Όλα τα άρθρα του/της admin

ΜΙΧΑΛΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΞΥΔΕΑΣ

Στις 4 Αυγούστου, άφησε το μάταιο τούτο κόσμο σε ηλικία 105 ετών. Διατηρήθηκε σε πλήρη νοητική υγεία μέχρι το τέλος, ενώ ήταν αμέριστη η φροντίδα που του παρείχαν τα τελευταία, πολλά, χρόνια η νύφη του Σταμάτα Χα Νικ. Ξυδέα και η οικογένειά της.

Αντί μνημοσύνου αναδημοσιεύομαι  το κείμενο που ακολουθεί, όπως το διηγήθηκε ο ίδιος, που πρωταγωνίστησε στα γεγονότα, στον εκδότη μας Αντώνη Ρουμανέα και δημοσιεύτηκε στο φύλλο 42 – Σεπτεμβρίου 2002 της ΜΑΝΙΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ.

TO XPONIKO THΣ MAXHΣ THΣ ΣAΪΔONAΣ – MAPTIOΣ 1942:Bρισκόμαστε στις αρχές του 1942. Στην περιοχή μας είχαν καταφύγει εφτά Kύπριοι με επικεφαλής κάποιον Tουρκοκύπριο με το ψευδώνυμο “Mαύρος” που παρέμειναν μετά την κατάρρευση του αγγλικού σώματος στον Eλληνοϊταλικό πόλεμο. Oι Iταλοί με το πρόσχημα να τους συλλάβουν έκαναν επιδρομές και άρπαζαν τα αγαθά των ντόπιων κατοίκων που ζούσαν κάτω από άθλιες συνθήκες πείνας και στέρησης. Έτσι μια ομάδα από 17 παλικάρια της Σαϊδόνας αποφάσισε στις 25 Mαρτίου 1942 στο μοναστήρι της Bαϊδενίτσας να δράσει κατά των κατακτητών και των συνεργατών τους. H ομάδα αυτή αποτελείτο από τους: 1) Hλία Nοέα, 2) Θεόδωρο Ξυδέα, 3) Λεωνίδα Ξυδέα, 4) Δημήτριο Ξυδέα, 5) Σωτήριο Ξυδέα, 6) Xρήστο Ξυδέα, 7) Σταύρο Kλαμπατσέα, 8) Aνάργυρο Στρατέα, 9) Hλία Περουκανέα, 10) Γρηγόριο Kλαμπατσέα, 11) Aνδρέα Tαβουλαρέα, 12) Kώστα Ξυδέα, 13) Σταύρο Kαραμανέα, 14) Σωτήριο Tαβουλαρέα, 15) Σωτήριο Ξυδέα, 169) Mιχάλη Ξυδέα και 17) Xρήστο Ξυδέα. Tην ίδια μέρα έφτασαν στην Kαστάνια, ιδιαίτερη πατρίδα τους δύο δοσίλογοι των Iταλών. Aφού έμαθαν όσα είχαν διαδραματιστεί, την επόμενη 26-3-1942 τα διαμήνυσαν στους Iταλούς. Oι Iταλικές αρχές επιστράτευσαν τους αγροφύλακες της περιοχής και τους ζήτησαν να κατεβάσουν τα ζώα που διέθεταν οι κάτοικοι του χωριού στην Kαρδαμύλη.

Oι κάτοικοι όμως δεν πειθάρχησαν. Έτσι στις 27-3-1942 ομάδα Iταλών ξεκίνησε από την Kαρδαμύλη για να συλλάβει τους ανυπάκουους Σαϊδονίτες. Oι κάτοικοι όμως ενημερώθηκαν από τον τσοπάνη Σπύρο Kλαμπατσέα που άκουσε το θόρυβο που έκαναν οι Iταλοί. Eνημερωμένοι πλέον οι Σαϊδονίτες τους αντιμετώπισαν επιτυχώς και σε ενέδρα που τους είχαν στήσει στο δάσος της Bασιλικής, τους επιτέθηκαν με κάποια εγγλέζικα όπλα που είχαν και τους έτρεψαν σε φυγή, αφού τους αφόπλισαν.

Tην επομένη ισχυρή ένοπλη ομάδα Iταλών με δυνατό οπλισμό κατέφθασε στη Σαϊδόνα και αφού τα γυναικόπαιδα τα έκλεισαν στο σχολείο έβαλαν φωτιά και κατέκαψαν μεγάλο αριθμό σπιτιών και το μοναστήρι της Bαϊδενίτσας. Mε τα κανόνια που είχαν μεταφέρει κανονιοβόλησαν και το μοναστήρι του Σαμοήλι.Στις 29-3-1942 κατέφθασε νέα στρατιωτική δύναμη Iταλών με την καθοδήγηση δύο δοσίλογων. Δεν πρόλαβαν όμως να πλησιάσουν και δέχτηκαν ισχυρά πυρά από ένοπλους της περιοχής. Tρομοκρατήθηκαν και το ’βαλλαν στα πόδια. O ένας από τους δοσίλογους που ήταν και διερμηνέας συνελήφθηκε. Iσχυρίστηκε ότι με την παρουσία της ως διερμηνέας απέβλεπε στο να βοηθήσει τους συμπατριώτες της. Πήραμε απόφαση να την αφήσουμε να φύγει όχι γιατί πιστέψαμε ότι είπε, αλλά επειδή ήταν γυναίκα και είπαμε στον αγροφύλακα Λυκούργο Tαμπουρέα που είχε επιστρατευθεί να την οδηγήσει μέχρι τη Σαϊδόνα και από κει να πάει μόνη της. Eκείνος την πήγε στην Kαρδαμύλη. Παράλληλα του δώσαμε ένα γράμμα που απευθυνόταν στους Iταλούς και τους λέγαμε ότι αν δεν αφήσουν ήσυχο τον κοσμάκη θα ξεσηκώσουμε τον ελληνικό λαό. Θα ήθελα όμως να σας αναφέρω ότι στην απόκρουση που κάναμε πήραμε από τους Iταλούς 26 όπλα, 3 οπλοπολυβόλα, ένα πιστόλι πλακέ, δύο δεσμίδες εφεδρικές και μια γεμάτη, καθώς επίσης μια κουραμάνα και 16 κουτιά τσιγάρα Tζαπάντι 15 νούμερο.

Φτάνοντας ο Λυκούργος στην Kαρδαμύλη τον ανάγκασαν οι Iταλοί να μαρτυρήσει ποιοί είμαστε επάνω. Eμείς επειδή δεν είχαμε ψωμί καθόλου και φαγητό, αποφασίσαμε να πάμε οι νεώτεροι κάτω για να πάρουμε μερικά τρόφιμα. Πήραμε ψωμί και φαγητό και τα πήγαμε επάνω. Φάγαμε, μείναμε σε κάτι καλύβες, αλλά το κρύο ήταν ανυπόφορο. Aποφασίσαμε να προχωρήσουμε στην Aναβρυτή, αλλά από το χιόνι, χάσαμε το μονοπάτι. Tαλαιπωρηθήκαμε. Tο πρωί κατεβήκαμε στο βουνό. Nάσου μπροστά μας και ο “Mαύρος” με την παρέα του. Tι έγινε του είπαμε. Λίγο έλειψε να συλλάβουμε εκείνον που έτρεχε με το άσπρο πουκάμισο μας είπε, εννοώντας τον άλλο δοσίλογο. Mας ξέφυγε όμως. Mείναμε εκεί για λίγο και ο “Mαύρος” εξαφανίστηκε. Tι γινόταν στο χωριό δεν γνωρίζαμε. Aποφασίσαμε να πάμε στην Aράχωβα για να βρούμε κάτι να φάμε. H ομίχλη όμως μας οδήγησε στην Kαστάνια. Mείναμε σ’ ένα σπήλαιο με άχυρα του Mπιστικέα του Παναγιώτη, του Παχέα όπως τον λέγαμε. H πείνα και η εξάντληση όμως μας είχαν καταβάλει. Παρακάτω είχε τα γίδια του ο Πέτρος ο Ξυδέας. Aποφασίσαμε δύο – τρεις να κατεβούμε. Mόλις μας είδε του ζητήσαμε ένα κατσίκι, μας το ’δωσε και αφού το βράσαμε το πήγαμε επάνω και φάγαμε όλοι μαζί. Tο πρωί δειλά – δειλά κοιτούσαμε το χωριό. Ήταν καμένο. Eίχαν κάψει και το δικό μου σπίτι. Παιδιά και γέρους τους είχαν κατεβάσει στην Kαρδαμύλη. Bρήκαμε ένα μοσχάρι, το σκοτώσαμε, το βράσαμε και το δώσαμε σ’ όσους είχαν απομείνει στο χωριό κρυμμένοι. O Γιώργος ο Λιακέας και ο Aναστάσης ο Tαταρέας μας πληροφόρησαν για τους Iταλούς. Oι Iταλοί όμως αφού μας είδαν μας κάνουν επίθεση. Eμείς με τον οπλισμό μας τους απωθουμε. Στη συμπλοκή σπάζει το χέρι του ο Nοέας. Tι να κάνουμε όμως μέσα στην ερημιά. Σκίζουμε ένα πουκάμισο και με μια φλούδα από έλατο του το δένουμε. Έπρεπε οπωσδήποτε όμως να πάει στην Kαλαμάτα. Mόνος του δεν μπορούσε. O Θοδωρής ο Ξυδέας αναλαμβάνει να τον συνοδεύσει περνώντας από τα Tσέρια και τις Γαϊτσές. Πλησιάζοντας στο χωριό βρίσκουν έναν έμπειστο γιατρο που του προσφέρει τις πρώτες βοήθειες. Συνεχίζουν για Kαλαμάτα. Eμείς αποφασίσαμε να κατεβούμε στη Σαϊδόνα. H ομίχλη μας εμπόδιζε. Σιγά – σιγά όμως κατεβήκαμε. Πληροφορηθήκαμε ότι είχαν πιάσει κι άλλους. Oι δε επίσημοι είχαν καταδικάσει το κίνημα ότι ήταν πρόωρο. Tη Δευτέρα του Πάσχα ανεβήκανε πάλι οι Iταλοί στη Σαϊδόνα και ζήτησαν να παραδώσουμε τα όπλα. Mε τον Nοέα και Ξυδέα καμμία επαφή. Tην Tρίτη αποφασίσαμε να παραδοθούμε. Δειλά – δειλά και λίγοι – λίγοι πηγαίναμε στο Σχολείο. Παραδοθήκαμε όλοι.

O Διοικητής είπε να φύγουν τα γυναικόπαιδα και να μείνουν οι άνδρες. Mας έκαναν έλεγχο και μας είπαν να πάμε στο Eξωχώρι όπου ήταν ο στρατηγός. Πήγαμε εκεί βρήκαμε άλλους δέκα. Tο βράδυ έρχεται και ο Bασίλης ο Tριβουρέας. Ένας συντ/ρχης Iταλός του ζητά να τους οδηγήσει στο “Mαύρο”. Eμάς μας κατεβάζουν στην Kαρδαμύλη. Eκεί είναι και Eξωχωρίτες. Zητάμε νερό και ο διοικητής της Kαραμπινιερίας δίνει μια κλωτσιά και χύνει όλα τα ποτήρια που μας έφερνε ένας στρατιώτης. Mας μεταφέρουν με φορτηγά στην Kαλαμάτα. Eίχαμε και δύο γυναίκες, την Aσπασία και την Eλένη. Ήτανε και ο παπάς του χωριού μου, ο Σπαντιδέας. Mας οδηγούν στις φυλακές.

Aρχίζει μια τυπική ανάκριση. Eίχαμε παραδώσει εννέα όπλα και τρία πιστόλια. Συνεχίζουν με δεύτερη ανάκριση. Mε ρωτούν που είναι το όπλο το δικό μου, τους λέω ότι εγώ δεν είχα όπλο. Δεν πρόλαβα να τελειώσω και μου δίνει μια μπουνιά και πέφτω κάτω. Mετά με πήγαν στο πειθαρχείο. Tρεις μέρες στην απομόνωση. Eν τω μεταξύ έχει παραδοθεί ο Hλίας ο Nοέας ενώ δύο μέρες αργότερα παραδίνεται και ο Kώστας ο Ξυδέας.

Στις 16 Aπριλίου στρατοδικείο. Έχουν τέσσερις πάγκους και μας βάζουν και καθόμαστε. Bασιλικός επίτροπος, συντ/ρχης και τέσσερις στρατοδίκες Iταλοί ανθ/γοί καθώς και τέσσερις ανθ/γοί δικηγόροι, υποστηρικτές της υπόθεσης. Aρχίζει ο στρατοδίκης και το στόμα γέμισε ασπρίλες. Mιλούσε τέσσερις ώρες. Θυμάμαι γιατί το επαναλάμβανε συχνά στα ιταλικά «ένα μικρό χωριό, η Σαϊδόνα, σήκωσε επανάσταση εναντίον μιας μεγάλης αυτοκρατορίας της Iταλίας. Όλοι εις θάνατον». Aφού είπε κι άλλα στο τέλος βγάζει την απόφασή του. Hλίας Nοέας σε θάνατο, Δημ. Ξυδέας και Θεόδωρος Ξυδέας 30 χρόνια φυλακή με δικαίωμα άσκησης αίτησης χάριτος στο βασιλέα της Iταλίας, Λεωνίδας Ξυδέας 24 χρόνια φυλακή, Σωτήριος Ξυδέας 24 χρόνια, Xρήστος Ξυδέας 24 χρόνια, Σταύρος Kλαμπατσέας 24 χρόνια, Aνάργυρος Στρατέας 24 χρόνια, Hλίας Περουκανέας 24 χρόνια, Γρηγόρης Kλαμπατσέας 24 χρόνια, Aνδρέας Tαβουλαρέας 24 χρόνια, Kων/νος Ξυδέας, Σταύρος Kαραμανέας 3 χρόνια φυλακή γιατί παρέδωσαν οπλισμό. Oι τέσσερις Σωτήριος Nοέας, Mιχάλης Ξυδέας, Xρήστος Ξυδέας και Σωτήριος Tαβουλαρέας που δεν είχαν οι ίδιοι οπλισμό αλλά τα αδέλφια τους θα αφεθούν ελεύθεροι αν δεν τους βαραίνει άλλη κατηγορία. Σε μεταξύ τους διαβούλευση αποφασίζουν τη μείωση της ποινής του Δημ. Ξυδέα και του Θόδωρου Ξυδέα από 30 σε 24 χρόνια φυλακή. Oι άλλοι όπως έχουν.

Tι έχετε να απολογηθείτε; ερωτά ο στρατοδίκης. Σηκώνεται ο Hλίας Nοέας και λέει: «Eίμαι ένας μικρός αξιωματικός του ελληνικού στρατού και εγώ εάν έδινα το λόγο της στρατιωτικής μου τιμής θα προτιμούσα να πεθάνω παρά να τον αναιρέσω. Eσείς ολόκληροι στρατηγοί δώσατε το λόγο σας και τον αναιρείται τόσο γρήγορα. Eγώ έκανα το καθήκον μου και σεις κάνατε το δικό σας». Στη συνέχεια μας οδήγησαν στο Φρουραρχείο. Πήραμε τα πράγματά μας και από εκεί στις φυλακές Aλεξανδράκη. Mας βάλανε σε θαλάμους που η ψείρα και η βρωμιά πήγαινε σύννεφο. H αθλιότητα σε όλο της το μεγαλείο. Σκεφθήκαμε ότι πριν ανοίξουν οι φυλακές το βράδυ έπρεπε να διώχναμε το Nοέα. Θα βρίσκαμε τρόπο και θα εξουδετερώναμε το φύλακα. Eκείνοι όμως αφού μας έκλεισαν, ύστερα από κάμποση ώρα έρχονται και παίρνουν τον Nοέα και τον πάνε στο κρατητήριο. Eκεί έζησε 27 ημέρες. Eκτελέστηκε στις 13 Mαΐου 1942 στις 4 το πρωί στη θέση “Kαψάλα” της Kαλαμάτας. O παπα-Tσίχλης τον εξομολόγησε και του έψαλε καθ’ οδόν μέσα στο αυτοκίνητο την νεκρώσιμη ακολουθία κατά τη μεταφορά του στον τόπο της εκτέλεσης.

Όσοι δικάστηκαν 24 χρόνια τους μετέφεραν στην Iταλία. Oι τρεις με τρία χρόνια παρέμειναν στην Kαλαμάτα και οι υπόλοιποι τέσσερις που απαλλαχτήκαμε μας μετέφεραν στα Kαλάβρυτα, σε στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων. Eκεί πήγαμε στις 7 Iουνίου, μας εγκατέστησαν στο σχολείο και βρήκαμε καμμιά εξηνταριά άλλους κρατούμενους.    

ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΧΙΩΤΗ – ΑΛΕΒΙΖΟΥ

Όσοι δραστηριοποιούνται εργασιακά σε ένα τομέα όπως η εκπαίδευση, μετά από την αφυπηρέτησή τους συνεχίζουν να επικοινωνούν με κάποια πρόσωπα με τα οποία, κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής τους ζωής, εκτός από τις υπηρεσιακές συνδέσεις, διαμορφώθηκαν και συναντιλήψεις για γενικότερα θέματα και κάποιας μορφής συναισθηματικές σχέσεις. Αποτελούν επικοινωνιακές συνδέσεις που προεκτείνονται στο χρόνο και διαμορφώνουν διαθέσεις για συναντήσεις και αναφορές στις νέες καταστάσεις της ζωής, στις οποίες το επίπεδο και η ποιότητα της επικοινωνίας των προηγούμενων χρόνων διαμορφώνει ασφαλές πεδίο για τη συνέχεια. Στα λίγα πρόσωπα, που ανήκουν σ` αυτή την κατηγορία, συγκαταλέγω και το ζεύγος Νίκου και Αγγελικής Χιώτη. Τα πολλά χρόνια μου  στον εκπαιδευτικό χώρο, στα οποία η Λακωνία ήταν μία από τις δύο εκπαιδευτικές περιφέρειας άσκησης συντονιστικού επιπέδου καθηκόντων, το κυριότερο ζητούμενο για μένα ήταν ο εντοπισμός συνεργατών στη βάση συναντίληψης αρχών και κανόνων λειτουργίας. Διερευνητικά στην αρχή, αλλά επιβεβαιωτικά στη συνέχεια, διαπίστωσα ότι αυτές οι προϋποθέσεις υφίστανται κατά την υπηρεσιακή λειτουργία του Νίκου Χιώτη, που τότε διεύθυνε μία από τις μεγαλύτερες σχολικές μονάδες της Σπάρτης. Με αυτή την αφετηρία διαμορφώθηκαν σιγά – σιγά και προσωπικές σχέσεις, καθώς και εξωϋπηρεσιακές συναντήσεις. Τότε γνώρισα και τη σύζυγο του την Αγγελική Αλεβίζου, εκπαιδευτικό και αυτή, και διαπίστωσα ότι οι αρχές και οι κανόνες προσωπικής της λειτουργίας ήταν κοινές για το ζεύγος, διαμορφώνοντας έτσι αρμονική σχέση αλλά και κοινή στάση ζωής προς τα έξω.

Αφυπηρετήσαμε από την εκπαίδευση περίπου την ίδια περίοδο, αλλά διαπιστώσαμε ότι τα πολλά προηγούμενα χρόνια συναναστροφής διαμόρφωναν τάση προέκτασης αυτής της επικοινωνίας και κατά τους επόμενους χρόνους, παρόλες τις δυσκολίες που δημιουργούνται με την απόσταση και την ηλικιακή προέκταση. Οι συναντήσεις, αραιότερες όσο περνούσε ο χρόνος, αλλά με σταθερή χρονική τηλεφωνική επικοινωνία, συνεχίζονταν με την ίδια διάθεση. Η Αγγελική πάλευε στωικά με το ιατρικού αντικειμένου πρόβλημά της χωρίς να μειώνει τη φροντίδα της για το Νϊκο και την αντιμετώπιση των δικών του προβλημάτων. Όταν μετοίκισαν στην Αθήνα από τη Σπάρτη, είχαν την ευνοϊκή τύχη να βρίσκουν ολοκληρωμένου χαρακτήρα βοήθεια από το γιό τους τον Πιέρρο, ο οποίος διακατέχεται από τις ίδιες αρχές και τους ίδιους κανόνες λειτουργίας των γονιών του.

Είναι βέβαιο ότι η απώλεια της Αγγελικής θα κοστίσει πολύ στο Νίκο. Είμαι βέβαιος όμως ότι η στωικότητα, που αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητάς του, θα του επιτρέψει να διατηρήσει ψηλά το κεφάλι του και να παλέψει, μόνος του πιά, για όσες καταστάσεις χρειαστεί να αντιμετωπίσει στο μέλλον. Εμείς οι φίλοι του θα είμαστε, νοερά έστω, κοντά του.

Νίκος Ευστρ. Μαραμπέας

CAFE – BAR «ΑΙΝΙΓΜΑ» – ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ «ΛΙΑΣΤΡΕΣ»  ΜΕΛΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ .Ι. ΚΑΡΟΛΕΜΕΑ, στη Στούπα

Σ’ ένα ειδυλλιακό χώρο, κοντά στο πολύβουο κέντρο της Στούπας αλλά σε απόσταση ασφαλείας, βρίσκονται το CafeBar «Αίνιγμα» και το εστιατόριο «Λιάστρες». Ξεκίνησαν τη λειτουργία τους το «Αίνιγμα» το 1999 και οι «Λιάστρες» το 2005 και από τότε μέχρι σήμερα δεν έχουν προδώσει τις προσδοκίες των πελατών τους. Ο χώρος που φιλοξενούνται είναι ιδιαίτερα φωτεινός, η βλάστηση δεσπόζει με δένδρα, κυρίως ελιές, πεύκα και ευωδιαστά λουλούδια, η χωροθέτηση των τραπεζιών εξαιρετικά προσεγμένη. Ο άνετος χώρος για στάθμευση, η παιδική χαρά για τους μικρούς επισκέπτες, το γήπεδο golf, η εύκολη πρόσβαση στη μαγευτική διπλανή παραλία, είναι μερικά από τα πλεονεκτήματα που καθιστούν τα καταστήματα ελκυστικά. Χαλαρή επίλεκτη μουσική συντροφεύει τους θαμώνες κατά τη διάρκεια παραμονής τους.

Στο «Αίνιγμα» σερβίρονται καφές, αναψυκτικά, διάφορα ποτά, παγωτά, παραδοσιακά γλυκά, ουζομεζέδες, πρόχειρα γεύματα της στιγμής κ.λπ.

Οι «Λιάστρες» είναι ένα παραδοσιακό εστιατόριο υψηλών απαιτήσεων, όπου προσφέρονται παραδοσιακά πιάτα, παρασκευασμένα με σεβασμό στην ανθρώπινη υγεία, με διαλεγμένα φρέσκα λαχανικά, ντόπιο κρέας και ελαιόλαδο Μάνης παραγωγής των ιδιοκτητών του καταστήματος.

Η περιοχή όπου είναι κτισμένες οι «Λιάστρες» έχει ιστορία τουλάχιστον 100 χρόνων, όταν ακόμη η Στούπα ήταν ένας άγνωστος τόπος με λίγα σπίτια. Κάτοικοι των βορειότερων χωριών ερχόντουσαν στην περιοχή, αφού είχαν μαζέψει τα «λούπινα», (μανιάτικο προϊόν κατ’ εξοχήν) τα έβραζαν και τα έβαζαν στη θάλασσα για περίπου τρεις ημέρες. Στη συνέχεια αφού είχαν χάσει την πικρή τους γεύση τα άπλωναν στον ήλιο για να ξεραθούν. Έτσι το εστιατόριο «Λιάστρες» έλαβε αυτή την ονομασία από την περιοχή που είχε συνδεθεί με τη διαδικασία απλώματος στον ήλιο των λούπινων.

Σημειώνεται ότι όλα τα φαγητά είναι χειροποίητα και παρασκευάζονται με αγνά και φρέσκα υλικά εποχής. Στα μαγειρευτά χρησιμοποιείται αποκλειστικά και μόνο έξτρα παρθένο ελαιόλαδο.

Το «Αίνιγμα» και οι «Λιάστρες» είναι από τα πιο όμορφα μαγαζιά της περιοχής, ιδανικά για μια έξοδο για ένα ποτό ή για ένα γεύμα ή δείπνο. Τέλος, σημαντικό είναι το γεγονός ότι εκεί συναντάς γνωστά και ευγενικά πρόσωπα που τόσα χρόνια έχουμε συνηθίσει να μας καλημερίζουν ή καλησπερίζουν και να μας φροντίζουν.

Αντώνης Ρουμανέας

THE REAL ESTATE BOOM IN MANI AND ITS IMPLICATIONS

Those who are of advanced age and have had the opportunity to observe the changes in their region over time can reach safe conclusions regarding the extent of the changes occurring and the potential impacts they will have, both in the near and the distant future. For nearly 30 years, our newspaper “Maniot Solidarity” has recorded and presented the annual changes in the activities of the residents, in the production process, and generally in the finances of the residents and landowners in the Mani region. These changes, even over a relatively short period of thirty years, are remarkable. The primary reason for these changes is the boom of the real estate market.

The combination of the land’s orientation toward the sea on the hills and parts of the Taygetus mountain range, combined with the short distance between the mountains and the sea, served as the main attraction for foreign visitors to Mani. In addition, the unique Maniot architecture of the old houses, in the shape of tower-like upper floor (πυργοειδές ανώγειο) – tower house (πυργόσπιτo) – upper floor courtyard (λιακωτό),  became another attractive factor, enhancing the demand for traditional-style homes. Despite these factors, demand remained relatively static for a long period. The new factor that significantly boosted demand in recent years was the rapid economic development, not only in European countries but also in many regions of Asia and America. Beyond the upper classes, the middle classes now have the means to travel, discover new places, and document them, sometimes investing in them for both personal and professional use. Another significant factor in the development of the real estate market in Mani is the immigrants who settled here and invested their income from employment in the region’s tourism businesses and in the intense construction activity that characterised the 1990s. Their second generation, now of working age and largely integrated into the local environment, works in more lucrative professions that allow many families to focus on acquiring their own homes or commercial properties.

These factors were the ones that drove the expansion of the real estate market in Mani, creating positive effects on the incomes and activities of the residents. However, due to human nature, individuals tend to focus strongly on personal benefits and are slow to take into account the negative consequences that positive developments may bring. The management of the negative consequences for the wider geographic area can only be done through collective actions, which must be organised by collective bodies and designed to prevent or address the issues before they reach explosive proportions. Maintaining a high quality of life, with sufficient water resources, preserving the natural and cultural environment, and ensuring safe road transportation through necessary public works, must be the main priorities for the collective bodies in our region.

In general, all of this falls within the framework of systematic and legally stable organisation of the area, both in the built areas and their surrounding regions. Since the governments in the 1980s chose to expand the residential space, the need for its organisation, even 50 years later, emerges as a matter of life or death for the region. It is a fact that this boom created wealth in Mani, but it also created long-term problems. This happened because the governments at the time avoided making the necessary public investments that would have ensured a good quality of life in this expanded residential area. The preservation of this expanded residential space is a measure of justice for those who own properties in these areas and have kept them undeveloped until today. Securing the necessary public investments for its organisation, in light of the drafting of the Local Urban Plans by 2026, emerges as the primary goal for the collective bodies in the region, especially local government officials. Hopefully, they will work toward this direction, designing effective actions and interventions toward the central government, which has the relevant authority. We will be monitoring and evaluating related actions or inactions.

THE EDITORIAL BOARD

Σεπτέμβριος 2025

Η Μανιάτισσα Σταματίνα Παπαδόγγονα νέα πρόεδρος του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων

Νέα Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου Παρακαταθηκών & Δανείων διορίστηκε με την με απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών η Μανιάτισσα, από μεγάλη οικογένεια του τέως δήμου Μέσσης (Κούνος, Οχιά) που μετανάστευσε στο Πεταλίδι Μεσσηνίας  στα μέσα του 19ου αιώνα σε εθνικές γαίες που παραχωρήθηκαν σε μανιάτικες οικογένειες κατά την περίοδο βασιλείας του Όθωνα, Σταματίνα Παπαδόγγονα του Γρηγορίου, νομικός, στέλεχος του Τ.Π.& Δανείων.

Η κα Παπαδόγγονα είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος στο Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο από την ίδια Σχολή και απόφοιτος της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης. Μιλάει Αγγλικά, Γαλλικά και Γερμανικά.

Έχει υπηρετήσει επί σειρά ετών στις διεθνείς σχέσεις του Υπουργείου Μεταφορών και Επικοινωνιών και ως συνεργάτης του Γενικού Γραμματέα Μεταφορών. Επίσης, έχει θητεύσει σε νευραλγικές Υπηρεσίες του Τ.Π & Δανείων, μεταξύ των οποίων η Διεύθυνση Δανείων ΟΤΑ, η Διεύθυνση Αναγκαστικής Εκτέλεσης, Νομική Υπηρεσία και τελευταία, η Διεύθυνση Διοικητικού, της οποίας προΐστατο έως την επιλογή της στη θέση της Προέδρου.

Η νέα Πρόεδρος του Οργανισμού επελέγη, αφού κατέλαβε την πρώτη θέση μετά την σχετική διαγωνιστική διαδικασία που διεξήχθη από το ΑΣΕΠ, κατόπιν ειδικής, γραπτής και προφορικής δοκιμασίας, αλλά και μοριοδότησης τυπικών προσόντων και επαγγελματικής εμπειρίας.

Η Αλεξάνδρα Ρογκάκου, με καταγωγή από τα Κόκκινα Λουριά, νέα διοικήτρια της Εθνικής Επιτροπής Διαφάνειας.

Στις 31 Ιουλίου, εγκρίθηκε κατά πλειοψηφία από την αρμόδια κοινοβουλευτική Επιτροπή ο διορισμός της προταθείσας από το υπουργικό συμβούλιο Αλεξάνδρας Ρογκάκου στη θέση της Διοικήτριας της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ).

Η Αλεξάνδρα Ρογκάκου, που προέρχεται από μεγάλη μανιάτικη οικογένεια των Κόκκινων Λουριών Σμύνου, είναι μόνιμη υπάλληλος του Ελληνικού Δημοσίου για 32 σχεδόν έτη. Στη μακροχρόνια θητεία της, έχει υπηρετήσει σε πολλές διαφορετικές θέσεις, ενώ διαθέτει πολυετή διοικητική εμπειρία στον χειρισμό σύνθετων υποθέσεων και στην αντιμετώπιση και διαχείριση έκτακτων καταστάσεων.

Η ενασχόλησή της με θέματα παράνομης κατοχής αρχαίων, αρχαιοκαπηλίας και γενικότερα ειδικών θεμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, συνετέλεσαν στην ένταξή της στο τέως Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης (τ. Σ.Ε.Ε.Δ.Δ.), όπου επί μία δεκαετία σχεδόν, διενήργησε σειρά ελέγχων με αντικείμενο τη διαφθορά και την κακοδιοίκηση. Μετά τη μετάβασή της ως Ειδική Επιθεωρήτρια στον τ. Γενικό Επιθεωρητή Δημόσιας Διοίκησης (τ. Γ.Ε.Δ.Δ.) επί 4 έτη, συμμετείχε σε ειδικούς ελέγχους διαφθοράς, με αντικείμενο τις πολιτογραφήσεις, την ιθαγένεια, την υπεξαίρεση χρημάτων κ.ά.

Μετά την ίδρυση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (Ε.Α.Δ.) στην οποία εντάχθηκε και το Σώμα Επιθεωρητών Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, το 2019, τοποθετήθηκε ως επικεφαλής της Μονάδας Επιθεωρήσεων και Ελέγχων, το έργο της οποίας αποτυπώνεται στις Ετήσιες Εκθέσεις Απολογισμού της Αρχής.Μετά την παραίτηση του Διοικητή, από τον Ιούλιο του 2022, εκτελούσε χρέη Αναπληρώτριας Διοικήτριας της Ε.Α.Δ..

Έχει σπουδάσει Ψυχολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και διαθέτει Μεταπτυχιακό Τίτλο Ειδίκευσης στη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ είναι κάτοχος Πιστοποίησης Ελεγκτικής Επάρκειας.

Διεξήχθη στη Μονεμβασία το 2ο Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων

Το διάστημα 1 – 3 Αυγούστου 2025 διεξήχθη με απόλυτη επιτυχία το 2ο Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων. Το επισκέφθηκε πλήθος πολιτειακών παραγόντων, εκπρόσωποι φορέων και λοιπών οργανώσεων όπως και εκατοντάδες επισκέπτες στα εγκαίνια και στα λοιπά δρώμενα της εκθεσιακής δραστηριότητας, που συνδιοργάνωσε το Επιμελητήριο Λακωνίας, η Περιφέρεια Πελοποννήσου, ο Δήμος Μονεμβασίας και η Αναπτυξιακή Πάρνωνα ΑΕ ΑΟΤΑ. Τα εγκαίνια του Φεστιβάλ, που πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή 1/08, ευλόγησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης κκ Ευστάθιος. Την έναρξη των εγκαινίων έκαναν με τις ομιλίες τους ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου κ. Ιωάννης Παναρίτης και οι συνδιοργανωτές, ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου κ. Δημήτρης Πτωχός και ο Δήμαρχος του Δήμου Μονεμβασίας κ. Ηρακλής Τριχείλης.

Ο Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Λακωνίας ως οικοδεσπότης κατά την ομιλία του στα εγκαίνια τόνισε την ανάγκη στήριξης του πρωτογενούς και δευτερογενούς τομέα παραγωγής της Λακωνίας και σύνδεσή του με το τουριστικό προϊόν τονίζοντας ότι πάγια θέση του Επιμελητηρίου είναι ότι ο πρωτογενής και δευτερογενής τομέας πρέπει να αποτελούν τη βάση της οικονομίας και σε συνδυασμό με το τουριστικό προϊόν, την ιστορία και τον πολιτισμός μπορεί να δημιουργηθεί το μοντέλο ανάπτυξης που θα δώσει ελπίδα για έξοδο από τις συνεχείς κρίσεις. Βασικός σκοπός της διοργάνωσης του Φεστιβάλ Λακωνικών Προϊόντων είναι η προβολή και η προώθηση των τοπικών προϊόντων και η σύνδεσή τους με τις υπηρεσίες του τουρισμού σε όλες του τις μορφές -ειδικά τις εναλλακτικές όπως ο γαστρονομικός τουρισμός, ο πολιτιστικός τουρισμός και ο αγροτουρισμός.

Στη Λάγια η πρώτη φετινή φωτιά στη Μάνη

Το πρωί της Κυριακής 17 Αυγούστου ξέσπασε φωτιά σε περιοχή με χαμηλή κοντά στη Λάγια της Ανατολικής Μάνης. Για την κατάσβεση έχουν κινητοποιηθεί 33 πυροσβέστες με 11 οχήματα, δύο ομάδες πεζοπόρων τμημάτων, καθώς και εναέρια μέσα, με δύο αεροσκάφη και ένα ελικόπτερο.

Το απόγευμα της ίδιας ημέρας τέθηκε υπό μερικό έλεγχο η πυρκαγιά στην περιοχή Λάγια της Ανατολικής Μάνης και στη συνέχεια κατασβέστηκε.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 2025

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δολών “Ο Άγιος Νικόλαος” και ο Σύλλογος Κυπρίων Μεσσηνίας για τους πεσόντες κατά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο το 1974

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Δολών “Ο Άγιος Νικόλαος” (πρόεδρος ο Παναγιώτης Λούζης) και ο Σύλλογος Κυπρίων Μεσσηνίας “Ο Πενταδάκτυλος” διοργανώσαν εκδήλωση μνήμης και τιμής για τους πεσόντες κατά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο το 1974, την Τετάρτη 25 Ιουνίου 2025,στις 9 το βράδυ, στο προαύλιο χώρο του Δημοτικού Σχολείου Δολών.

Στην εκδήλωση μίλησαν η Σοφία Νικολάου, γεωλόγος- περιβαλλοντολόγος και ο Πλάτωνας Κυριακίδης, πρέσβης επί τιμή. Επίσης  τιμήθηκαν από το Δήμο Δυτικής Μάνης και τους δύο συλλόγους, στρατιώτες της ΕΛΔΥΚ το 1974 από την περιοχή μας: Αθανάσιος Μητσέας – Σωτηριάνικα, Ανδρέας Ανατολίτης-Κέντρο, Ιωάννης Μιχάλακας – Κάμπος, Χρήστος Γεωργουλέας – Κάμπος, Κωνσταντίνος Κουκής – Σταυροπήγιο, Κωνσταντίνος Ψαρρέας – Δολοί.

Πέθανε ο πρώην βουλευτής Λακωνίας Κωνσταντίνος Γιατράκος

Έφυγε από τη ζωή την Τρίτη1 Ιουλίου, σε ηλικία 89 ετών ο Κωνσταντίνος Γιατράκος, πρώην βουλευτής Λακωνίας.

Ο Κωνσταντίνος Γιατράκος γεννήθηκε το 1936 στη Σπάρτη, από οικογένεια Γιατράκων της Μάνης. Σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στα Πανεπιστήμια των Παρισίων, του Χάρβαρντ και του MIT των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής..

Η πολιτική του δραστηριότητα ξεκίνησε το 1974 με την Ένωση Κέντρου, ενώ το 1979 διορίστηκε μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στους Διεθνείς Οργανισμούς στην Ουάσιγκτον. Από το 1981 πολιτεύτηκε με τη Νέα Δημοκρατία, αλλά το 1985 εντάχθηκε στη ΔΗΑΝΑ. Επέστρεψε στη ΝΔ το 1987 και το 1990 ορίστηκε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του κόμματος, ενώ στη συνέχεια υπηρέτησε ως υφυπουργός Οικονομικών στην κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη..

Ο Κωνσταντίνος Γιατράκος διέθετε σπάνια ακαδημαϊκή κατάρτιση από κορυφαία πανεπιστήμια του εξωτερικού και υπηρέτησε με σεβασμό και αφοσίωση τους συμπολίτες του στη Λακωνία, αφήνοντας πίσω του ένα σημαντικό έργο στο δημόσιο βίο.

Νέα διοίκηση στην Αθλητική Ένωση Μάνης.

Μετά την επιτυχημένη εκλογική διαδικασία της Κυριακής 22 Ιουνίου, η ΑΕ Μάνης προχώρησε στη σύσταση του νέου Διοικητικού Συμβουλίουτης

Ο Ευστράτιος Σαραντέας ανανεώνει τη θητεία του στην προεδρία της ομάδας, αποτελώντας την εγγύηση συνέχειας στο διοικητικό έργο και επιβεβαιώνοντας την εμπιστοσύνη των μελών προς το πρόσωπό του.

Το νέο διοικητικό συμβούλιο διαμορφώθηκε ως εξής: Πρόεδρος: Ευστράτιος Σαραντέας, Αντιπρόεδρος: Χρήστος Μπαλαχτάρης, Γενική Γραμματέας: Αλεξάνδρα Μακρυγιάννη, Ταμίας: Δημήτριος Πουλάκος, Έφορος: Θεμιστοκλής Αγγελόπουλος. Μέλη οι:Αθανάσιος Κωστουλέας, Δημήτριος Χρηστέας, Γεώργιος Χιουρέας και Γιαννούλα Κελεπούρη (νέο μέλος).

Εκδηλώσεις τιμής και μνήμης για τον Κυριακούλη Μαυρομιχάλη στην Πάργα

Στον αδελφοποιημένο Δήμο Πάργας βρέθηκε το διήμερο 11 και 12 Ιουλίου 2025 αντιπροσωπεία του Δήμου Ανατολικής Μάνης, συνοδευόμενη από το Σώμα Απόδοσης Τιμών του Δήμου, προκειμένου να συμμετάσχει στις εκδηλώσεις μνήμης και τιμής που διοργάνωσε ο Δήμος Πάργας για τα 203 χρόνια από την Μάχη της Σπλάντζας (4 Ιουλίου 1822), κατή τη διάρκεια της οποίας έχασε την ζωή του ο Ήρωας Μανιάτης Κυριακούλης Μαυρομιχάλης.

Οι εκδηλώσεις ξεκίνησαν την Παρασκευή 11 Ιουλίου με επίσκεψη και περιήγηση στην Αμμουδιά, στον φυσικό χώρο όπου έλαβε χώρα η ιστορική μάχη της Σπλάντζας. Το πρωί του Σαββάτου, στον λόφο της Αγίας Ελένης, τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση στον Ιερό Ναό Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, ενώ η κορύφωση των εκδηλώσεων πραγματοποιήθηκε το απόγευμα της ίδιας ημέρας στην κεντρική πλατεία της Βαλανιδόρραχης, η οποία φέρει τιμητικά το όνομα του Κυριακούλη Μαυρομιχάλη.  

Πρεμιέρα για το 31ο Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας

Παρουσία της Υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη άρχισε την Παρασκευή 18 Ιουλίου 2025, στην Κεντρική Σκηνή του Μεγάρου Χορού Καλαμάτας, το 31ο Διεθνές Φεστιβάλ Χορού Καλαμάτας.

Ο πολυβραβευμένος χορογράφος Χρήστος Παπαδόπουλος παρουσιάζει με την ομάδα Dance On Ensemble το Mellowing, με χορευτές μεταξύ 40 και 70 ετών, μια ωδή στην ωριμότητα του σώματος.

Το Φεστιβάλ θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Ιουλίου και διοργανώνεται υπό τη νέα καλλιτεχνική Διεύθυνση της Τζένης Αργυρίου.

REFLECTIVE CONCERNS ABOUT THE GENEROUS COMMUNITY FUNDING PROGRAMS

No one can dispute that the government, thanks to the strong political instinct of the Prime Minister, brought to our country generous funding from all the European Community Funds. The numbers themselves attest to this, showing our country first among the European Union countries in Community funding. However, what is more important than the volume of funding is its effectiveness and, even more so, the diffusion of its results across society. Regarding this matter, many objections are raised, some of which we will try to present below.

Now that the duration of funding from most Community Funds is coming to an end, the concept of “absorption capacity” is re-emerging intensely. This means we are seeking ways to spend the money, so that it does not return unspent to the European Union’s coffers.  To achieve this, the usual strict requirements are largely relaxed in the following areas: project study quality, ensuring the effectiveness of bidding terms, widely publicising the proposals for bids and proactively addressing any obstacles until contracts are signed and executed smoothly according to specifications.  This relaxation of the smooth flow of these procedures ultimately leads to a reduction in their efficiency, which is ultimately reflected in the impression they leave on the average citizen. The significant difference between effectiveness and absorption capacity, a common phenomenon in our country, ultimately gives a negative impression when evaluating the final results of the funding in comparison with most other EU countries.

Based on evidence from how Community Programs have been managed over many past decades, serious shortcomings are documented throughout the process—from the selection of projects included in these programs to their completion. The outcome is that effectiveness has been largely weakened, often due to a multitude of shortcuts. While government inefficiency plays a part, it is not the only factor. Many types of shortcuts are evident, resulting in rushed studies that require revisions, cause significant delays, large financial costs, and deliver final results far different from what was initially intended. It is worth investigating to what extent political or micro-political motivations are involved in the overall network of ineffectiveness. Unfortunately, this is difficult to determine, as effective domestic control mechanisms have not been institutionalised during the many decades of our country’s European course.

Some deviations from legality come to light through audits by competent Community bodies, such as the European Court of Auditors and the European Public Prosecutor’s Office, which unfortunately have limited jurisdiction—only regarding the lawful administrative management of Community funding, which, however, is implemented under the domestic legal framework. These audits, which are unfortunately only conducted on a sample basis due to the large number of projects, result in some cases in fines and reimbursement of funding, and in even fewer cases, in referrals of individuals to criminal justice, but only for offences strictly related to the management of Community funds. The fines and reimbursement of funds are quietly paid from the state budget, but the criminal procedures are publicly accessible and reach broader audiences, thus provoking more generalised concerns. Unfortunately, our country lacks significant investigative journalism that could highlight the scale and consequences of some Community funds whose outcomes clearly diverge from those initially intended—thus serving as a model for broader public awareness and understanding of the causes that lead to their limited impact on living standards.

Phenomena like those mentioned above in the management of Community funds have also occurred in our region, Mani. From the Community fundings thirty years ago under the measure “Improving Transport Connectivity of Mountainous Areas”, through the initiative of the then Prefect of Messinia, Panagiotis Foteas, the road projects Exochori–Saidona and Platza–Milea were included and implemented. Unfortunately, due to excessive budget overruns beyond what was determined in the technical-economic studies of these projects, large financial resources were spent from the next Community Support Framework to complete them. The later road project Gytheio – Areopoli – Gerolimenas (in sections) suffered a similar fate, with its budget revisions reaching a double-digit number.

What citizens have not understood is that budget overruns in projects—especially those funded by European resources—deprive opportunities to fund equally necessary future projects. In other words, they have not grasped that if part of the funding “pie” entitled to each region is consumed inefficiently, there remains only a small slice to meet many needs…

                                                                                                                                              THE EDITORIAL BOARD

ANAΨYKTHPIO – KAΦE MΠAP «ΠAPAΛOΣ (ΠAP’ AΛOΣ)» AΔΕΛΦΩN PAΠTEA ΣTHN KAΛOΓPIA ΣTOYΠAΣ

Από το 1991 δίπλα στην παραλία της Καλόγριας λειτουργεί το αναψυκτήριο των αδελφών Πανάγου και Γιάννη Pαπτέα. Ευέλικτοι, δημιουργικοί, πρόθυμοι και εύστροφοι, πάντα χαμογελαστοί να εξυπηρετήσουν τον πελάτη. Το κατάστημα συνδυάζει το παραδοσιακό καφενείο, ένα πρόχειρο μεζεδοπωλείο για φαγητά της ώρας, ενώ σε ιδιαίτερο χώρο λειτουργεί χώρος με είδη θαλάσσης και αναμνηστικά τουριστικά. Αποτελεί τόπο συνάντησης, σημείο αναφοράς για να απολαύσει κάποιος τον καφέ του, το ποτό του, το αναψυκτικό του, το παγωτό του σ’ ένα ειδυλλιακό περιβάλλον κάτω από τη σκιά των δένδρων, σημείο ξεκούρασης ύστερα από ένα απολαυστικό κολύμπι ή ένα ευχάριστο παιγνίδι στην όμορφη αμμουδιά. Οι πελάτες μένουν ευχαριστημένοι, το διαπίστωσα και ο ίδιος όσες φορές το επισκέφτηκα, από τις προσφερόμενες υπηρεσίες και το χώρο.

Ξεκινά τη λειτουργία του από τις εννιά το πρωί και κλείνει το βράδυ.

Οι προσερχόμενοι κυρίως νέοι αλλά και διερχόμενοι τουρίστες, απολαμβάνουν τη μαγεία της περιοχής κρατώντας μια μοναδική εμπειρία. Είναι εποχιακό μαγαζί. Ξεκινά τη λειτουργία του από τη Μεγάλη Πέμπτη και κλείνει στο τέλος του Οκτώβρη.

Είναι μια επιχείρηση στρωμένη, με καλή φήμη και ευρύτερη αποδοχή από την πελατεία της, με μελλοντική προοπτική. O ανταγωνισμός είναι έντονος στην περιοχή με πολλά παρόμοια καταστήματα, αλλά κερδίζει εκείνος που διαθέτει ευγένεια, ευσυνειδησία και ποιότητα προϊόντων και παρεχόμενων υπηρεσιών και όπως φαίνεται οι ιδιοκτήτες του «ΠAPAΛOY» διαθέτουν με το παραπάνω τις προαναφερόμενες ιδιότητες.

Μέσα σ’ αυτό το υγιές περιβάλλον, το εμποτισμένο με αισιοδοξία, οι επισκέπτες καταφέρνουν να μειώσουν το άγχος τους και να αποκτήσουν ευεξία.

Αντώνης Ρουμανέας