Η διανομή των αγαθών αποτελεί μόνιμο και διαχρονικό πρόβλημα όλων των κοινωνιών. Και αναφορικά με τα υπάρχοντα αγαθά η διασφάλισή τους στις ελεύθερες οικονομίες είναι απόλυτη μέσω θεσμικών κανόνων. Η ανάπτυξη όμως προσπορίζει νέο πλούτο και θέτει επί τάπητος το πρόβλημα της δίκαιης διανομής του. Οι σύγχρονες κοινωνίες διακρίνονται από σημαντικού εύρους κοινωνική συνεκτικότητα, η οποία μπορεί να ισχυροποιηθεί σε μεγαλύτερο βαθμό κατά την αναπτυξιακή διαδικασία. Αυτό μπορεί να γίνει μόνον με πολιτικούς όρους, μέσω κεντρικών πολιτικών επιλογών, που προσδιορίζονται με σαφήνεια και δεσμευτικά στα πολιτικά προγράμματα. Με τον όρο δεσμευτικό υπονοούμε τη διατύπωση με σαφήνεια, την προεκλογική δέσμευση για εφαρμογή και την πλήρη υλοποίησή του ως κυβερνητικό πρόγραμμα μετά τις εκλογές. Σ` αυτό το timing (τάιμιγκ),τον προεκλογικό χρόνο, βρισκόμαστε τώρα. Γι` αυτό έχομε υποχρέωση να συμβάλλομε όλοι στην κατάθεση όσο το δυνατό πιο αξιόπιστης πρότασης, που θα οδηγεί στην ανάπτυξη αλλά ταυτόχρονα θα αμβλύνει τις ενδοπεριφερειακές ανισότητες.

Η τάση για διαμόρφωση ανισοτήτων αποτελεί χαρακτηριστικό της φύσης. Ολόκληρο το φαινόμενο της ζωής διαμορφώνεται μέσα από τους κανόνες της διαφοροποίησης, που αποτελεί πρωταρχικό βιολογικό νόμο. Η διαφοροποίηση διαμορφώνει τις ποικιλίες των ειδών, αλλά και τις άπειρες δυνατότητες διαδρομών κατά τη διάρκεια της κάθε ζωής. Στις ανθρώπινες κοινωνίες η διαφοροποίηση αποτελεί τον τροφοδοτικό παράγοντα της ελεύθερης οικονομίας. Και αυτή με τη σειρά της οδηγεί στη μεγιστοποίηση των φυσικών δυνατοτήτων με τις οποίες είναι προικισμένο το κάθε άτομο για την παραγωγή αγαθών. Όμως οι ανθρώπινες κοινωνίες έχουν προκύψει ως αναγκαιότητα, που εκπορεύεται από την αναποτελεσματικότητα των μεμονωμένων δράσεων των ατόμων σε πολλούς τομείς. Και το στηρικτικό υλικό των κοινωνιών, μικρών ή μεγάλων αδιάφορο, αλλά και των επιμέρους κοινωνικών ομάδων, αποτελεί η αλληλεγγύη. Όταν μιλάμε για περιφερειακή ανάπτυξη, αυτονόητο είναι ότι θα πρέπει σ` αυτή να συμπεριλάβουμε και τις διαδικασίες που θα άρουν τις ανισότητες που δημιουργεί. Δηλαδή να εφεύρουμε μηχανισμούς άμβλυνσης των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων. Αυτή η υποχρέωση είναι νομοτελειακή, αποτελεί κοινωνικό χρέος, αλλά λειτουργεί και ως πολιτική νομοτέλεια που εκπορεύεται από τη φύση και αγκαλιάζει με στοργή άτομα, κοινωνικές ομάδες και περιοχές που πλήττονται από τους υψηλούς ρυθμούς μεταβολών της σύγχρονης ζωής. Και οι κοινωνίες, μέσω των εκπροσωπήσεων τους, έχουν υποχρέωση να παίρνουν όλα τα αναγκαία μέτρα προστασίας τους, αλλά και διάχυσης των αναπτυξιακών ωφελημάτων μέχρι τον τελευταίο πολίτη.

Μ` όποια διάσταση και αν θεωρηθεί ο όρος περιφέρεια διαμορφώνει ανισότητες. Στη χώρα μας είναι βέβαιο ότι υπάρχει μια τεράστια ανισότητα ανάμεσα στις μητροπολιτικές περιοχές του λεκανοπεδίου της Αττικής και της μείζονος περιοχής της Θεσσαλονίκης αφενός και της υπόλοιπης Ελλάδας αφ` ετέρου. Ανισότητα που φαίνεται ανάγλυφα στους οικονομικούς δείκτες και σε πρώτη ανάγνωση στο Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ). Θα πρέπει να αποτελεί κυρίαρχο και σταθερό μέλημά μας η άμβλυνση αυτών των ανισοτήτων με κεντρικές και προγραμματικές πολιτικές επιλογές. Που θα στηρίζονται στην πράξη από τα χρηματοδοτικά μέσα που έχει πετύχει η χώρα μας με την επιτυχή ένταξή της στην Ευρωπαϊκή οικογένεια κρατών, με πρωτοβουλία του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Μόνον αν συνειδητά αποφασίσουμε ότι οι δράσεις στα πλαίσια του κάθε Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης θα προσανατολιστούν σε ποσοστό πάνω από 80% στη λοιπή Ελλάδα, πλην Αττικής και Θεσσαλονίκης, θα μπορέσομε να ισχυριστούμε ότι παίρνομε μέτρα καταπολέμησης των περιφερειακών ανισοτήτων σε επίπεδο χώρας. ΄Ετσι μόνον θα γίνει εφικτό το κατά κεφαλή Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν  της Ηπείρου, της Δυτικής Ελλάδας, της Πελοποννήσου, της Θράκης και των Ιονίων νήσων, που βρίσκεται μέχρι και 20% κάτω από τον εθνικό μέσο όρο, να ισοσταθμιστεί. Και της δικής μας της Περιφέρειας από 55% να μπορέσει έστω να φθάσει το εθνικό ΑΕΠ, δηλαδή να ανέλθει στο 65%.

Αλλά και μέσα στην Περιφέρεια Πελοποννήσου διαμορφώνονται ανισότητες. Που και αυτές χρειάζονται μέσα πολιτικής για να αμβλυνθούν. Δυστυχώς το πολιτικό σύστημα όπως λειτουργεί διοχετεύει τις χρηματοδοτήσεις κυριαρχικά στις αστικές περιοχές δημιουργώντας σ` αυτές πληθυσμιακές συσσωρεύσεις και απογυμνώνοντας την ύπαιθρο. Eνισχύονται, από τα αναπτυξιακά προγράμματα, δραστηριότητες στον τριτογενή τομέα, εν πολλοίς παρασιτικές και αποδυναμώνονται οι αγροτικές καλλιέργειες και η μεταποίηση των παραγόμενων προϊόντων. Εκτός από τα μέτρα στήριξης της αγροτικής οικονομίας για να γίνει δυνατό η ανάπτυξη να φθάσει στην ύπαιθρο θα πρέπει να μεταφραστούν με πρακτικά μέτρα οι πολιτικές επιλογές. Εννοούμε να στηριχτεί ουσιαστικά η πολιτική θέση, ότι η ανάπτυξη της Περιφέρειας Πελοποννήσου θα γίνει κυρίως μέσω του τουρισμού, που γίνεται αποδεκτή από ολόκληρο το πολιτικό φάσμα. Όταν λέμε τουριστική ανάπτυξη εννοούμε ανάδειξη των μνημείων της φύσης και του πολιτισμού, διαμόρφωση των υποδομών υποδοχής των επισκεπτών, βελτίωση των οδικών προσβάσεων, ολοκληρωμένα προγράμματα προβολής και φιλοξενίας. Δυστυχώς πολύ λίγα είδαμε να υλοποιούνται μέχρι σήμερα από αυτή τη δέσμη μέτρων, αναγκαίων για μια ολοκληρωμένη ανάπτυξη της περιφέρειας.  

Εμείς γνωρίζομε τις ευρύτερες ζώνες τουριστικής ανάπτυξης και τις αναγκαίες δράσεις για την προώθηση αυτών των προγραμμάτων. Και είμαστε έτοιμοι να προτείνουμε για άμεση εφαρμογή ένα συνεκτικό πρόγραμμα για τις περιοχές μας Για να εξουδετερώσομε τις αρνητικότητες που έχουν δημιουργήσει οι παρασιτικοί μηχανισμοί στην αναπτυξιακή διαδικασία. Με τα προγράμματά μας αυτά, και τα μέτρα που συνεπάγονται, θα βοηθήσομε να εξυγιανθεί  και το εμπορικό ισοζύγιο, που με την ελλειμματικότητά του, διαμορφώνει μιά εύθραυστη εθνική οικονομία με διαρκή ανάγκη στήριξης από τους Ευρωπαίους εταίρους, ώστε να διατηρείται εντός των ορίων που θέτουν οι κοινοί κανόνες. Μόνον μια πολιτική επιλογή για διάθεση του 80% των αναπτυξιακών δράσεων από κοινοτικούς και εθνικούς πόρους σε περιοχές εκτός των μεγάλων πόλεων μπορεί να συγκρατήσει την τάση για ερήμωση των μειονεκτικών περιοχών στην Περιφέρεια Πελοποννήσου και να προωθήσει στην πράξη την τουριστική ανάπτυξη.

Τέλος, ανισότητες διαμορφώνονται και στο εσωτερικό των διοικητικών κυττάρων που αποτελούν οι καποδιστριακοί δήμοι. Εκεί εκκολάπτεται ένα ιδιότυπο πολιτικό σύστημα, τόσο από το εσωτερικό τους όσο και από τους μηχανισμούς εποπτείας, που ωθεί στην ενίσχυση των ενδοδημοτικών ανισοτήτων. Απαιτείται και σε επίπεδο δήμων προγραμματική δέσμευση για σύμμετρη ανάπτυξη στο εσωτερικό τους. Οι μικροί οικισμοί αποτελούν εθνικό μας πλούτο, κοιτίδα της παράδοσης και του πολιτισμού μας και είμαστε υποχρεωμένοι στο όνομα της εθνικής συνοχής να τους κρατήσομε ζωντανούς ενισχύοντας κάθε παραγωγική δραστηριότητα των κατοίκων τους, αλλά και διευκολύνοντας, μέσω των υποδομών δημόσιου χαρακτήρα, το χώρο διαβίωσης των κατοίκων τους. Τα μνημεία της φύσης και της πολιτιστικής κληρονομιάς που βρίσκονται στην ιδιαίτερη πατρίδα μου τη Μάνη, βρίσκονται στην ύπαιθρο και είναι πλήρως αναξιοποίητα για να διαμορφωθεί επισκεψιμότητα σ` αυτά. Για τα κάστρα της Ζαρνάτας, του Λεύκτρου, της Τρικότσοβας στη Μάνη δεν υπάρχουν καν οδικές προσβάσεις. Τα μοναστήρια, όπως η παλιές μονές της Βαϊδενίτσας και του Σαμοίλη στη Μάνη,  μνημεία της ορθόδοξης θρησκείας και φυτώρια για την εθνεγερσία έχουν εγκαταλειφθεί στη τύχη τους και καταρρέουν, λόγω και της δυσκολίας για τη μεταφορά υλικών συντήρησης. Οι πολύπλευρες πτυχές της οροσειράς του Ταϋγέτου, όχι μόνο δεν αξιοποιήθηκαν, αλλά και τα λίγα δασικά έργα που προγραμματίζονται αποσπασπασματικά και ασύνδετα με την τουριστική ανάπτυξη, ελάχιστα αποδίδουν στην πράξη. Οι περιοχές, που ελκύουν λόγω της θέσης τους, επισκέπτες, ασφυκτιούν πολεοδομικά ενώ ο κρατικός μηχανισμός κάνει ότι μπορεί για να εμποδιστεί η ικανοποίηση των ζήτησης σε γη και κατοικίες. Η πολεοδόμηση στην Καρδαμύλη, τη Στούπα και τον ΄Αγιο Νικόλαο υπαγορεύεται από την ισχυρή ζήτηση του τουριστικού κυκλώματος, που ανακάλυψε τις ομορφιές τους και τις κατακλύζει ζητώντας ολοένα και περισσότερες κλίνες σε μια παρατεταμένη τουριστική περίοδο. Οι χρηματοδοτήσεις του Ειδικού Προγράμματος Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΕΠΤΑ), που προβλέφτηκαν με το νόμο για τις συνενώσεις και ένα μεγάλο τμήμα από το Περιφερειακό τμήμα του Γ΄ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης, αποτελούν πολύ ισχυρά μέσα για την εφαρμογή αυτής της πολιτικής, που αποσκοπεί στην καταπολέμηση των εσωτερικών ανισοτήτων.

Ασφαλώς η ένταξη στο Γ΄ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης της Ιόνιας οδού και του εθνικού δρόμου Κόρινθος – Τρίπολη, με κλάδους προς Καλαμάτα και Σπάρτη, αποτελούν ισχυρά στοιχεία για την ανάπτυξη της Περιφέρειάς μας. Απαιτείται όμως επαγρύπνηση και συνεχής παρακολούθηση των διαδικασιών εξέλιξης,   γιατί η διαφθορά και η συναλλαγή έχουν αποκτήσει ήδη οιωνεί  θεσμικό χαρακτήρα. Και οι χρηματοδοτήσεις εμφανίζουν πλήρη αναντιστοιχία με το φυσικό αντικείμενο που υλοποιούν. Αυτή η διαδεδομένη διαφθορά αποτελεί τον κυριότερο εχθρό της περιφερειακής ανάπτυξης και ιδιαίτερα των δράσεων που απευθύνονται σε ευαίσθητες περιθωριοποιημένες περιοχές, που δεν μπορούν να αναπτύξουν μηχανισμούς αντίστασης.

΄Όμως φαίνεται ότι το μεγάλο έργο του φυσικού αερίου θα αφήσει έξω την Περιφέρεια Πελοποννήσου. Παρότι χρηματοδοτήθηκε με τη φορολόγηση όλων των Ελλήνων. Και με τη διάθεση ευρείας εκτάσεως κοινοτικών χρηματοδοτήσεων. Αυτή η εξαίρεση θα δημιουργήσει ενεργειακή μειονεξία, που θα επιδρά μακροχρόνια με αρνητικές επιπτώσεις, τόσο στα νοικοκυριά όσο και στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στην Περιφέρειά μας. Είναι αναγκαίο να συμπεριληφθεί στο νέο Κοινοτικό Πρόγραμμα η πρόνοια για επέκταση του μέχρι το τελευταίο νότιο άκρο της Ελλάδας.

Αγαπητοί σύνεδροι, είναι αναγκαίο να διαμορφώσουμε ένα πρόγραμμα με καθαρές θέσεις για μια ολοκληρωμένη περιφερειακή ανάπτυξη. Οι καθαρές αυτές θέσεις θα προβληθούν ως το συμβόλαιό μας με τους ψηφοφόρους. Τους ψηφοφόρους που έχουν γίνει έρμαια της παραπλάνησης και της μικροπολιτικής. Πρέπει με την καθαρότητα των θέσεων μας να τους πείσομε ότι είμαστε σε θέση: 1) Να καταπολεμήσομε το συγκεντρωτισμό και τη διαφθορά στη δημόσια διοίκηση, 2) να συντονίσομε και να εναρμονίσομε τις δράσεις όλων των αναπτυξιακών φορέων και 3) να διαπαιδαγωγήσομε τα μέλη της ελληνικής κοινωνίας για την από κοινού προσέγγιση των αγαθών της ανάπτυξης.  

(2004)