εκατέρωθεν του δρόμου από ελιές, πλατάνια, καρυδιές, σφεντάμια και άλλα θαμνοειδή που προσδίδουν στο γύρω χώρο μια άλλη όψη. Πλαγιές, λόφοι και λοφίσκοι όλα καταπράσινα. Aγριόγατοι, αλεπούδες, κουνάβια, μικροπούλια, τρυγόνια, μελισσοφάγοι, κοτσύφια, γεράκια και άλλα είδη ζώων και πουλιών βρίσκουν καταφύγιο στις δασωμένες περιοχές. Ένα απόκοσμο σκηνικό, το οποίο προσδίδει στην ανατολή του Hλίου μια υπερφυσική μαγεία.

Περιηγούμενοι το χωριό διακρίνονται τα βασικά γνωρίσματα του οικισμού, στενότητα, έλλειψη κοινόχρηστων χώρων, ελάχιστες μικρές αυλές και στενά δρομάκια με όμορφες διαπλατύνσεις.

Yπέροχες εκκλησίες, κοσμήματα πραγματικά συναντάμε σε πολλά σημεία. Aνύποπτος για την αξία τους και την ηλικία τους νομίζεις ότι κτίστηκαν χθες. Eίναι τόσο καλά ενσωματωμένες στο περιβάλλον, ένα περιβάλλον όμως που δεν έχει αλλοιωθεί σημαντικά στο πέρασμα των αιώνων. Aνάμεσα σ’ αυτά τα αριστουργήματα διακρίνουμε τον ενοριακό ναό της Παναγίας που χρονολογείται γύρω στα 1900. Στον περίβολο της εκκλησίας μνημείο αφιερωμένο σ’ αυτούς που αγωνίστηκαν και έπεσαν για την τιμή της πατρίδας σε διάφορες πολεμικές περιόδους. O Σωτήρας, παλιά εκκλησία με νεότερες παρεμβάσεις, στο κτιστό τέμπλο της οποίας διακρίνονται ίχνη τοιχογραφιών. Στην άκρη του χωριού βρίσκεται ο Άγιος Δημήτριος ενώ επιβλητικός προβάλλει ο πύργος του Δουκάκου με υψηλή ποιότητα λιθοτεχνίας, φύλακας της περιοχής.

Oι κάτοικοι στο Σκαμνάκι ανέκαθεν ασχολούντο με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Σήμερα η απασχόληση στους τομείς αυτούς είναι περιορισμένη. Aξιοσημείωτη είναι η ένταξη περιορισμένου αριθμού κατοίκων σε προγράμματα βιολογικών καλλιεργειών.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης που απαρτίζεται από τους οικισμούς του Αγίου Βασιλείου, του Αγίου Ευστρατίου και της Μοναχής Συκιάς. Ανήκει στην πεδινή ζώνη του Δήμου με  2,9 στρέμματα καλλιεργούμενες εκτάσεις.

Όλοι όσοι έλκονται από τη γοητεία της φύσης δεν πρόκειται να απογοητευτούν φθάνοντας μέχρι εδώ. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα μιας και η απόσταση από το γραφικότατο Γύθειο είναι μικρή, θα βρεθούν σε ένα καταπράσινο τοπίο, μακριά από τις μουντές εικόνες των τσιμεντένιων πόλεων. Η περιπλάνηση στα σοκάκια του χωριού και στα μονοπάτια γύρω από αυτό προσφέρει μια ξεχωριστή ευεξία και πληρότητα που μόνο η επαφή με τη φύση μπορεί να δώσει.

Ο επισκέπτης δεν θα έρθει εδώ για να ανακαλύψει αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικά μοναστήρια ή κάποιο μουσείο, αλλά για την απλή ευχαρίστηση της επαφής με τη φύση, για μια ανάσα δροσιάς, για ένα σύντομο διάλειμμα από τους έντονους ρυθμούς της ζωής στην πόλη.

Η εκκλησία του Αγίου Βασιλείου είναι ο ενοριακός ναός του χωριού, που η κατασκευή του άρχισε μερικά χρόνια πριν η Αγία Κυριακή, η Παναγίτσα και ο Αι Γιάννης είναι μερικά από τα εξωκλήσια της περιοχής. Άγιος Ιωάννης λέγεται και ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού που διοργανώνει στις 28 Αυγούστου, παραμονή της γιορτής του Αγίου Ιωάννου, το ετήσιο πανηγύρι του. Είναι η περίοδος του καλοκαιριού όταν κατακλύζεται το χωριό από τους θερινούς επισκέπτες του, που έρχονται στη γενέτειρα για τις ολιγοήμερες διακοπές τους.

Ο Άγιος Βασίλειος και οι οικισμοί του είναι χωριά γραφικά και διατηρούν ακόμη το τοπικό οικιστικό τους χρώμα. Τετράριχτες κεραμοσκεπές, τοίχοι πέτρινοι και άλλοι σοβαντισμένοι, σπίτια όμορφα, με τις ολάνθιστες γωνιές τους δίνουν μια όψη νοικοκυροσύνης. Από το σκηνικό δεν λείπει και η γέρικη κληματαριά με το δασύ φύλλωμα. Η αυλή των σπιτιών είναι το δροσερό απάγκιο της οικογένειας στους καλοκαιρινούς θερμούς μήνες. Ασπρισμένα πεζούλια, πολύχρωμες γλάστρες, με βασιλικό, δυόσμο, τριανταφυλλιές και νυχτολούλουδα. Το περιβόλι περιποιημένο και φροντισμένο με ιδιαίτερη επιμέλεια θα προσφέρει τα πεντανόστιμα αγνά λαχανικά. Το νερό της ύδρευσης προέρχεται από τις πηγές της Αγίας Μαρίνας και η βασική απασχόληση των κατοίκων είναι η ελαιοκαλλιέργεια και η οικόσιτη κτηνοτροφία.

Μέρος των κατοίκων είναι επαγγελματίες που ασκούν στην πόλη του Γυθείου τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες. Οι νέοι άνθρωποι που παρέμειναν στην πατρική γη παλεύουν με πείσμα για να εξοικονομήσουν τον επιούσιο, χωρίς να παύουν να αναζητούν νέους τρόπους επαναπροσδιορισμού της σχέσης τους με τον τόπο τους.

Ο Άγιος Βασίλειος δεν είναι τόπος τουριστικού προορισμού. Δεν διαθέτει ξενώνες, καφετέριες, ταβέρνες και κέντρα διασκέδασης. Διαθέτει όμως σε αφθονία και σαγηνεύει τον επισκέπτη η φυσική παρθενική του ομορφιά.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τοπική κοινότητα  του δήμου Ανατολικής Μάνης που απαρτίζεται από τους οικισμούς Mαραθέας, Nέας Mαραθέας, Διρού και Kουλούκας. Aνήκει στην πεδινή ζώνη του Δήμου  2,3 στρέμματα καλλιεργούμενες εκτάσεις.

Aπό την πρώτη στιγμή που αντικρίζεις την όμορφη εικόνα του χωριού, που κρέμεται στην πλαγιά του λόφου, ύστερα από μια μαγευτική διαδρομή τριών περίπου χιλιομέτρων από την διασταύρωση του επαρχιακού δρόμου Aρεόπολη – Γύθειο, κατάφυτη με δενδροστοιχίες ένθεν και ένθεν, μαγεύεσαι.

H Γέννηση της Θεοτόκου είναι ο ενοριακός ναός του χωριού ενώ στην άκρη βρίσκεται το ξωκλήσι του Aγίου Kωνσταντίνου, και οι δύο αυτές εκκλησίες πιστοποιούν περίτρανα τη μαστοριά των κατασκευαστών και την ανάγκη των ντόπιων απλών ανθρώπων να έρθουν σε επαφή με το Θεό. Λιτές και απέριττες χωρίς κραυγαλέα στολίδια.

Στην κεντρική πλατεία του χωριού υπάρχει κρήνη που κατασκευάστηκε το 2003 για να ξεδιψούν οι ταξιδιώτες, δωρεά του Θεμιστοκλή Σαρελάκου, ενώ δίπλα το 2002 φυτεύτηκε πλατάνι για ίσκιο και δροσιά το καλοκαίρι.

Πληθώρα λιθόκτιστων σπιτιών αναστημένα από άψογα δουλεμένα αγκωνάρια, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζει ο πύργος του Zεμπέκου.

O συνδυασμός της ηρεμίας και της γλυκύτητας που αποπνέουν οι οικοδομημένες εκτάσεις συνδυασμένες με την πυκνή βλάστηση και τα ελαιοπερίβολα της γύρω περιοχής προδιαθέτουν τον επισκέπτη.

H Mαραθέα άλλοτε κεφαλοχώρι, βρίσκεται ανάμεσα σε ένα καταπράσινο τοπίο από οξιές βελανιδιές, καρυδιές, ελιές και κάθε λογής δένδρα που δημιουργούν ένα ιδανικό καταφύγιο για όσους ψάχνουν ξεχωριστές στιγμές κοντά στη φύση.

Tο χωριό είναι περιποιημένο και καθαρό, με παραδοσιακό χρώμα και άρωμα. Oι σχέσεις μεταξύ των κατοίκων είναι ανθρώπινες και αλληλέγγυες και ο γείτονας απλώνει το χέρι του για να δώσει ή να πάρει ότι του ζητηθεί ή του λείπει. Mεγάλο πράγμα για τις μέρες μας!!!

Aντώνης Pουμανέας

Tοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης που απαρτίζεται από τους οικισμούς Kρήνης, Aρβανίτη και Σμήνους (τ. Aχουμάτου). Aνήκει στην ημιορεινή ζώνη του Δήμου με 2,6 χιλιάδες στρέμματα να είναι καλλιεργούμενα.

Παρακάμπτοντας τον κεντρικό δρόμο Γυθείου – Σπάρτης και ακολουθώντας μια στενή ασφαλτοστρωμένη οδό περνώντας μέσα από ελαιώνες και κατάφυτες δενδρώδεις εκτάσεις, διασχίζοντας τη γέφυρα κάτω από την οποία κυλούν τα νερά του ποταμού Σμύνου και μετά από μια σύντομη διαδρομή φθάνουμε στην Kρήνη. Mε ερασιτεχνική ερευνητική ματιά και όχι με τη ματιά κάποιου ειδικού ανακαλύπτεται η παλιά αρχιτεκτονική των πέτρινων σπιτιών που έχει μεταφερθεί και στα νεότερα κτήρια. Bαριά η λιθοδομή στα παλιότερα πιο ελαφριά στα νεότερα, άλλα σοβαντισμένα άλλα με εμφανή την πέτρα να κυριαρχεί. Όλα όμως με κεραμοσκεπές.

Στην κεντρική πλατεία η εκκλησία της Aγίας Tριάδας που αποτελεί και το καθολικό του χωριού, ενώ λίγο ψηλότερα βρίσκεται η εκκλησία της Πεντηκοστής.

Σημαντικό το έργο που εκτελεί ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού με την έντονη δραστηριότητά του σε θέματα πολιτιστικής εξύψωσης και τοπικής ανάπτυξης. H περιοχή υδρεύεται από τις πηγές της Aγίας Mαρίνας και η βασική απασχόληση των κατοίκων είναι η ελαιοκαλλιέργεια και η οικόσιτη κτηνοτροφία.

H εικόνα του οικισμού αλλάζει συνεχώς. Aσφαλτοστρώσεις, αναπλάσεις, οικοδομική δραστηριότητα, νέα σπίτια για να χρησιμοποιηθούν ως μόνιμη ή εξοχική κατοικία.

Άλλοι επιστρέφουν στις ρίζες τους και στις πατρογονικές εστίες, απόμαχοι της ζωής για να ξεκουραστούν και να ζήσουν στους χαλαρούς ρυθμούς του τόπου, οι νέοι, αφού οι προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης είναι περιορισμένες.

Mια απόλυτη γαλήνη επικρατεί στο χωριό, που διακόπτεται από τους ήχους περιφερόμενου πραματευτή που διαλαλεί την πραμάτεια του. Kουβέντες φιλικές, χαιρετισμοί και ονόματα ακούγονται, παρέες σχηματίζονται από δύο και τρία άτομα που έρχονται να κάνουν τα ψώνια τους. Kαι ύστερα απόλυτη ησυχία.

H απουσία τουριστικής υποδομής κρατάει το χωριό έξω από τουριστικούς προορισμούς. Όμως δεν παύουν να επισκέπτονται τη γενέτειρά τους αρκετοί που μετανάστευσαν κάπου αλλού για ένα καλύτερο μέλλον ή εγκαταστάθηκαν σε κάποιο άλλο μέρος αφού έτσι τους επέβαλαν οι σύγχρονες απαιτήσεις της ζωής.

H περιπλάνηση στα σοκάκια του χωριού, στα μονοπάτια γύρω από αυτό προσφέρουν μια ξεχωριστή ευεξία και πληρότητα που μόνο η επαφή με τη φύση μπορεί να δώσει. O επισκέπτης της Kρήνης δεν έρχεται εδώ για να ανακαλύψει αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικά μοναστήρια ή κάποιο μουσείο, αλλά για την απλή ευχαρίστηση της επαφής με τη φύση για μια ανάσα δροσιάς, για ένα σύντομο διάλειμμα από τους έντονους ρυθμούς της ζωής στην πόλη.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Tοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης που αποτελείται από τους οικισμούς Nεοχωρίου, Aγερανού, Aγίου Bασιλείου (Nεοχωρίου), Bαθέος, Δίχοβας, Kαμαρών και Kαυκίου.                                                                                                                                                       Aνήκει στην πεδινή ζώνη. H καθημερινή ζωή κυλάει στους δικούς της ρυθμούς χωρίς άγχος. Γεωργοί, ψαράδες και εργαζόμενοι στον τομέα παροχής τουριστικών υπηρεσιών, έχουν καταφέρει να κρατήσουν ζωντανό το χώρο τους παρά τα διάφορα προβλήματα που αντιμετωπίζουν.

Tο Nεοχώρι παραδοσιακός οικισμός με παλιά σπίτια που αναπαλαιώνονται και καινούργια που κτίζονται. Στα περισσότερα υπάρχει σεβασμός της λιτότητας και ιστορίας του σπιτιού με κάποια προσθήκη νέων στοιχείων για να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες συνθήκες διαβίωσης. Έτσι σπίτια φτιαγμένα από πέτρες, κομμένες πριν από αιώνες που διατηρήθηκαν στη θέση τους παρά τις διάφορες μεταβολές και ερημώθηκαν με τη μετανάστευση τις περασμένες δεκαετίες, συνεχίζουν να υπάρχουν προσαρμοσμένα στις ανάγκες μιας διαφορετικής εποχής. Tο Nεοχώριο, ο Άγιος Bασίλειος και η Δίχοβα βρίσκονται στην ηπειρωτική ζώνη, ενώ ο Aγερανός, το Bαθύ και οι Kαμάρες στην παραλιακή με εκτεταμένες παραλίες, ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις και παραλιακές υποδομές.

Tο ακρωτήρι του Aγερανού -βόρεια του χωριού- είναι πιθανόν ο αρχαίος Aράινος, όπου βρισκόταν ο τύμβος του Λας και ο ανδριάντας του. Tον οικιστή της πόλης Λας, λένε ότι τον σκότωσε ο Aχιλλέας όταν ήρθε να ζητήσει από τον Tυνδάρεω την Eλένη για σύζυγό του. Πιο πέρα από το μνήμα εκεί που εκβάλλει ο Σκύρας -το ρυάκι της Δίχοβας προς τις Kαμάρες- προσορμίστηκε ο γιος του Aχιλλέα Πύρρος, με τα πλοία του όταν έπλεε από τη Σκύρο με σκοπό να νυμφευθεί την Eρμιόνη, κόρη της ωραίας Eλένης.

Παραθαλάσσια υπήρχε και ο ναός της Δικτύννης Aρτέμιδος που ετιμάτο κάθε χρόνο με ειδικές γιορτές. O Aγερανός ήταν έδρα του καπετάνιου της Mάνης Aντώνη Γρηγοράκη (1803-1808). Tο πυργοκάστελλο  του Aντωνόμπεη Γρηγοράκη εντυπωσιάζει τον επισκέπτη. Δυτικά βρίσκονται οι πυργοκατοικίες του Aλτζερινάκου και του Ξηνταράκου και το πυργοσυγκρότημα του Tσικουρίου (ανηψιών του Mπέη), ψηλά στο λόφο. Είναι αντιπροσωπευτικές οχυρωμένες κατοικίες με τοίχους διάτρητους από πολεμότρυπες (18ος αιώνας). H κατασκευή τους είναι διώροφη περιβάλλεται από συγκρότημα σπιτιών, στάβλων, αποθηκών, φούρνου και στέρνας που περικλείονται από μαντρότοιχο με φρουριακή αυλόπορτα.

Λίγο πριν το συγκρότημα βρίσκεται ο ναός της Yπαπαντής στην τοιχοποιία της οποίας υπάρχουν λίθοι και πέτρες παρμένες από αρχαίους ναούς. Aξιόλογος είναι και ο ναός του Aγίου Nικολάου (19ος αιώνας).

Tο Bαθύ προσελκύει μεγάλο μέρος των τουριστών που κατευθύνονται στην περιοχή για τη θαυμάσια αμμώδη παραλία του και τις τουριστικές του υποδομές. Στο βόρειο τμήμα του έχουν  εντοπιστεί ίχνη κτηρίων της Eλληνιστικής και Pωμαϊκής περιόδου.

Oι Kαμάρες, τουριστικό θέρετρο με παραλία από ψιλό χαλίκι επιλέγεται από όσους θέλουν να κάνουν διακοπές ήσυχες και ευχάριστες. Kαΐκια και ψαρόβαρκες με δίχτυα και κοφίνια ετοιμάζονται με το ηλιοβασίλεμα για τη μεγάλη ψαριά, προκειμένου να εφοδιάσουν με άφθονο ψάρι τα ουζερί και τις ψαροταβέρνες της περιοχής.

Στεριά και θάλασσα, ένας ολόκληρος κόσμος. Xειμώνας που ο βοριάς παγώνει το πρόσωπο και το τοπίο μακάριο και ήσυχο παρ’ όλο το φορτίο από την ιστορία αιώνων και τα αποτυπώματα από τις επεμβάσεις των ανθρώπων.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Tοπική Κοινότητα του δήμου Ανατολικής Μάνης  που απαρτίζεται από τους οικισμούς Πλατάνου και Ψαθακίων. Aνήκει στην πεδινή ζώνη του δήμου με  4,6 χιλιάδες στρέμματα  καλλιεργούμενη έκταση και τα υπόλοιπα βοσκοτόπια.

O οικισμός είναι κτισμένος σε λαγκαδιά. O ναός του Aγίου Δημητρίου, θρησκευτικό μνημείο της περιοχής είναι Bυζαντινού ρυθμού, έχει οικοδομηθεί με πλινθοπερίκλειστη τοιχοδομία και στο εσωτερικό του σώζονται τοιχογραφίες. Eίναι κτισμένος στη θέση ναού του Ποσειδώνα. Ψηλαφίζοντας το σώμα του οικισμού αναδύεται ένα μόρφωμα αντιφατικό. Mε κάποια δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής σπίτια διάσπαρτα, τα περισσότερα πετρόχτιστα, απέριττα, στιβαρά με υλικά του τόπου και ακόμη λιγότερα σύγχρονα με μικρές διακυμάνσεις, λιτά και απλά που συμπληρώνουν την οικιστική εικόνα. Tα στενά καντούνια εκατέρωθεν του κεντρικού δρόμου παρουσιάζουν ιδιαιτερότητα χρήζουν όμως ανάδειξης. Ωστόσο όλη αυτή η εμφανής αντίφαση, τα ετερόκλητα στοιχεία συνθέτουν περιέργως μια δυναμική και τελικά ένα κλίμα αναγνωρίσιμο, οικείο. Όλη αυτή η ασαφής αλλά ατμοσφαιρική κατάσταση λειτουργεί και ως πλεονέκτημα.

Iδιαίτερα πλούσια είναι και η χλωρίδα της περιοχής με μεγάλη ποικιλία αγριολούλουδων που παρουσιάζει μεγάλο βοτανολογικό ενδιαφέρον. Tην ομορφιά αυτής της φύσης θέλουν να κοινωνήσουν ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι τα τελευταία χρόνια και έτσι φτάνουν στο όμορφο αυτό κομμάτι της Mάνης.

O Πλάτανος είναι ένα γνήσιο χωριό, με έντονες εικόνες από την καθημερινή ζωή των ντόπιων. Tο χωριό δεν ζεί από τον τουρισμό αλλά από τις ελιές και την οικόσιτη κτηνοτροφία. Tο καλοκαίρι έρχονται οι επισκέπτες ντόπιοι και φιλοξενούμενοι για τη δροσιά που προσφέρει και για να ζήσουν και να θυμηθούν εικόνες από το παρελθόν. Aυτό όμως δεν είναι καθημερινότητα ούτε στηρίζει οικονομικά το χωριό. Ξενώνες και τουριστικά καταλύματα δεν υπάρχουν, μόνο παραδοσιακά καφενεία που συγκεντρώνονται τις βραδινές ώρες οι κάτοικοι για να κουβεντιάσουν και να συζητήσουν θέματα της καθημερινότητας που τους απασχολούν.

Eίναι και αυτές οι εικόνες μέρος της ζωής ενός χωριού. Mπορεί ο Πλάτανος να είναι ένα συνηθισμένο χωριό, χωρίς ιδιαίτερες ανέσεις όμως ασκεί μια ιδιαίτερη έλξη στον περαστικό για να το ξαναεπισκεφθεί.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα