Όλα τα άρθρα του/της admin

CAFE – BAR «ΑΙΝΙΓΜΑ» – ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «ΛΙΑΣΤΡΕΣ»  ΜΕΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ .Ι. ΚΑΡΟΛΕΜΕΑ, στη Στούπα

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Σ’ ένα ειδυλλιακό χώρο, κοντά στο πολύβουο κέντρο της Στούπας αλλά σε απόσταση ασφαλείας, βρίσκονται το CafeBar «Αίνιγμα» και το εστιατόριο «Λιάστρες». Ξεκίνησαν τη λειτουργία τους το «Αίνιγμα» το 1999 και οι «Λιάστρες» το 2005 και από τότε μέχρι σήμερα δεν έχουν προδώσει τις προσδοκίες των πελατών τους. Ο χώρος που φιλοξενούνται είναι ιδιαίτερα φωτεινός, η βλάστηση δεσπόζει με δένδρα, κυρίως ελιές, πεύκα και ευωδιαστά λουλούδια, η χωροθέτηση των τραπεζιών εξαιρετικά προσεγμένη. Ο άνετος χώρος για στάθμευση, η παιδική χαρά για τους μικρούς επισκέπτες, το γήπεδο golf, η εύκολη πρόσβαση στη μαγευτική διπλανή παραλία, είναι μερικά από τα πλεονεκτήματα που καθιστούν τα καταστήματα ελκυστικά. Χαλαρή επίλεκτη μουσική συντροφεύει τους θαμώνες κατά τη διάρκεια παραμονής τους.

Στο «Αίνιγμα» σερβίρονται καφές, αναψυκτικά, διάφορα ποτά, παγωτά, παραδοσιακά γλυκά, ουζομεζέδες, πρόχειρα γεύματα της στιγμής κ.λπ.

Οι «Λιάστρες» είναι ένα παραδοσιακό εστιατόριο υψηλών απαιτήσεων, όπου προσφέρονται παραδοσιακά πιάτα, παρασκευασμένα με σεβασμό στην ανθρώπινη υγεία, με διαλεγμένα φρέσκα λαχανικά, ντόπιο κρέας και ελαιόλαδο Μάνης παραγωγής των ιδιοκτητών του καταστήματος.

Η περιοχή όπου είναι κτισμένες οι «Λιάστρες» έχει ιστορία τουλάχιστον 100 χρόνων, όταν ακόμη η Στούπα ήταν ένας άγνωστος τόπος με λίγα σπίτια. Κάτοικοι των βορειότερων χωριών ερχόντουσαν στην περιοχή, αφού είχαν μαζέψει τα «λούπινα», (μανιάτικο προϊόν κατ’ εξοχήν) τα έβραζαν και τα έβαζαν στη θάλασσα για περίπου τρεις ημέρες. Στη συνέχεια αφού είχαν χάσει την πικρή τους γεύση τα άπλωναν στον ήλιο για να ξεραθούν. Έτσι το εστιατόριο «Λιάστρες» έλαβε αυτή την ονομασία από την περιοχή που είχε συνδεθεί με τη διαδικασία απλώματος στον ήλιο των λούπινων.

Σημειώνεται ότι όλα τα φαγητά είναι χειροποίητα και παρασκευάζονται με αγνά και φρέσκα υλικά εποχής. Στα μαγειρευτά χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο.

Το «Αίνιγμα» και οι «Λιάστρες» είναι από τα πιο όμορφα μαγαζιά της περιοχής, ιδανικά για μια έξοδο για ένα ποτό ή για ένα γεύμα ή δείπνο. Τέλος, σημαντικό είναι το γεγονός ότι εκεί συναντάς γνωστά και ευγενικά πρόσωπα που τόσα χρόνια έχουμε συνηθίσει να μας καλημερίζουν ή καλησπερίζουν και να μας φροντίζουν.

Αντώνης Ρουμανέας

THE REAL ESTATE BOOM IN MANI AND ITS IMPLICATIONS

MAIN ARTICLES IN ENGLISH

Those who are of advanced age and have had the opportunity to observe the changes in their region over time can reach safe conclusions regarding the extent of the changes occurring and the potential impacts they will have, both in the near and the distant future. For nearly 30 years, our newspaper “Maniot Solidarity” has recorded and presented the annual changes in the activities of the residents, in the production process, and generally in the finances of the residents and landowners in the Mani region. These changes, even over a relatively short period of thirty years, are remarkable. The primary reason for these changes is the boom of the real estate market.

The combination of the land’s orientation toward the sea on the hills and parts of the Taygetus mountain range, combined with the short distance between the mountains and the sea, served as the main attraction for foreign visitors to Mani. In addition, the unique Maniot architecture of the old houses, in the shape of tower-like upper floor (πυργοειδές ανώγειο) – tower house (πυργόσπιτo) – upper floor courtyard (λιακωτό),  became another attractive factor, enhancing the demand for traditional-style homes. Despite these factors, demand remained relatively static for a long period. The new factor that significantly boosted demand in recent years was the rapid economic development, not only in European countries but also in many regions of Asia and America. Beyond the upper classes, the middle classes now have the means to travel, discover new places, and document them, sometimes investing in them for both personal and professional use. Another significant factor in the development of the real estate market in Mani is the immigrants who settled here and invested their income from employment in the region’s tourism businesses and in the intense construction activity that characterised the 1990s. Their second generation, now of working age and largely integrated into the local environment, works in more lucrative professions that allow many families to focus on acquiring their own homes or commercial properties.

These factors were the ones that drove the expansion of the real estate market in Mani, creating positive effects on the incomes and activities of the residents. However, due to human nature, individuals tend to focus strongly on personal benefits and are slow to take into account the negative consequences that positive developments may bring. The management of the negative consequences for the wider geographic area can only be done through collective actions, which must be organised by collective bodies and designed to prevent or address the issues before they reach explosive proportions. Maintaining a high quality of life, with sufficient water resources, preserving the natural and cultural environment, and ensuring safe road transportation through necessary public works, must be the main priorities for the collective bodies in our region.

In general, all of this falls within the framework of systematic and legally stable organisation of the area, both in the built areas and their surrounding regions. Since the governments in the 1980s chose to expand the residential space, the need for its organisation, even 50 years later, emerges as a matter of life or death for the region. It is a fact that this boom created wealth in Mani, but it also created long-term problems. This happened because the governments at the time avoided making the necessary public investments that would have ensured a good quality of life in this expanded residential area. The preservation of this expanded residential space is a measure of justice for those who own properties in these areas and have kept them undeveloped until today. Securing the necessary public investments for its organisation, in light of the drafting of the Local Urban Plans by 2026, emerges as the primary goal for the collective bodies in the region, especially local government officials. Hopefully, they will work toward this direction, designing effective actions and interventions toward the central government, which has the relevant authority. We will be monitoring and evaluating related actions or inactions.

THE EDITORIAL BOARD

Σεπτέμβριος 2025

ΑΠΟ ΜΗΝΑ ΣΕ ΜΗΝΑ

Η Μανιάτισσα Σταματίνα Παπαδόγγονα νέα πρόεδρος του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων

Νέα Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Παρακαταθηκών & Δανείων διορίστηκε με την με απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών η Μανιάτισσα, από μεγάλη οικογένεια του τέως δήμου Μέσσης (Κούνος, Οχιά) που μετανάστευσε στο Πεταλίδι Μεσσηνίας  στα μέσα του 19ου αιώνα σε εθνικές γαίες που παραχωρήθηκαν σε μανιάτικες οικογένειες κατά την περίοδο βασιλείας του Όθωνα, Σταματίνα Παπαδόγγονα του Γρηγορίου, νομικός, στέλεχος του Τ.Π.& Δανείων.

Η κα Παπαδόγγονα είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο από την ίδια Σχολή και απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Μιλάει Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά.

Έχει υπηρετήσει επί σειρά ετών στις διεθνείς σχέσεις του Υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών και ως συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα Μεταφορών. Επίσης, έχει θητεύσει σε νευραλγικές Υπηρεσίες του Τ.Π & Δανείων, μεταξύ των οποίων η Διεύθυνση Δανείων ΟΤΑ, η Διεύθυνση Αναγκαστικής Εκτέλεσης, Νομική Υπηρεσία και τελευταία, η Διεύθυνση Διοικητικού, της οποίας προΐστατο έως την επιλογή της στη θέση της Προέδρου.

Η νέα Πρόεδρος του Οργανισμού επελέγη, αφού κατέλαβε την πρώτη θέση μετά την σχετική διαγωνιστική διαδικασία που διεξήχθη από το ΑΣΕΠ, κατόπιν ειδικής, γραπτής και προφορικής δοκιμασίας, αλλά και μοριοδότησης τυπικών προσόντων και επαγγελματικής εμπειρίας.

Η Αλεξάνδρα Ρογκάκου, με καταγωγή από τα Κόκκινα Λουριά, νέα διοικήτρια της Εθνικής Επιτροπής Διαφάνειας.

Στις 31 Ιουλίου, εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία από την αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή ο διορισμός της προταθείσας από το υπουργικό συμβούλιο Αλεξάνδρας Ρογκάκου στη θέση της Διοικήτριας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).

Η Αλεξάνδρα Ρογκάκου, που προέρχεται από μεγάλη μανιάτικη οικογένεια των Κόκκινων Λουριών Σμύνου, είναι μόνιμη υπάλληλος του Ελληνικού Δημοσίου για 32 σχεδόν έτη. Στη μακροχρόνια θητεία της, έχει υπηρετήσει σε πολλές διαφορετικές θέσεις, ενώ διαθέτει πολυετή διοικητική εμπειρία στον χειρισμό σύνθετων υποθέσεων και στην αντιμετώπιση και διαχείριση έκτακτων καταστάσεων.

Η ενασχόλησή της με θέματα παράνομης κατοχής αρχαίων, αρχαιοκαπηλίας και γενικότερα ειδικών θεμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, συνετέλεσαν στην ένταξή της στο τέως Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (τ. Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.), όπου επί μία δεκαετία σχεδόν, διενήργησε σειρά ελέγχων με αντικείμενο τη διαφθορά και την κακοδιοίκηση. Μετά τη μετάβασή της ως Ειδική Επιθεωρήτρια στον τ. Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης (τ. Γ.Ε.Δ.Δ.) επί 4 έτη, συμμετείχε σε ειδικούς ελέγχους διαφθοράς, με αντικείμενο τις πολιτογραφήσεις, την ιθαγένεια, την υπεξαίρεση χρημάτων κ.ά.

Μετά την ίδρυση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (Ε.Α.Δ.) στην οποία εντάχθηκε και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, το 2019, τοποθετήθηκε ως επικεφαλής της Μονάδας Επιθεωρήσεων και Ελέγχων, το έργο της οποίας αποτυπώνεται στις Ετήσιες Εκθέσεις Απολογισμού της Αρχής.Μετά την παραίτηση του Διοικητή, από τον Ιούλιο του 2022, εκτελούσε χρέη Αναπληρώτριας Διοικήτριας της Ε.Α.Δ..

Έχει σπουδάσει Ψυχολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και διαθέτει Μεταπτυχιακό Τίτλο Ειδίκευσης στη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ είναι κάτοχος Πιστοποίησης Ελεγκτικής Επάρκειας.

Διεξήχθη στη Μονεμβασία το 2ο Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων

Το διάστημα 1 – 3 Αυγούστου 2025 διεξήχθη με απόλυτη επιτυχία το 2ο Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων. Το επισκέφθηκε πλήθος πολιτειακών παραγόντων, εκπρόσωποι φορέων και λοιπών οργανώσεων όπως και εκατοντάδες επισκέπτες στα εγκαίνια και στα λοιπά δρώμενα της εκθεσιακής δραστηριότητας, που συνδιοργάνωσε το Επιμελητήριο Λακωνίας, η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο Δήμος Μονεμβασίας και η Αναπτυξιακή Πάρνωνα ΑΕ ΑΟΤΑ. Τα εγκαίνια του Φεστιβάλ, που πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή 1/08, ευλόγησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κκ Ευστάθιος. Την έναρξη των εγκαινίων έκαναν με τις ομιλίες τους ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου κ. Ιωάννης Παναρίτης και οι συνδιοργανωτές, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου κ. Δημήτρης Πτωχός και ο Δήμαρχος του Δήμου Μονεμβασίας κ. Ηρακλής Τριχείλης.

Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας ως οικοδεσπότης κατά την ομιλία του στα εγκαίνια τόνισε την ανάγκη στήριξης του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα παραγωγής της Λακωνίας και σύνδεσή του με το τουριστικό προϊόν τονίζοντας ότι πάγια θέση του Επιμελητηρίου είναι ότι ο πρωτογενής και δευτερογενής τομέας πρέπει να αποτελούν τη βάση της οικονομίας και σε συνδυασμό με το τουριστικό προϊόν, την ιστορία και τον πολιτισμός μπορεί να δημιουργηθεί το μοντέλο ανάπτυξης που θα δώσει ελπίδα για έξοδο από τις συνεχείς κρίσεις. Βασικός σκοπός της διοργάνωσης του Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων είναι η προβολή και η προώθηση των τοπικών προϊόντων και η σύνδεσή τους με τις υπηρεσίες του τουρισμού σε όλες του τις μορφές -ειδικά τις εναλλακτικές όπως ο γαστρονομικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός και ο αγροτουρισμός.

Στη Λάγια η πρώτη φετινή φωτιά στη Μάνη

Το πρωί της Κυριακής 17 Αυγούστου ξέσπασε φωτιά σε περιοχή με χαμηλή κοντά στη Λάγια της Ανατολικής Μάνης. Για την κατάσβεση έχουν κινητοποιηθεί 33 πυροσβέστες με 11 οχήματα, δύο ομάδες πεζοπόρων τμημάτων, καθώς και εναέρια μέσα, με δύο αεροσκάφη και ένα ελικόπτερο.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας τέθηκε υπό μερικό έλεγχο η πυρκαγιά στην περιοχή Λάγια της Ανατολικής Μάνης και στη συνέχεια κατασβέστηκε.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025

ΑΠΟ ΜΗΝΑ ΣΕ ΜΗΝΑ

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δολών “Ο Άγιος Νικόλαος” και ο Σύλλογος Κυπρίων Μεσσηνίας για τους πεσόντες κατά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο το 1974

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δολών “Ο Άγιος Νικόλαος” (πρόεδρος ο Παναγιώτης Λούζης) και ο Σύλλογος Κυπρίων Μεσσηνίας “Ο Πενταδάκτυλος” διοργανώσαν εκδήλωση μνήμης και τιμής για τους πεσόντες κατά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο το 1974, την Τετάρτη 25 Ιουνίου 2025,στις 9 το βράδυ, στο προαύλιο χώρο του Δημοτικού Σχολείου Δολών.

Στην εκδήλωση μίλησαν η Σοφία Νικολάου, γεωλόγος- περιβαλλοντολόγος και ο Πλάτωνας Κυριακίδης, πρέσβης επί τιμή. Επίσης  τιμήθηκαν από το Δήμο Δυτικής Μάνης και τους δύο συλλόγους, στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ το 1974 από την περιοχή μας: Αθανάσιος Μητσέας – Σωτηριάνικα, Ανδρέας Ανατολίτης-Κέντρο, Ιωάννης Μιχάλακας – Κάμπος, Χρήστος Γεωργουλέας – Κάμπος, Κωνσταντίνος Κουκής – Σταυροπήγιο, Κωνσταντίνος Ψαρρέας – Δολοί.

Πέθανε ο πρώην βουλευτής Λακωνίας Κωνσταντίνος Γιατράκος

Έφυγε από τη ζωή την Τρίτη1 Ιουλίου, σε ηλικία 89 ετών ο Κωνσταντίνος Γιατράκος, πρώην βουλευτής Λακωνίας.

Ο Κωνσταντίνος Γιατράκος γεννήθηκε το 1936 στη Σπάρτη, από οικογένεια Γιατράκων της Μάνης. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στα Πανεπιστήμια των Παρισίων, του Χάρβαρντ και του MIT των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής..

Η πολιτική του δραστηριότητα ξεκίνησε το 1974 με την Ένωση Κέντρου, ενώ το 1979 διορίστηκε μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στους Διεθνείς Οργανισμούς στην Ουάσιγκτον. Από το 1981 πολιτεύτηκε με τη Νέα Δημοκρατία, αλλά το 1985 εντάχθηκε στη ΔΗΑΝΑ. Επέστρεψε στη ΝΔ το 1987 και το 1990 ορίστηκε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, ενώ στη συνέχεια υπηρέτησε ως υφυπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη..

Ο Κωνσταντίνος Γιατράκος διέθετε σπάνια ακαδημαϊκή κατάρτιση από κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού και υπηρέτησε με σεβασμό και αφοσίωση τους συμπολίτες του στη Λακωνία, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό έργο στο δημόσιο βίο.

Νέα διοίκηση στην Αθλητική Ένωση Μάνης.

Μετά την επιτυχημένη εκλογική διαδικασία της Κυριακής 22 Ιουνίου, η ΑΕ Μάνης προχώρησε στη σύσταση του νέου Διοικητικού Συμβουλίουτης

Ο Ευστράτιος Σαραντέας ανανεώνει τη θητεία του στην προεδρία της ομάδας, αποτελώντας την εγγύηση συνέχειας στο διοικητικό έργο και επιβεβαιώνοντας την εμπιστοσύνη των μελών προς το πρόσωπό του.

Το νέο διοικητικό συμβούλιο διαμορφώθηκε ως εξής: Πρόεδρος: Ευστράτιος Σαραντέας, Αντιπρόεδρος: Χρήστος Μπαλαχτάρης, Γενική Γραμματέας: Αλεξάνδρα Μακρυγιάννη, Ταμίας: Δημήτριος Πουλάκος, Έφορος: Θεμιστοκλής Αγγελόπουλος. Μέλη οι:Αθανάσιος Κωστουλέας, Δημήτριος Χρηστέας, Γεώργιος Χιουρέας και Γιαννούλα Κελεπούρη (νέο μέλος).

Εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη στην Πάργα

Στον αδελφοποιημένο Δήμο Πάργας βρέθηκε το διήμερο 11 και 12 Ιουλίου 2025 αντιπροσωπεία του Δήμου Ανατολικής Μάνης, συνοδευόμενη από το Σώμα Απόδοσης Τιμών του Δήμου, προκειμένου να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που διοργάνωσε ο Δήμος Πάργας για τα 203 χρόνια από την Μάχη της Σπλάντζας (4 Ιουλίου 1822), κατή τη διάρκεια της οποίας έχασε την ζωή του ο Ήρωας Μανιάτης Κυριακούλης Μαυρομιχάλης.

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν την Παρασκευή 11 Ιουλίου με επίσκεψη και περιήγηση στην Αμμουδιά, στον φυσικό χώρο όπου έλαβε χώρα η ιστορική μάχη της Σπλάντζας. Το πρωί του Σαββάτου, στον λόφο της Αγίας Ελένης, τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ενώ η κορύφωση των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της ίδιας ημέρας στην κεντρική πλατεία της Βαλανιδόρραχης, η οποία φέρει τιμητικά το όνομα του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.  

Πρεμιέρα για το 31ο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας

Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη άρχισε την Παρασκευή 18 Ιουλίου 2025, στην Κεντρική Σκηνή του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας, το 31ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας.

Ο πολυβραβευμένος χορογράφος Χρήστος Παπαδόπουλος παρουσιάζει με την ομάδα Dance On Ensemble το Mellowing, με χορευτές μεταξύ 40 και 70 ετών, μια ωδή στην ωριμότητα του σώματος.

Το Φεστιβάλ θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Ιουλίου και διοργανώνεται υπό τη νέα καλλιτεχνική Διεύθυνση της Τζένης Αργυρίου.

REFLECTIVE CONCERNS ABOUT THE GENEROUS COMMUNITY FUNDING PROGRAMS

MAIN ARTICLES IN ENGLISH

No one can dispute that the government, thanks to the strong political instinct of the Prime Minister, brought to our country generous funding from all the European Community Funds. The numbers themselves attest to this, showing our country first among the European Union countries in Community funding. However, what is more important than the volume of funding is its effectiveness and, even more so, the diffusion of its results across society. Regarding this matter, many objections are raised, some of which we will try to present below.

Now that the duration of funding from most Community Funds is coming to an end, the concept of “absorption capacity” is re-emerging intensely. This means we are seeking ways to spend the money, so that it does not return unspent to the European Union’s coffers.  To achieve this, the usual strict requirements are largely relaxed in the following areas: project study quality, ensuring the effectiveness of bidding terms, widely publicising the proposals for bids and proactively addressing any obstacles until contracts are signed and executed smoothly according to specifications.  This relaxation of the smooth flow of these procedures ultimately leads to a reduction in their efficiency, which is ultimately reflected in the impression they leave on the average citizen. The significant difference between effectiveness and absorption capacity, a common phenomenon in our country, ultimately gives a negative impression when evaluating the final results of the funding in comparison with most other EU countries.

Based on evidence from how Community Programs have been managed over many past decades, serious shortcomings are documented throughout the process—from the selection of projects included in these programs to their completion. The outcome is that effectiveness has been largely weakened, often due to a multitude of shortcuts. While government inefficiency plays a part, it is not the only factor. Many types of shortcuts are evident, resulting in rushed studies that require revisions, cause significant delays, large financial costs, and deliver final results far different from what was initially intended. It is worth investigating to what extent political or micro-political motivations are involved in the overall network of ineffectiveness. Unfortunately, this is difficult to determine, as effective domestic control mechanisms have not been institutionalised during the many decades of our country’s European course.

Some deviations from legality come to light through audits by competent Community bodies, such as the European Court of Auditors and the European Public Prosecutor’s Office, which unfortunately have limited jurisdiction—only regarding the lawful administrative management of Community funding, which, however, is implemented under the domestic legal framework. These audits, which are unfortunately only conducted on a sample basis due to the large number of projects, result in some cases in fines and reimbursement of funding, and in even fewer cases, in referrals of individuals to criminal justice, but only for offences strictly related to the management of Community funds. The fines and reimbursement of funds are quietly paid from the state budget, but the criminal procedures are publicly accessible and reach broader audiences, thus provoking more generalised concerns. Unfortunately, our country lacks significant investigative journalism that could highlight the scale and consequences of some Community funds whose outcomes clearly diverge from those initially intended—thus serving as a model for broader public awareness and understanding of the causes that lead to their limited impact on living standards.

Phenomena like those mentioned above in the management of Community funds have also occurred in our region, Mani. From the Community fundings thirty years ago under the measure “Improving Transport Connectivity of Mountainous Areas”, through the initiative of the then Prefect of Messinia, Panagiotis Foteas, the road projects Exochori–Saidona and Platza–Milea were included and implemented. Unfortunately, due to excessive budget overruns beyond what was determined in the technical-economic studies of these projects, large financial resources were spent from the next Community Support Framework to complete them. The later road project Gytheio – Areopoli – Gerolimenas (in sections) suffered a similar fate, with its budget revisions reaching a double-digit number.

What citizens have not understood is that budget overruns in projects—especially those funded by European resources—deprive opportunities to fund equally necessary future projects. In other words, they have not grasped that if part of the funding “pie” entitled to each region is consumed inefficiently, there remains only a small slice to meet many needs…

                                                                                                                                              THE EDITORIAL BOARD

ANAΨYKTHPIO – KAΦE MΠAP «ΠAPAΛOΣ (ΠAP’ AΛOΣ)» AΔΕΛΦΩN PAΠTEA ΣTHN KAΛOΓPIA ΣTOYΠAΣ

ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Από το 1991 δίπλα στην παραλία της Καλόγριας λειτουργεί το αναψυκτήριο των αδελφών Πανάγου και Γιάννη Pαπτέα. Ευέλικτοι, δημιουργικοί, πρόθυμοι και εύστροφοι, πάντα χαμογελαστοί να εξυπηρετήσουν τον πελάτη. Το κατάστημα συνδυάζει το παραδοσιακό καφενείο, ένα πρόχειρο μεζεδοπωλείο για φαγητά της ώρας, ενώ σε ιδιαίτερο χώρο λειτουργεί χώρος με είδη θαλάσσης και αναμνηστικά τουριστικά. Αποτελεί τόπο συνάντησης, σημείο αναφοράς για να απολαύσει κάποιος τον καφέ του, το ποτό του, το αναψυκτικό του, το παγωτό του σ’ ένα ειδυλλιακό περιβάλλον κάτω από τη σκιά των δένδρων, σημείο ξεκούρασης ύστερα από ένα απολαυστικό κολύμπι ή ένα ευχάριστο παιγνίδι στην όμορφη αμμουδιά. Οι πελάτες μένουν ευχαριστημένοι, το διαπίστωσα και ο ίδιος όσες φορές το επισκέφτηκα, από τις προσφερόμενες υπηρεσίες και το χώρο.

Ξεκινά τη λειτουργία του από τις εννιά το πρωί και κλείνει το βράδυ.

Οι προσερχόμενοι κυρίως νέοι αλλά και διερχόμενοι τουρίστες, απολαμβάνουν τη μαγεία της περιοχής κρατώντας μια μοναδική εμπειρία. Είναι εποχιακό μαγαζί. Ξεκινά τη λειτουργία του από τη Μεγάλη Πέμπτη και κλείνει στο τέλος του Οκτώβρη.

Είναι μια επιχείρηση στρωμένη, με καλή φήμη και ευρύτερη αποδοχή από την πελατεία της, με μελλοντική προοπτική. O ανταγωνισμός είναι έντονος στην περιοχή με πολλά παρόμοια καταστήματα, αλλά κερδίζει εκείνος που διαθέτει ευγένεια, ευσυνειδησία και ποιότητα προϊόντων και παρεχόμενων υπηρεσιών και όπως φαίνεται οι ιδιοκτήτες του «ΠAPAΛOY» διαθέτουν με το παραπάνω τις προαναφερόμενες ιδιότητες.

Μέσα σ’ αυτό το υγιές περιβάλλον, το εμποτισμένο με αισιοδοξία, οι επισκέπτες καταφέρνουν να μειώσουν το άγχος τους και να αποκτήσουν ευεξία.

Αντώνης Ρουμανέας

Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ.Ιστορική διαδρομή των ήπιων μορφών της

εφημερίδα

Εισήγηση Νικ. Ε. Μαραμπέα, Σχολικού Συμβούλου Φυσικών

(Πρόγραμμα Κινητικότητας Εκπαιδευτικών:

ΟΙ ΦΥΣΙΚΕΣ ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΤΟΥ ΦΥΣΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Δράση 1β, Επιχειρησιακού Προγράμματος Εκπαίδευσης και Αρχικής Επαγγελματικής Κατάρτισης ( Ε Π Ε Α Ε Κ )

Σεπτέμβριος 2000).

Α. Ιστορική διαδρομή  

  1. Εισαγωγή.

Η ενέργεια, με διάφορες μορφές και ονόματα έχει συνδεθεί με τον άνθρωπο, από τα πρώτα χρόνια της εμφάνισής του στον πλανήτη μας. Η συστηματική όμως προσέγγιση των μορφών της και των χαρακτηριστικών τους αποτελεί αντικείμενο της επιστημονικής σκέψης των τριών τελευταίων αιώνων. Τους αιώνες που μεσολάβησαν, ο άνθρωπος ανακάλυπτε σταδιακά τα μυστικά της και προσπαθούσε να επωφελείται από τα ευνοϊκά τους αποτελέσματα στον τρόπο διαβίωσής του. Η διαδικασία αυτή κάθε άλλο από συνεχής και αδιατάρακτη ήταν. Όμως η ωφέλεια τελικά συσσωρευόταν και η βελτίωση των όρων διαβίωσης, χάρη στην ενέργεια, είναι προφανής.

  • Η αρχαία περίοδος.

Με την ανακάλυψη και χρήση της φωτιάς από τον πρωτόγονο άνθρωπο εμφανίζεται για πρώτη φορά συστηματική χρησιμοποίηση ενεργειακών πηγών

στην καθημερινή ζωή του ανθρώπου. Πρώτη ενεργειακή ύλη χρησιμοποιείται το ξύλο, η ξερή βιομάζα, που συλλέγεται εύκολα από το περιβάλλον, προϊόν της αυτόματης λειτουργικής αλυσίδας των φυτών. Η ενέργεια που προκύπτει από αυτή τη λειτουργία δίνει στον άνθρωπο τη δυνατότητα, αργά και σταδιακά, να ξεπεράσει το στάδιο της “συλλεκτικής” αναζήτησης της τροφής και να οδηγηθεί στο στάδιο της καλλιέργειας της γης. Σ` αυτό χρησιμοποιεί τη μυϊκή του ενέργεια αρχικά. Στη συνέχεια όμως ακολουθεί το στάδιο της εξημέρωσης των ζώων, και κάποια απ` αυτά γίνονται κατοικίδια. Τότε η καλλιέργεια της γης γίνεται ευκολότερη με τη χρησιμοποίηση της μυϊκής ενέργειας των μεγάλων ζώων.

Οι αιώνες προχωρούν και η ενέργεια εντάσσεται ολοένα στη ζωή. Ανακαλύπτονται αργά – αργά οι δυνατότητες που προκύπτουν από την εκμετάλλευση της ταχύτητας που πέφτει το νερό, σε περιοχές με διαφορά υψομέτρου, καθώς και εκείνες που προκύπτουν από το φύσημα του ανέμου. ΄Ηδη πολλά στοιχεία ενέργειας έχουν γίνει αναγκαία στη ζωή.

  • Ενσωμάτωση ενεργειακών χαρακτηριστικών στη θρησκευτική ζωή.

Η θρησκεία αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα των ανησυχιών, αλλά και των ενασχολήσεων κάθε λαού. Αυτό οδηγεί σε μορφοποιήσεις και θεοποιήσεις τέτοιων ανησυχιών και ενασχολήσεων. Το παρατηρούμε σε όλες τις θρησκείες που αναπτύσσονται στο μεσογειακό χώρο, που αποτελεί κοιτίδα της ανάπτυξης του πολιτισμού.

Στην Ελληνική μυθολογία οι μορφές του ΄Ικαρου και του Φαέθοντα συνδέονται με την ηλιακή ενέργεια, ενώ η μορφή του Αίολου κυριαρχεί στους ανέμους και δίνει το όνομα του σ` αυτή τη μορφή ενέργειας που γενικεύεται  και προεκτείνεται μέχρι τις ημέρες μας. ΄Ετσι εντάσσονται αυτές οι προσωποποιήσεις της ενέργειας στον κύκλο των θεών και των ηρώων.

Αντιγράφομε μερικά χαρακτηριστικά και γλαφυρά αποσπάσματα.

Το πρώτο γιά   το Δαίδαλο και τον ΄Ικαρο (και εμμέσως στη μυϊκή και την ηλιακή ενέργεια):

Σύμφωνα  με τον μύθο ο Μίνωας, ο βασιλιάς της Κρήτης είχε στην υπηρεσία του τον Δαίδαλο, που του σχεδίασε και εκτέλεσε όλες τις κατασκευές. Επειδή κάποιες ενέργειές του είχαν εξοργίσει τον Μίνωα, ο τελευταίος τον αναζητούσε παρακολουθώντας, μέσω ανθρώπων του, τους απόπλους όλων των πλοίων από τα λιμάνια της. Αποκλεισμένος και καταζητούμενος ο Δαίδαλος εμπνεύστηκε από τα πουλιά, που παρατήρησε πως πετούσαν κουνώντας τις φτερούγες τους, και σκέφτηκε ότι και ο ίδιος με τον ίδιο τρόπο θα μπορούσε να ξεφύγει από τη δύσκολη θέση. Γι` αυτό μάζεψε πούπουλα από κάθε λογής πετούμενα, τα κόλλησε με κερί και έκανε φτερούγες για τον εαυτό του και το γιό του τον ΄Ικαρο. ΄Ετσι μιά μέρα πατέρας και γιός πέταξαν σαν πουλιά και έφυγαν μακριά από την Κρήτη και από την εξουσία του βασιλιά της. Στο ταξίδι τους ο νεαρός ΄Ικαρος, μαγεμένος από το πέταγμα πάνω στο κατάφωτο Αιγαίο, όπως ήταν ελαφρότερος από τον πατέρα του, ανέβηκε πολύ ψηλά, κοντά στον ΄Ηλιο. Τότε όμως το κερί έλιωσε, τα φτερά διαλύθηκαν και ο ΄Ικαρος έπεσε στο πέλαγος και χάθηκε. Ο Δαίδαλος συνέχισε μόνος το πέταγμα και έφτασε στη Σικελία.

Το δεύτερο στον Αίολο (και εμμέσως στην αιολική ενέργεια):

 Φεύγοντας από τη χώρα των Κυκλώπων,ο στόλος του Οδυσσέα ταξιδεύει σε άγνωστες θάλασσες, ώσπου κάποια μέρα αράζει στην Αιολία, ένα νησί πλεούμενο, ζωσμένο ολόγυρα με χάλκινα τείχη. Εκεί ζούσε ο Αίολος, ο γιός του Ιππότη, με τη γυναίκα του και τα παιδιά του, έξη γιούς και έξη κόρες, που τα είχε παντρέψει μεταξύ τους για να τα έχει όλα κοντά του. Τον Αίολο τον είχε κάνει ο Δίας κλειδοκράτορα των ανέμων, να σηκώνει και να κόβει  όποιον ήθελε.

Ένα μήνα ολόκληρο φιλοξενεί ο Αίολος τον Οδυσσέα και τους ανθρώπους του. Όταν έπειτα ο ήρωας τον παρακαλεί να τους αφήσει να φύγουν, εκείνος παίρνει ένα ασκί μεγάλο, κλείνει μέσα όλους τους αέρηδες, έξω από τον Ζέφυρο και το σφιχτοδένει με χοντρή κλωστή ασημένια πάνω στο καράβι του Οδυσσέα, ώστε να μην μπορεί να ξεφύγει ούτε η πιο ανάλαφρη πνοή ενάντιου ανέμου. Η αυστηρή εντολή του ήρωα είναι να μην το ανοίξει πάνω στο ταξίδι.

Σπρωγμένος από τον Ζέφυρο ο στόλος αρμενίζει εννέα μέρες και εννέα νύχτες. Στις δέκα βλέπουν να χαράζει μπροστά τους η Ιθάκη και, όσο πλησιάζουν, τόσο πιο καθαρά ξεχωρίζουν τις φωτιές που άναβαν οι βοσκοί στα βουνά.

Μα η μοίρα δεν έγραφε τόσο γρήγορο το γυρισμό του Οδυσσέα στην πατρίδα. Ο ήρωας, που τόσα μερόνυχτα είχε μείνει άγρυπνος να κυβερνά το καράβι, χωρίς να εμπιστεύεται το τιμόνι σε άλλον, πέφτει μια στιγμή αποκαμωμένος σε ύπνο βαθύ. Και τότε οι σύντροφοί του, με την ιδέα ότι το ασκί θα έκρυβε χρυσάφι και ασήμι, χαρισμένα στον αρχηγό τους από τον Αίολο, το ανοίγουν από περιέργεια.

Η φοβερή θύελλα που ξεσπάει, καθώς από το ανοιγμένο ασκί ξεχύνονται όλοι οι άνεμοι, ρίχνει το καράβι, ύστερα από μέρες, πίσω στην Αιολία. Η βασιλική οικογένεια του νησιού βρισκόταν στο τραπέζι, όταν ξαφνικά βλέπουν πάλι τον Οδυσσέα με δύο συντρόφους να έχει καθίσει ικέτης στο κατώφλι του μεγάρου, χωρίς να τολμάει να προχωρήσει παραμέσα. ΄Όταν ο ήρωας τους ιστορεί τι  κακό παιχνίδι του είχαν παίξει οι δικοί του, ο Αίολος δεν είναι καθόλου πρόθυμος να του παρασταθεί άλλη φορά. – Χάσου από το νησί μου γρήγορα, χαμένε άνθρωπε! Έναν άντρα που οι θεοί τον έχουν τόσο μισήσει, πως γυρεύεις να τον βοηθήσω εγώ; 

(Ελληνική Μυθολογία – Εκδοτική Αθηνών)

  • Μεταβολές στη διαχρονική πορεία μέχρι τον 17ο αιώνα.

Η περίοδος από τους αρχαϊκούς χρόνους μέχρι τον 17ο αιώνα μπορεί να χαρακτηρισθεί, σχετικά με τις αντιλήψεις για την ενέργεια, από μια αργή πρόοδο. Η πολιτική και κοινωνική ζωή διαφοροποιείται και αυτή με αργούς ρυθμούς, διαμορφώνοντας την έννοια της προόδου. Η τελευταία έχει την αντανάκλασή της στην καθημερινή ζωή, με τη βελτίωση των όρων διαβίωσης (κατοικία, ενδυμασία, φαγητό), που σχετίζεται άμεσα με την αναγνωρίσει και χρήση μορφών της ενέργειας.

Η επέκταση του εμπορίου, μέσω της ναυπήγησης αξιόπλοων μέσων, και της συνδυασμένης χρήσης κουπιών και πανιών, οδηγεί τον άνθρωπο, με σχετική ασφάλεια, σε υπερπόντια ταξίδια και επεκτείνει το εμπόριο, με τα προϊόντα και τον πλούτο των νέων χωρών. Η ανάγκη για περισσότερα αγαθά με τη σειρά της, οδηγεί στην αναζήτηση νέων ενεργειακών μέσων, μέσω των ανακαλύψεων που προωθούνται από τους επιστήμονες και τους μελετητές.

Αυτά μεταφράζονται στην πράξη με χρήση νέων εργαλείων και μηχανημάτων, που από τη μια μεριά διευκολύνουν την προσέγγιση στις ενεργειακές ύλες και από την άλλη διευκολύνουν τις διαδρομές χρήσης τους, ώστε να μεγιστοποιούνται τα αποτελέσματά τους. Η ενέργεια θα μπορεί τώρα, το 17ο αιώνα, να χρησιμοποιείται σταθερά και προγραμματισμένα, με πρώτες ύλες που θα παίρνει ο άνθρωπος από τη φύση, τα δάση. Ως αποτέλεσμα της χρήσης, εκτός των άλλων, θα προκύπτει και η κατασκευή μηχανών και εργαλείων, που θα υποβοηθούν την ευκολότερη προσέγγιση των πρώτων ενεργειακών υλών. Αυτή η διαδικασία οδηγεί στις εκχερσώσεις των εδαφών το 18ο αιώνα, που με τη σειρά τους μετατοπίζουν την ανεύρεση της ενεργειακής ύλης στο υπέδαφος, στο κάρβουνο, που γίνεται προσιτό χάρη στις μηχανές με ατμό, που λειτουργούν με την ίδια ενέργεια!

Ο άνθρωπος έτσι επιζητώντας ολοένα και μεγαλύτερες αποδόσεις, οδηγείται στις ορυκτές μορφές ενέργειας. Και αυτές οι ενεργειακές χρήσεις οδηγούν σε υπερπαραγωγή αγαθών, διαμορφώνοντας νέο ανθρώπινο πρότυπο: τον καταναλωτικό άνθρωπο.

5. H σύγχρονη περίοδος.

Τους τρεις αιώνες που πέρασαν πολύ μικρές μετατοπίσεις στην καταναλωτική αντίληψη διαμορφώθηκαν. Απλά, η παραγωγή προϊόντων και ο καταναλωτισμός επεκτάθηκαν ραγδαία, με τη χρήση και των νέων ενεργειακών υλών; του πετρελαίου και των ραδιενεργών μετάλλων. Όμως ο καταναλωτισμός συνοδεύεται από δύο αρνητικότητες. Αφενός έχει ημερομηνία, έστω και σχετικά μακρινή, λήξης, λόγω της σύνδεσής του με αποθέματα που διαμορφώνουν τις τιμές, αλλά και εξαντλούνται με την συνεχή άντλησή τους. Αφετέρου δημιουργεί αρνητικότητες στην ποιότητα ζωής, λόγω των παρενεργειών στο περιβάλλον. Η πορεία αυτή, αλλά και εκείνη προς το μέλλον  συνοδεύεται από συνεχείς κρίσεις. Αυτές δημιουργούν ανασφάλεια, αλλά και προβληματισμό, που οδηγεί στην ήρεμη επαναπροσέγγιση της ενεργειακής διαδρομής από την αρχαιότητα μέχρι τις ημέρες μας. ΄Ετσι επανεμφανίζονται οι παλαιές μορφές ενέργειας, που συγκρινόμενες με τις χρησιμοποιούμενες, χαρακτηρίζονται ήπιες ή εναλλακτικές.

Β. ΄Ηπιες μορφές ενέργειας σήμερα (κατηγοριοποίηση και συμβατότητα με την οικονομική πτυχή).

 Β1.  Οι ήπιες μορφές ενέργειας (διάκριση σε κατηγορίες).

Μπορούν να διακριθούν με βάση την προέλευση τους σε κατηγορίες, που θα επιχειρήσομε να τις προσεγγίσομεστις πιο κάτω:

  1. Βιομάζα (από τη γεωργία).

΄Ετσι ονομάζεται η ύλη που δημιουργείται από κάθε τύπο φυτού με τη φωτοσύνθεση, δηλαδή με την επενέργεια των φωτονίων της ηλιακής ακτινοβολίας στο διοξείδιο του άνθρακα της ατμόσφαιρας. Οι ουσίες που παράγονται τελικά έχουν βάση τον άνθρακα και είναι υδατάνθρακες, λιπίδια και πρωτεΐνες. Η ενέργεια αυτή, που ξεκινά από τον ήλιο και με τη φωτοσύνθεση που γίνεται στα πράσινα τμήματα των φυτών και αποθηκεύεται σε αυτά, αποκαλείται πράσινη ενέργεια. Παρότι με τη διαδικασία αυτή αποδίδεται μικρό μέρος της ηλιακής ενέργειας, μέσω της επεξεργασίας της βιομάζας, θεωρείται σημαντική η συμβολή της στη διαμόρφωση ενεργειακών ισοζυγίων, ιδιαίτερα λόγω του ανεξάντλητου χαρακτήρα της.

Η βιομάζα αποτελούσε την κλασσική πηγή οικογενειακής θέρμανσης από το ξύλο ή τα γεωργικά παραπροϊόντα, από παλαιότατων χρόνων. Πηγή  αποτελούσε και η κοπριά, λόγω της ενέργειας που πρόκυπτε από την αποσύνθεση και τις ζυμώσεις που υφίστανται τα συστατικά της.

Η τόσο παλιά αυτή πηγή ενέργειας αξιοποιείται σημαντικά και αποτελεσματικά και τις ημέρες μας, ιδιαίτερα σε χώρες με υψηλή τεχνολογία, που προφυλάσσει από τις αρνητικότητες στο περιβάλλον από τη μη αξιόπιστη χρήση της. Υλικά που χρησιμοποιούνται ως βιομάζα είναι τα απόβλητα : α) των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, β) των επισιτιστικών βιομηχανιών και των οικογενειακών αποβλήτων. Οι τεχνικές αξιοποίησης της βιομάζας είναι πολλές και αποτελούνται από αλυσίδες βιομηχανιών. Από την αξιοποίηση αυτή εκτός του ενεργειακό όφελος προκύπτει και ποιοτικό όφελος από την ανακύκλωση των στερεών αποβλήτων, που συσσωρευόμενα σε μεγάλες ποσότητες δημιουργούν περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις.

  • Η ενέργεια των ανέμων.

Με τις εξελίξεις της τεχνικής μπορεί στις ημέρες μας να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά και η ενέργεια των ανέμων, με την κατασκευή ανεμογεννητριών. Αυτές αποτελούν την πρακτική έκφραση  προσομοιωτών, που έχουν σχεδιαστεί με βάση τους νόμους της αεροδυναμικής και τα πορίσματα της μετεωρολογίας. Αυτό γιατί η αρχή λειτουργίας των ανεμογεννητριών στηρίζεται σε δύο μεγέθη: την επιφάνεια του ανεμοκινητήρα (πτερυγίου) και την ταχύτητα του ανέμου. Η τελευταία εξαρτάται από τις μεταβολές στην ατμοσφαιρική πίεση, που η απώτερη αιτία τους είναι οι μεταβολές στην ηλιοφάνεια!

Οι ανεμογεννήτριες αποτελούν τη μετεξέλιξη στη σύγχρονη περίοδο των αρχαϊκών προγόνων τους, των ανεμόμυλων. Αυτοί κάλυπταν για πολλούς αιώνες μεγάλες ενεργειακές ανάγκες σε όλα τα σημεία του πλανήτη μας και είχαν συνδεθεί με την κοινωνική ζωή.

  • Η ενέργεια των υδάτων.

Το είδος αυτό ενέργειας διακρίνεται από τη διαρκή χρησιμοποίησή της από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Η μετατόπιση στις ορυκτές πηγές το 17ο αιώνα δεν επηρέασε τη συμμετοχή της στα ενεργειακά ισοζύγια των περιοχών με μεγάλες βροχοπτώσεις και έντονο γεωφυσικό ανάγλυφο. Η μεγάλη ώθηση σ` αυτήν προήλθε εδώ και έναν αιώνα με την έντονη χρησιμοποίηση της ηλεκτρικής ενέργειας. Παρότι δεν αποτελεί νέα μορφή, είναι χαρακτηριστική έκφραση της εναλλακτικότητας ή της ανανεωσιμότητας, κατά την εξέταση των ενεργειακών χαρακτηριστικών.

Μια τυπική ταξινόμηση στα επιμέρους είδη υδάτινης ενέργειας περιλαμβάνει εκείνη: α) των ποταμών, β) της παλίρροιας και γ) των κυμάτων. Όμως το δεύτερο είδος μπορεί να αξιοποιηθεί σε λίγες περιπτώσεις, που το φαινόμενο είναι έντονο, ενώ το τρίτο είδος απαιτεί μεγαλύτερη τεχνική πρόοδο για να μπορεί να οδηγήσει σε πρακτικά αποτελέσματα.

4. Η ηλιακή ενέργεια.

Πρόδρομες μορφές αξιοποίησης της ηλιακής ενέργειας εμφανίζονται με την εμφάνιση του ανθρώπινου είδους στον πλανήτη μας. Η άμεση θέρμανση από την ηλιακή ακτινοβολία και οι αυτόματες επενέργειές της στον υλικό κόσμο ανάγονται στα πρώτα στάδια εμφάνισης της ζωής.

Το φαινόμενο του θερμοκηπίου, που καταγράφηκε και συστηματοποιήθηκε με τις εξελίξεις της νεότερης  Φυσικής, αποτελούσε  φυσικό φαινόμενο που είχε σημειωθεί και χρησιμοποιηθεί επωφελώς, από τα πρώτα χρόνια του ανθρώπινου βίου. Ο εγκλωβισμός, δηλαδή της ηλιακής ενέργειας που εκπεμπόταν σε υψηλή συχνότητα και η επανεκπομπή της σε χαμηλή συχνότητα αποτελούσε δυνατότητα εφαρμογής και επωφελούς χρήσης για τον άνθρωπο, πολύ προτού αναγνωριστεί και τεκμηριωθεί επιστημονικά, σύμφωνα με τις μεθόδους της σύγχρονης επιστημολογίας.

Οι τρόποι συγκέντρωσης των ηλιακών ακτίνων και η αποτελεσματικότητά τους μετά τη συγκέντρωση αποτελούσε αντικείμενο ενασχόλησης της επιστημονικής σκέψης πολλούς αιώνες πριν την επικράτηση της νέας  χρονολογικής αρίθμησης. ΄Ηδη ο Αρχιμήδης τον 4ο π. χ. αιώνα χρησιμοποίησε στις Συρακούσες ηλιακά κάτοπτρα για να συγκεντρώνει και να επανεκπέμπει ηλιακές ακτίνες. Και χρησιμοποίησε την τεχνική του επενεργώντας μέσω της ανάπτυξης τεχνικών στον πόλεμο, για να κάψει το Ρωμαϊκό στόλο που πολιορκούσε την πατρίδα του της Συρακούσες της Σικελίας. Οι τεχνικές δηλαδή της συγκέντρωσης της ηλιακής ενέργειας αποτέλεσαν την πεμπτουσία για τις περαιτέρω εφαρμογές της.

Για την ηλιακή ενέργεια είναι αποκαλυπτικό το κείμενο που ακολουθεί, ως ένθετο:

Οι σύγχρονες εφαρμογές της ηλιακής ενέργειας στηρίζονται στην ίδια αρχή χρησιμοποιώντας όμως νέες τεχνικές, ιδίως στον τομέα των υλικών, που προωθήθηκε σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, ακολουθώντας τις αναγκαιότητες που επέβαλλε η ανάπτυξη της αεροδιαστημικής. Η ευρεία χρήση των ημιαγωγών, και η αξιοποίηση των ιδιοτήτων τους, όπως ισχύει ιδιαίτερα για το σελήνιο στην περίπτωσή μας, προώθησε σε πρακτική εφαρμογή την αρχή λειτουργίας συστημάτων με τα χαρακτηριστικά του ηλεκτρικού φούρνου και οδήγησε στις εφαρμογές των φωτοβολταϊκών συστημάτων, που αποτελούν τις σύγχρονες εφαρμογές της ηλεκτρικής ενέργειας.

5. Η γεωθερμία.

Αφετηρία της αποτελούν οι υψηλές θερμοκρασίες στο εσωτερικό του πλανήτη μας. Οι θερμοκρασίες αυτές, μέσω υλικών στην υγρή ή αέρια μορφή,  κυρίως νερού, έρχονται στην επιφάνεια και επενεργούν ενεργειακά. Στην αρχαιότητα η ενεργειακή επενέργεια γινόταν μέσω των ιαματικών ιδιοτήτων τους, και οι πηγές ανάβλυσης , οι “θέρμες” αξιοποιούνταν κυρίως θεραπευτικά.

Τη σύγχρονη περίοδο τα αναβλύζοντα από το εσωτερικό της γης ρευστά, χρησιμοποιούνται ποικιλοτρόπως για ενεργειακή χρήση, ανάλογα με τη θερμοκρασία τους (υψηλής ενέργειας για θερμοκρασίες αναβλυζόντων υλικών άνω των 100 βαθμών Κελσίου, μέσης ενέργειας για θερμοκρασίες 50 έως 90 βαθμών και χαμηλής ενέργειας για θερμοκρασίες από 20 έως 50 βαθμών). Προκύπτουν μ` αυτό τον τρόπο αξιόλογα ενεργειακά αποτελέσματα, για τις λίγες περιοχές, που έχουν αποτυπωθεί αναβλύσεις γεωθερμικού ενδιαφέροντος πηγών.

Β2. ΄Ηπιες μορφές ενέργειας και ανταγωνιστικότητα.

Ο τίτλος υποδηλώνει τη δυνατότητα επιλογής μιας από τις ήπιες μορφές ενέργειας σχετικά με τις “κλασσικές”, για κάποιες χρήσεις με ανταγωνιστικούς όρους σε οικονομικό επίπεδο. Με κριτήριο την ανταγωνιστικότητα, οι δυνατότητες χρήσεις των ήπιων μορφών ενέργειας διακρίνονται στις πιο κάτω κατηγορίες:

  1. Θέρμανση χώρων σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Η θέρμανση σύμφωνα με τις παραδοσιακές επιλογές γίνεται με τις “κλασσικές ” ενεργειακές πηγές, μετά από μετατροπή σε ηλεκτρική ενέργεια ή πρωτογενώς. Όμως μπορούν να αντικατασταθούν ανταγωνιστικά σ` αυτή τη χρήση από τρεις από τις ήπιες μορφές ενέργειας: Την ηλιακή, τη γεωθερμία και την πράσινη (βιομάζα).

Με την πρώτη διαμορφώνεται αυτόνομο σε κάθε κτίριο σύστημα συλλογής της ηλιακής ενέργειας και η διοχέτευσή της μέσω κατάλληλου δικτύου στους χώρους που θα θερμάνουν 

Η δεύτερη και η τρίτη χρησιμοποιούνται για θέρμανση εκτεταμένων χώρων   (συνοικιών, πόλεων). Με την προϋπόθεση ότι έχουν δυνατότητες για άντληση τέτοιων μορφών ενέργειας, δηλαδή είτε βρίσκονται κοντά σε γεωθερμικά πεδία χαμηλής, έστω, ενέργειας, είτε έχουν διαμορφώσει συστήματα συγκέντρωσης, επεξεργασίας και καύσης με ασφαλή τεχνολογία των ποσοτήτων βιομάζας που αναγκαιούν.  

  • Συμβολή στην παραγωγή ή υποκατάσταση της ηλεκτρικής ενέργειας.

Η συμβολή στην υποκατάσταση αναφέρεται κυρίως σε αυτόνομα, κατά κτίριο συστήματα, που αναφέρθηκαν και στην πιο πάνω περίπτωση Β.2.1, όπως οι ηλιακοί συλλέκτες, με πρακτική μορφή τους ηλιακούς θερμοσίφωνες.

 Η συμβολή στην παραγωγή αναφέρεται κυρίως σε  παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μέσω φωτοβολταϊκών συστημάτων με κατασκευαστική ύλη ημιαγωγούς (σελήνιο). Η μέθοδος αυτή έχει ιδιαίτερα σημαντικά οικονομικά πλεονεκτήματα και γίνεται ανταγωνιστική ιδίως σε δυσπρόσιτες περιοχές, όπου η κατασκευή δικτύων μεταφοράς, αλλά και η συντήρησή τους αποτελεί δυσχερή διαδικασία. Το υψηλό κόστος των πρώτων υλών φαίνεται ότι θα μπορέσει να σχετικοποιηθεί στα επόμενα χρόνια, γιατί αυτές αποτελούν αντικείμενο της διαστημικής τεχνολογίας, που αποτελούν αντικείμενο εκτεταμένων χρηματοδοτήσεων σε προγράμματα εφαρμοσμένης έρευνας.

  • Η δύσκολες περιπτώσεις: καύσιμα στις μεταφορές.

Αποτελεί αντικείμενο της επιστημονικής έρευνας η δυνατότητα υποκατάστασης της ενέργειας του πετρελαίου και των πετρελαιοειδών στην κίνηση των μεταφορικών μέσων, από ήπιες μορφές ενέργειας. Τα προγράμματα για τέτοια έρευνα ενισχύονται οικονομικά σε περιόδους πετρελαϊκής χρήσης, λόγω και της ψυχολογίας που διαμορφώνεται, αλλά και λόγω διαμόρφωσης τάσεων προς την ανταγωνιστικότητα που δημιουργεί η άνοδος των τιμών του πετρελαίου. Τέτοια προγράμματα που αναπτύσσονται σε μη πετρελαιοπαραγωγούς χώρες αναφέρονται κυρίως σε διαδικασίες υποκατάστασης από ειδική βιομάζα (αλκοόλες) και βρίσκονται σε εξέλιξη.

Συμπερασματικά, μπορούμε να καταλήξομε ότι: οι ήπιες μορφές ενέργειας αποτελούν μια έκφραση της τάσης του σύγχρονου ανθρώπου για επαναφορά των ισορροπιών μεταξύ ποσότητας και ποιότητας. Οι ανάγκες σε ενέργεια στην εποχή μας είναι τέτοιες που κάθε πρόταση για εγκατάλειψη των “ορυκτών” μορφών ενέργειας αποτελεί την απόλυτη ουτοπία. Όμως οι πλουραλιστικές προσεγγίσεις του ενεργειακού θέματος, και σ` αυτές τοποθετούνται και οι ήπιες μορφές ενέργειας, διαμορφώνει καλύτερες προοπτικές στην ικανοποίηση των κοινωνικών αναγκών. Η ενσωματωμένη σ` αυτές λογική της ολοκληρωμένης διαδικασίας, χωρίς ή με λίγα κατάλοιπα από τη χρήση των υλικών τους, προωθεί τη διαμόρφωση εξισορροπημένης σχέσης του ανθρώπου με τη φύση. Σ` αυτό το πλαίσιο διαμορφώνεται η κατάλληλη ατμόσφαιρα για την αντιμετώπιση των υπερκαταναλώσεων ενέργειας, που οδηγούν μοιραία στην εξάντληση των ορυκτών πόρων και την παραγωγή δυσάρεστων παραπροϊόντων.

 Ασφαλώς ο δρόμος για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών με χρήση μόνον εναλλακτικών μορφών ενέργειας είναι μακρύς. Η επαναφορά στο προσκήνιο των ήπιων μορφών ενέργειας αποτελεί σημαντικό βήμα σ` αυτό το δρόμο.

———-

Βιβλιογραφία:

Max Derruau. Ανθρωπογεωγραφία, 1991.

O. Neugebauer. Οι θετικές επιστήμες στην αρχαιότητα, 1990,

C. Crombie. Από τον Αυγουστίνο στο Γαλιλαίο ( Α΄+Β΄) ,

Νικ. Σ. Παντελάκη. Ο εξηλεκτρισμός της Ελλάδας(1889 -1956).

Εκδόσεις Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τράπεζας

G. Nossal kai R. Coppel. Αναμορφώνοντας τη ζωή,

Α. Jacqard. Η επίγνωση των ορίων.

Εκδόσεις Κάτοπτρο

E. Grant. Οι φυσικές επιστήμες τον μεσαίωνα

P. Harman. Ενέργεια, δύναμη και ύλη

R. Feynman. Ο χαρακτήρας του φυσικού νόμου.

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΚΡΗΤΗΣ

Ελληνική μυθολογία

Εκδοτική Αθηνών

Ο ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΜΕΣΣΗΝΙΑΣ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ (ΘΕΜΕΛΗΣ) ΚΑΙ Η ΜΑΝΗ*

εφημερίδα

Κινούμενος για χρόνια μεταξύ του τόπου γέννησης και εγκατάστασής μου (Νεοχώριο του Δήμου Λεύκτρου) και του τόπου εργασίας μου (Καλαμάτα) συνειδητοποίησα το διχασμό αλλά και την ενότητα που μπορεί να παραχθεί από μιά τέτοια διαφορετικότητα. Σιγά – σιγά άρχισε να διαμορφώνεται στη σκέψη μου η αντίληψη ότι μια τέτοια κατάσταση που μπορεί να εμφανίζεται από μια πρώτη θεώρηση ως διαφορετικότητα οδηγεί σταδιακά σε διαμόρφωση δεσμών σύνδεσης ανάμεσα στους δύο τόπους. Με την σύνθεση των πολλαπλών όψεων αυτών των δεσμών θα μπορούσε η ιδέα αυτή να τροφοδοτήσει το περιεχόμενο ενός επιστημονικού συνεδρίου που τα συμπεράσματά του θα αποτελούσαν τη συστηματοποιημένη συμπερίληψή τους . Οι συνεργάτες μου στο σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με την επωνυμία ΜΑΝΙΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, και στην ομώνυμη εφημερίδα που εκδίδει, αγκάλιασαν αυτές τις σκέψεις. Βρήκαμε συνεπίκουρο και το φύλλο εκδότη της ημερήσιας εφημερίδας της Καλαμάτας ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ και τελικά αποφασίσαμε τη συνδιοργάνωση συνεδρίου με θέμα: «ΜΑΝΗ ΚΑΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑ – δεσμοί αγάπης και αμοιβαιότητας» στην Καλαμάτα, που τελικά πραγματοποιήθηκε στις 9 και 10 Νοεμβρίου 2001. Αποφασιστικός παράγοντας για την επιτυχία του Συνεδρίου ήταν ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας κ.κ. Χρυσόστομος, που «αγκάλιασε την ιδέα και τη σκοπιμότητα, συνέβαλε στη διαμόρφωση του προγράμματος και με την παρουσία του στις συνεδρίες σημειολόγησε την αναγκαιότητα διεξαγωγής αλλά και τα θετικά αποτελέσματα που θα παράγονταν. Συνεπίκουροι στη διοργάνωση του συνεδρίου βρέθηκαν και οι Μητροπολίτες Γυθείου & Οιτύλου κ. Χρυσόστομος και Μονεμβασίας & Σπάρτης κ. Ευστάθιος. Το συνέδριο δημιούργησε παράγωγα αποτελέσματα, που δεν ήταν άλλα παρά η πλήρης αποδοχή από τους συνέδρους και η ανάδειξη των σχέσεων αγάπης και αμοιβαιότητας μεταξύ Καλαμάτας και Μάνης που αποτελούσε και το θέμα του συνεδρίου. Αυτό θα φανεί άλλωστε και από την παρουσίαση των χαρακτηριστικών του, εισηγήσεων και των συμπερασμάτων, που ακολουθούν.

 Κατά την προσφώνησή του ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας αφού αναφέρεται σε κείμενα της εφημερίδας ΜΑΝΙΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ που αναφέρονται από το πρώτο της ήδη φύλλο στους στενούς δεσμούς της Μάνης με την Καλαμάτα, εστιάζει σε κείμενο του 1951 που σε ανύποπτο χρόνο προσδιορίζει τη συναισθηματική σχέση των δύο περιοχών, όπως φαίνεται στη συνέχεια:

 Περαιτέρω, προσθέτω εις το σημείον τούτο της Προσφωνήσεώς μου μερικά αποσπάσματα από ένα άρθρον του διαπρεπούς Δημοσιογράφου Bάσου Tσιμπιδάρου, καταγομένου από την Kαρέαν της Mάνης, το οποίον εδημοσιεύθη εις το «Mεσσηνιακόν Hμερολόγιον» του Διονυσίου I. Bογοπούλου του έτους 1951 . Tο άρθρον τούτο έχει τίτλον «Kαλαμάτα και Mάνη» και είναι ένας ύμνος προς την Kαλαμάταν και την Mεσσηνίαν γενικώτερον. Iδού μερικά σημεία του άρθρου:

«Δεν είμαστε Mεσσήνιοι, αλλά Mανιάτες. Eίδαμε το φως σ’ αυτή την ξερή γη της Λακωνίας, εκεί που ο ήλιος ψήνει τις πέτρες, και τη μονοτονία της άγονης γης κόβουν τα σαρκώδη φύλλα της φραγκοσυκιάς. Mα η Mάνη είναι δεμένη περισσότερο με την Kαλαμάτα, παρά με τη διοικητική τους πρωτεύουσα, την πατρίδα του Λυκούργου. Aπό τη στιγμή που νοιώσαμε τον κόσμο, η Kαλαμάτα κυριαρχούσε μέσα στον κόσμο της φαντασίας μας. Tα πρώτα φτωχά παιχνίδια των παιδικών μας χρόνων, ήτανε φερμένα από την Kαλαμάτα. Πάμφθηνα ντενεκεδάκια ζωγραφισμένα με δυνατά χρώματα που μας θάμπωναν, και μας ζάλισαν με τη θωριά τους, και προ παντός με τη σύγκρισι των δικών μας. Kαι τα δικά μας παιχνίδια ήτανε η λάσπη, ή καμμιά πατάτα που την κλέβαμε και αυτή από το φτωχικό κελάρι της μητέρας μας, και την κλωτσοβολούσαμε ως που να διαλυθή. Σαν παραμύθια ακούγαμε τις αφηγήσεις των μεγάλων για ταξίδια τους στην Kαλαμάτα. Φτάνανε, λέει, εκεί στο λιμάνι της, που ήταν δάσος από τα κατάρτια των καραβιών. Στην Παραλία βούϊζε το μελίσσι των ναυτικών. Kαι στους κεντρικούς δρόμους κόβανε βόλτα οι αξιωματικοί μας του καιρού εκείνου, ενώ οι σπάθες τους χτυπούσαν επιβλητικά καταγής. Για την Kαλαμάτα από τη Mάνη πάλι τραβούσαν συχνά κάτι πένθιμες συνοδείες. Eκεί μετέφεραν τους βαρειά λαβωμένους από τη βεντέτα. Ήτανε άγριες αυτές οι συνοδείες. Πάνω σε ένα πρόχειρο φορείο, σκεπασμένο με βελέντζες, μούγκριζε ο χτυπημένος  ξεραγκιανός Mανιάτης. Tο φονικό δεν είχε πετύχει. Tρύπιο από τις σφαίρες ή ξεσκισμένον από την ατσάλινη λεπίδα του εκδικητικού μαχαιριού, τον πηγαίνανε στην Kαλαμάτα. Mε καΐκι που χόρευε στην φουρτουνιασμένη θάλασσα. Oι συγγενείς του λαβωμένου μετρούσαν με αγωνία τους κάβους για να ιδούν επί τέλους μέσα στη θολή πρωϊνή ατμόσφαιρα την Kαλαμάτα. Eίναι για όλους τους Mανιάτες η πολιτεία αυτή μια ανάμνησις δεμένη με την προσωπικότητά τους. Mήπως και ο πρώτος αναγκαστικός μισεμός δεν γινότανε για την Kαλαμάτα; Tο στρατιωτικό. H θητεία. Tα βλαστάρια της Mάνης, τα νειάτα, αφήνανε το μόχθο στη φτωχή μητέρα γη της Λακωνικής, για να υπηρετήσουν την Πατρίδα στο Σύνταγμα των Kαλαμών. Για πρώτη ίσως φορά αντίκρυζαν πολιτεία. Mεγάλα σπίτια, δρόμους, αμάξια, που οι περιγραφές τους γέμιζαν τα γράμματα των νέων αγνώστων εντυπώσεων. Ήτανε μια φορά για μας τους Mανιάτες η Kαλαμάτα, ό,τι σήμερα η Aθήνα για ολόκληρη την ελληνική επαρχία. Tο όραμα της Kαλαμάτας μάς τραβούσε σαν μαγνήτης. Δεν είναι υπερβολή. Όπως ο καθρέπτης του κυνηγού τις σιταρήθρες».

Tα ως άνω δύο δημοσιεύματα, εκτός πολλών άλλων, περί των σχέσεων αγάπης και δεσμού των Mανιατών προς την Kαλαμάταν και γενικώτερον προς την Mεσσηνία είναι ακριβώς το Γενικόν θέμα του εν προκειμένω Eπιστημονικού Συνεδρίου, διημέρου διαρκείας. Tα δε επί μέρους θέματα του Συνεδρίου είναι αξιοπρόσεκτα και πολλού ενδιαφέροντος άξια. Oι Oμιληταί Mανιάται και Mεσσήνιοι είναι διακεκριμένοι επιστήμονες. Θα αναπτυχθούν θέματα, πολλά εκ των οποίων διά πρώτην φοράν θα εμφανισθούν ερευνώμενα, και θα προστεθούν εις την Mανιάτικην και την Mεσσηνιακήν πλουσίαν Bιβλιογραφίαν, δημοσιευόμενα εις τα Πρακτικά του Συνεδρίου.

Ωσαύτως, είναι αξιοπρόσεκτον το γεγονός ότι δια πρώτην φοράν επρογραμματίσθη εν Kαλαμάτα, τη πρωτευούση του Nομού Mεσσηνίας, Eπιστημονικόν Συνέδριον από μέρους δύο εντοπίων εφημερίδων, δηλαδή της EΛEYΘEPIAΣ και της MANIATIKHΣ AΛΛHΛEΓΓYHΣ. Tο δε γεγονός τούτο είναι αφ’ ενός μεν, μια πρωτοτυπία, αφ’ ετέρου δε, ένα άνοιγμα των εφημερίδων προς ειδικάς επιστημονικάς ενασχολήσεις, πέραν των σκοπών της καθημερινής ενημερώσεως των αναγνωστών των.

Eν τέλει πληροφορώ το εκλεκτόν ακροατήριον του Eπιστημονικού τούτου Συνεδρίου, ότι ευχαρίστως εδέχθην και υιοθέτησα την πρότασιν περί συγκλήσεως αυτού εν Kαλαμάτα, με την απαραίτητον παρουσίαν εις αυτό των γειτόνων Σεβασμιωτάτων Mητροπολιτών Mονεμβασίας και Σπάρτης κ. Eυσταθίου, και Γυθείου και Oιτύλου κ. Xρυσοστόμου. H παρουσία σας, αγαπητοί εν Xριστώ Aδελφοί, ιδιαιτέρως με ευχαριστεί, ως επίσης και άπαντας τους παρευρισκομένους εν τω Δημοτικώ τούτω Πνευματικώ Kέντρω, τη Πανταζοπουλείω Λαϊκή Σχολή. Eυχαρίστως δε θα ακούσωμεν, Άγιοι Mητροπολίται, και τας ειδικάς σας Προσφωνήσεις, ευθύς αμέσως. Eν κατακλείδι γνωστοποιώ ότι, Θεού θέλοντος, θα δημοσιεύσω μίαν μελέτην μου παράλληλον προς το Γενικόν θέμα του Eπιστημονικού τούτου Συνεδρίου. Σας ευχαριστώ.

O Μητροπολίτης Mονεμβασίας και Σπάρτης Eυστάθιος αφού αναφέρθηκε στην αφετηρία της συμμετοχής του στο συνέδριο κσταλήγει: Συντομεύω την προσφώνηση λέγοντας λακωνικά:

H Kαλαμάτα και η Mάνη έχουν πανάρχαιους δεσμούς αγάπης και αμοιβαιότητας, που πρέπει και οι σημερινοί όχι μόνο να διατηρήσουμε αλλά και να καλλιεργήσουμε και να επαυξήσουμε.

Oι τόποι μας έχουν διαφορετικότητα και γι’ αυτό απαιτούν συμπληρωματικότητα. Έχουν συνδεθεί σε μια μακροχρόνια συμβίωση με εντυπωσιακό στοιχείο την συνεργασία.

Eπειδή στο εύκρατο κλίμα της ενότητας και της ειρήνης αναπτύσσονται φυσιολογικά οι πνευματικές δυνάμεις του ανθρώπου ακόμη και οι σωματικές,

Eπειδή ο λαός, που είναι σοφός σα σύνολο υπογραμμίζει, πώς «πρώτα  βλέπει κανείς το γείτονα και ύστερα τον ήλιο», τονίζοντας έτσι την αξία του πλησίον και την αναγκαιότητα της ειρηνικής συμβίωσης,

O Μητροπολίτης Γυθείου και Oιτύλου Xρυσόστομος (Κορακίτης) στην προσφώνησή του μεταξύ άλλων αναφέρει:

 Συγκινεί όντως, πάντας ημάς ο γενικός τίτλος του Συνεδρίου Mάνη και Kαλαμάτα, δεσμοί Aγάπης και αμοιβαιότητας. Όμως πάλι δυναμιτίζουν και δηλητηριάζουν τας σχέσεις άρθρα, που είδαν το φως της δημοσιότητος πρότριτα του παρόντος συνεδρίου με όσους αδοκίμους δια παρωχημένας και πολύ συγκεχυμένας εποχάς, που είναι ανεπίτρεπτο, πλέον, να αποτελούν τον μπούσουλα, το γνώμονα περπατισιάς για τούτη τη δύσκολη εποχή των δύο τούτων μεγαλωνύμων περιοχών.

Προσήλθα, ακόμη, αγαλλομένω ποδί, και άμα τω ακούσματι της συγκροτήσεως του παρόντος συνεδρίου, που ήτο άκρως επάναγκες να γίνη και υπό την ιδιότητα του Mητροπολίτου της Mάνης που είναι και ο μόνος θεσμός, που υποστασιάζει την Mάνην την ενώνει και την θάλπει εφ’ όσον χωροταξικά δεν έχει αυτοτέλειαν ευρισκόμενη εις τας παρυφάς και τας ακρωρείας των δύο γειτνιαζουσών I. Mητροπόλεων, Mεσσηνίας και Σπάρτης.

Eύχομαι από καρδίας να στεφθή υπό επιτυχίας το παρόν Συνέδριον, με τον φωτισμόν του Θεού επί τους συνέδρους, διότι υπέρ πότε και άλλοτε, δια την περαιτέρω ανάπτυξιν οι δεσμοί αγάπης και ανυποκρίτου αμοιβαιότητος αποτελούν, ανυπερθέτως την υποδομήν της επιτυχίας, που την έχομεν ανάγκην όλοι μας.

Κατά την εναρκτήρια ομιλία με θέμα τους αμοιβαίους δεσμούς των δύο περιοχών ο κ. Νικ. Ε. Μαραμπέας, σχολικός σύμβουλος, 

 Η σχέση των Μανιατών με την Καλαμάτα έχει ευρύ φάσμα διακύμανσης. Όμως παρά την ευρύτητα το φάσμα αυτό έχει ακρότατα, όρια με ιδιαίτερα υψηλή σταθερή συνιστώσα.  Αλλά και την περίοδο της διακύμανσης παράγεται θετικό αποτέλεσμα κατά το μεγαλύτερό κομμάτι του χρόνου και των περιστατικών. Εξαίρεση αποτελούν οι εποχές που χαρακτηρίζονται από  έκπτωση ποιότητας και αξιών. Σ` αυτές τις περιόδους, μαζί με τους άλλους ευτελισμούς που προκαλούνται, παρουσιάζονται και  μελανές σελίδες. Που δεν αναιρούν βέβαια την πρωτογενή σχέση των δύο περιοχών, που είναι σχέση ταυτότητας, αλλά εμφανίζονται για να εξυπηρετήσουν βραχυχρόνιες μικροπολιτικές σκοπιμότητες μικρόψυχων ατόμων ή μικρών ομάδων. Μια τέτοια φάση διανύσαμε την προηγούμενη δεκαετία. Που άφησε τραύματα και πικρίες σε πολλούς, αλλά ταυτόχρονα ισχυροποίησε την ουσιαστική σχέση Μάνης και Καλαμάτας. Που είναι, εξ` άλλου, από τη φύση της ακατάλυτη και διαχρονική.

Δεν έχει θέση σ` αυτό το συνέδριο η συζήτηση για τα διοικητικά όρια Μάνης – Καλαμάτας. Όχι γιατί διαμορφώνει αντιπαραθέσεις και διαφορές. Αλλά γιατί έρχεται η επιστήμη της Ιστορίας με τα διαχρονικά μηνύματά της για να κονιορτοποιήσει τέτοιες βραχυχρόνιες προσεγγίσεις. Τα όρια των περιοχών μας έχουν τροποποιηθεί τουλάχιστο 15 φορές στη ροή της Ιστορίας. Και μάλιστα όχι γιά πεπερασμένο χώρο και κατά μία κατεύθυνση. Αλλά σαρωτικά και ισοπεδωτικά για φυλές, καταγωγές και ανθρώπινες κυριαρχίες. Εκείνο που παραμένει κυρίαρχο και αποτελεί ιστορικό δίδαγμα είναι η δυναμική που αναπτύσσουν οι περιοχές και οι κάτοικοί τους. Μια δυναμική που όταν εξωτερικεύεται παράγει σωρευτικά αποτελέσματα. Τροποποιεί συνθήκες και καταστάσεις, εξουδετερώνει συμβιβασμούς και μικροσκοπιμότητες και επιβάλλει νέες, υψηλότερου επιπέδου, ισορροπίες. Είναι και ιστορικά επιβεβαιωμένο, ότι ο χώρος αναφοράς του συνεδρίου μας (Μάνη – Καλαμάτα) και οι κάτοικοί του, μακροχρόνια κουβαλούσαν και εξακολουθούν να κουβαλούν δυναμική υψηλής ενέργειας. Μια δυναμική που κατά την ταπεινή μου γνώμη τη διαμορφώνει ο χώρος, οι φυσικές συνθήκες με τα ειδικά τους χαρακτηριστικά. Τα στοιχεία αυτά όντας υπερχρονικά συνθέτονται προς την ίδια κατεύθυνση: την κοινή δράση.

Κάθε καλόπιστος αναλυτής των πραγματικών περιστατικών μπορεί εύκολα να διαπιστώσει τη συμπληρωματικότητα των δύο περιοχών. Μια συμπληρωματικότητα που οδηγεί στην αμοιβαία σύνδεση, στην αναγκαία συνεργασία. Γιατί τα στοιχεία της συμπληρωματικότητας είναι θεσμικά και αναπαλλοτρίωτα: το έδαφος και αποτέλεσμα αυτού ο πληθυσμός. Η Καλαμάτα έχει εύφορο έδαφος. Γι` αυτό παράγει με τη συμβολή και του νερού που διαθέτει σε επάρκεια, μεγάλες ποσότητες προϊόντων.. Η Μάνη έχει άγονο και πετρώδες έδαφος και ξερικές τις λίγες της καλλιέργειες. Τα προϊόντα που παράγονται διαφέρουν γενικά, τόσο στις ποσότητες και το πλήθος, όσο και στα είδη. Η Καλαμάτα με τα πλεονάσματα των προϊόντων αυτονόητο είναι να αναζητά μακροχρόνια αγορές για τη διάθεσή τους. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη εμπορικής δραστηριότητας, που συνεπαγόταν την κατασκευή υποδομών για την επεξεργασία και διάθεσή τους, μόνιμες πληθυσμιακές εγκαταστάσεις, καθώς και προμήθεια και χρήση μεταφορικών μέσων. Το ανθρώπινο δυναμικό που ήταν αναγκαίο γι` αυτές τις δραστηριότητες προσελκυόταν κατ` αρχήν από τη γειτονική δεξαμενή υπερπληθυσμού, τη Μάνη. Αυτές ήταν οι απαρχές δημιουργίας της πόλης πριν από 600 – 700 χρόνια. Οι Μανιάτες, ιδιαίτερα της Αποσκιαδερής Μάνης βρίσκονταν σε μια αέναη κίνηση προς την Καλαμάτα. Από τη στεριά  (με τα πόδια, τα ζώα μεταφοράς και αργότερα με τα αυτοκίνητα). Ο Μανιάτικος δρόμος από το Γερολιμένα, μέσω Αρεόπολης, Ζυγού, Καρδαμύλης και Αβίας, οδηγούσε μέσω της Λακωνικής οδού στη σημερινή πλατεία Μαυρομιχάλη. Που ήταν διαχρονικό κέντρο συγκέντρωσης και στάθμευσης Μανιατών και από κει στο ποτάμι, που ήταν το παζάρι. Από τη θάλασσα (με τις βάρκες, τα ατμόπλοια, τις βενζίνες), που έπιαναν στο Πανελλήνιο, στην Παραλία της Καλαμάτας. Και διαμόρφωναν με τα μικρομάγαζα μια ομογενή μανιάτικη συνοικία. Στην Καλαμάτα, από τότε που διαμορφώθηκε ως πόλη, οι Μανιάτες αντάλλασσαν τα προϊόντα τους, τοποθετούσαν τα οικονομικά τους πλεονάσματα σε κινητές και ακίνητες αξίες και παρείχαν αμυντική προστασία στην πόλη από τις εξωτερικές απειλές, λόγω της πατρογονικής εξάσκησής τους στην πολεμική τέχνη. Το ζητούμενο αυτού του συνεδρίου  είναι η κατάδειξη αυτών των επιδράσεων του χώρου, μέσα από τις εμπεριστατωμένες εισηγήσεις  που θα ακολουθήσουν. Για να προκύψουν, ως επιστέγασμα, οι κοινοί τρόποι έκφρασης αυτής της δυναμικής συμπληρωματικότητας των χώρων. Που θα δώσει μια νέα ώθηση σ` αυτό το σύστημα στις νέες συνθήκες που διαμορφώνονται στη χώρα μας, στην Ευρώπη, στον κόσμο.

Τα συμπεράσματα του συνεδρίου, που διατυπώθηκαν από το συντονιστή και Πρόεδρο της τελευταίας συνεδριάσεως κ. Παν. Γεννηματά διαμόρφωσαν την προοπτική των σχέσεων μεταξύ των δύο περιοχών στο μέλλον. Μεταξύ άλλων στα συμπεράσματα αναφέρονται:

  Aναγκαία προϋπόθεση ωστόσο για να βρει η κοινή προσπάθεια Mάνης – Kαλαμάτας τη δική της ιστορική δικαίωση είναι να παραμείνει αταλάντευτα προσανατολισμένη προς μια ποιοτική αντίληψη οικονομίας και ζωής, η οποία θα ενισχύσει την εισοδηματική στάθμη της περιοχής με τρόπο αειφόρο δηλαδή σταθερό, συστηματικό, αυτοτροφοδοτούμενο και εγγυώμενο την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος του τόπου..

H σχέση αγάπης και αμοιβαιότητας μεταξύ Kαλαμάτας και Mάνης υλοποιείται οικονομικά με τη συμπληρωματικότητα των επιχειρήσεων Mάνης και Kαλαμάτας, όπου η μεσσηνιακή πρωτεύουσα παίρνει το βάρος των μεγαλυτέρων και μαζικοτέρων χρήσεων, ενώ η Mάνη περιορίζεται στη διακριτικότερη εκμετάλλευση των πιο εξειδικευμένων, με έμφαση σε εναλλακτικές τουριστικές δραστηριότητες και ελαιοπαραγωγή ποιοτικής αιχμής.

Kαλαμάτα και Mάνη, όπως επισημάνθηκε στο συνέδριο, μπορούν να προωθήσουν από κοινού μια πρότυπη ανάπτυξη εμβαθύνοντας τη γεωοικονομική συνείδηση κοινού συμφέροντος και καλλιεργώντας μια νέα βιωματική κοινότητα ζωής. Στην προσπάθεια αυτή πολύτιμη πρέπει να είναι η συμβολή της μανιάτικης, αλλά και της καλαματιανής και μεσσηνιακής διασποράς στην Eλλάδα και σε ολόκληρο τον κόσμο.

H δυνατότητα συντονισμού διαδημοτικών πρωτοβουλιών και δράσεων ενισχύει σήμερα την τοπική αποτελεσματικότητα και οι δήμοι της Mάνης επιβάλλεται να συνεργαστούν στενά με το δήμο της Kαλαμάτας, με στόχο τη διάχυση των ευεργετημάτων μιας ενεργότερης περιφερειακής πολιτικής προς τη Mάνη και την Kαλαμάτα. H μεγάλη αλήθεια ωστόσο παραμένει: Ό,τι κι αν γίνει με τα κουρέλια που άφησε πίσω της η άναρχη και απερίσκεπτη ανάπτυξη των τελευταίων δεκαετιών λόγω της αδιαφορίας της κρατικής διοίκησης, ο κίνδυνος παραμένει προ των πυλών και οδηγεί στην ισοπέδωση του χαρακτήρα και της προσωπικότητας της περιοχής. O στόχος να πιάσουμε μέσω της ανάπτυξης το γενικώς αποδεκτό μέσο όρο χωρίς την προσέγγιση της ποιοτικής πτυχής, δηλαδή να δημιουργήσουμε μια εικόνα εντελώς ίδια με χιλιάδες άλλες περιοχές του πλανήτη οδηγό στον κίνδυνο να χαθούν τα ειδικά ποιοτικά χαρακτηριστικά της περιοχής. Kάτι τέτοιο σημαίνει καταστροφή τόσο για τη Mάνη όσο και για την Kαλαμάτα και έχουν όλοι υποχρέωση να το ματαιώσουν.

Τα πέντε περίπου χρόνια που πέρασαν από τότε οι δεσμοί Μάνης και Καλαμάτας διαρκώς ισχυροποιούνται. Η ανάπτυξη και η πρόοδος φέρνει ακόμα πιο κοντά τις δύο περιοχές και τους κατοίκους τους. Είναι αξιοσημείωτο ότι μετά την εμπνευσμένη θέση για τα όρια της Μάνης, που κατέθεσε κατά την προσφώνησή του στο συνέδριο ο σοφός Γέροντας Μητροπολίτης Μεσσηνίας, σταμάτησε και η σχετική συζήτηση για τα διοικητικά όρια των γειτονικών έργο που αναφερόταν ενοριών και των Μητροπόλεων. Έγινε κοινά αποδεκτή η αρχή της διπλής ενορίας για τους Μανιάτες, εκείνης του τόπου προελεύσεως και εκείνης του τόπου προσωρινής ή μόνιμης εγκατάστασής τους. Έτσι τελικά ισχυροποιούνται διαχρονικά οι αρχέγονοι δεσμοί Μάνης και Καλαμάτας.

*Το κείμενο συντάχτηκε για να ενσωματωθεί στο δίτομο υπό έκδοση έργο, που αφορούσε τη ζωή και τη δράση του Μητροπολίτη, μετά την εκδημία του.