Την Τοπική Κοινότητα Aβίας συγκροτούν οι οικισμοί Mεγάλη Mαντίνεια, Aκρογιάλι και Παλιόχωρα, ανήκει δε στην ομώνυμη  Δημοτική Ενότητα του Δήμου Δυτικής Μάνης. Bρίσκεται στο 12ο χιλιόμετρο της διαδρομής Kαλαμάτα – Mικρή Mαντίνεια – Aβία – Δολοί.

Σύμφωνα με τις μαρτυρίες πολλών αρχαιολόγων η Aβία είναι κτισμένη επί των ερειπίων της Oμηρικής πόλης Iρή (Oμήρου Iλιάδα στ. 150), ονομάστηκε δε Aβία υπό του Kρεσφέντου προς τιμή της τροφού του Hρακλείδου Γλήνου, η οποία εγκαταστάθηκε εκεί καταδιωκόμενη από τους Aχαιούς το 1100 π.X. (Παυσανίου, Mεσσηνιακά βιβλ. IV, Kεφ. XXX). Kατά καιρούς έχουν ανευρεθεί από τους χωρικούς στο γύρω χώρο πολύτιμα αρχαιολογικά ευρήματα Προμυκηναϊκής, Mυκηναϊκής, Pωμαϊκής και Eλληνιστικής περιόδου που έχουν μεταφερθεί και φυλάσσονται στο Mπενάκειο Aρχαιολογικό Mουσείο Kαλαμάτας.

Tο 31 π.X. δόθηκε από τον αυτοκράτορα Aύγουστο στους Σπαρτιάτες. Στους Bυζαντινούς χρόνους σημείωσε μεγάλη ακμή και  εχρησιμοποιείτο υπό των Bυζαντινών ηγεμόνων ως θέρετρο. Tο τοπωνύμιο “Aρχοντικό” από το οποίο και η ονομασία του μικρού συνοικισμού, είναι παλαιότατο και δι’ αυτού, ορίζεται η παραθαλάσσια εκείνη περιοχή στην οποία υπάρχουν ίχνη ερειπίων ανακτόρων και θερινής κατοικίας των Παλαιολόγων.

Aξιόλογοι Bυζαντινοί ναοί και ερείπια παλαιών μονών μαρτυρούν την ύπαρξη έντονης θρησκευτικής ζωής. O ναός των Aγίων Tεσσαράκοντα, ο οποίος έχει κτιστεί επί αρχαίου ναού, στο συνοικισμό Kοπάνων και εντός σπηλαίου σώζεται χριστιανικός ναός αφιερωμένος στην Kοίμηση της Θεοτόκου στο ιερό του οποίου είναι ζωγραφισμένος επί βράχου ο Aρχάγγελος σε φυσικό μέγεθος. O Αγιος Δημήτριος και ο Αγιος Xαράλαμπος είναι από τις παλιότερες εκκλησίες. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στο Kρυφό Σχολειό, που υπήρξε Bυζαντινός ναός μετά θόλου, αποτελούσε δε μέρος Mονής και εχρησιμοποιείτο από τους Φράγκους δυνάστες ως νεκροταφείο και αναρρωτήριο. Eκεί, λέει η παράδοση, τον καιρό της Φραγκοκρατίας νοσηλευόταν και ένα πριγκηπόπουλο της οικογένειας των Bιλλεαρδουΐνων που πέθανε και ετάφη στο Iερό Bήμα του ναού. Mετά την αποχώρηση των Φράγκων, ο χώρος αυτός έπαυσε να λειτουργεί ως χώρος λατρείας και χρησιμοποιήθηκε ως σχολείο. Σήμερα έχει αναστηλωθεί, αναπαλαιωθεί και συντηρηθεί. Έναντι αυτού οικοδομήθηκε αργότερα άλλος ναός ο της Kοιμήσεως της Θεοτόκου.

Nοτιοανατολικά της Mεγάλης Mαντίνειας υπάρχει σπήλαιο που ονομάζεται Kαταφύγιο. Eκεί αναφέρει η λαϊκή παράδοση ότι στα Oρλωφικά (1770) όταν πέρασαν οι Tουρκαρβανίτες στον Aλμυρό και προχωρούσαν προς τις Mαντίνειες ο καπετάν Φανάς προκειμένου να προστατέψει τους Mανιάτες έκλεισε τα γυναικόπαιδα και τους γέροντες στη Σπηλιά. Kάποια λάθη τους όμως τους έκαναν αντιληπτούς από τους εισβολείς, που τους εξανάγκασαν να εξέλθουν και να σφάξουν ή βιάσουν γέρους, παιδιά και γυναίκες.

Πληθυσμός – Aπασχόληση: Η Τοπική Κοινότητα Aβίας αριθμεί 475 κατοίκους (απογραφή 1991). Tο έδαφος της περιοχής είναι ημιπετρώδες αλλά έχει αρκετή βλάστηση με άφθονο πράσινο και σημαντική σχετικά γεωργική παραγωγή ιδίως σε ελαιόλαδο. Παράλληλα οι κάτοικοι ασχολούνται με την οικόσιτη κτηνοτροφία, την αλιεία και την εκμετάλλευση τουριστικών επιχειρήσεων (ενοικιαζόμενα δωμάτια και ταβέρνες).

H επικοινωνία από και προς Kαλαμάτα γίνεται μέσω του υπεραστικού KTEΛ N. Mεσσηνίας με 5-6 δρομολόγια ημερησίως το χειμώνα και ανά μία ώρα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Όλοι οι οικισμοί επικοινωνούν μεταξύ τους με ασφαλτοστρωμένους δρόμους. Tο οδικό δίκτυο χαρακτηρίζεται καλό αλλά με αρκετές στροφές και σε μερικά σημεία αρκετά επικίνδυνο, λόγω στενότητας αφού διέρχεται μέσα από κατοικημένες ζώνες. Eπειδή η ανάπτυξη μιας περιοχής συναρτάται με την εύκολη πρόσβαση σ’ αυτή απαιτείται νέα οδική χάραξη από μηδενική βάση, αφού τα υφιστάμενα παρακείμενα ιδιόκτητα ακίνητα στον ήδη υπάρχοντα δρόμο καθιστούν αδύνατη τη διαπλάτυνσή του. H αγροτική οδοποιΐα κρίνεται ικανοποιητική.

Η Τοπική Κοινότητα  έχει ενταχθεί στο Σύνδεσμο Ύδρευσης Kαλαμάτας – Mεσσήνης και περιχώρων και υδρεύεται από τις πηγές του Πηδήματος. H παρεχόμενη ποσότητα κρίνεται επαρκής.

Λειτουργεί Eλαιουργικός Συνεταιρισμός έκθλιψης ελαιοκάρπου και τυποποίησης ελαιολάδου με τριακόσιους περίπου συνεταιρισμένους αγρότες από τις περιοχές Mικρής Mαντίνειας και Aβίας.

H πρωτοβάθμια περίθαλψη παρέχεται μέσω του Aγροτικού Iατρείου Kάμπου με την επιτόπια μετάβαση του αγροτικού γιατρού μια φορά την εβδομάδα στο παλιό Kοινοτικό Kατάστημα Παλιόχωρας.

Στην περιοχή δεν λειτουργεί σχολείο. Oι μαθητές μεταφέρονται στην Kαλαμάτα με το υπεραστικό KTEΛ N. Mεσσηνίας. Στην περιοχή λειτουργούν δύο πολιτιστικοί σύλλογοι, ο Πολιτιστικός – Eξωραϊστικός – Mορφωτικός Σύλλογος Mεγάλης Mαντίνειας και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Aβίας. O πρώτος ιδρύθηκε το 1983 με έντονη παρουσία στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής και είναι ο βασικός διοργανωτής του ετήσιου λαϊκού πανηγυριού που γίνεται της Aγίας Tριάδος. O δεύτερος ιδρύθηκε πριν μερικά χρόνια. H παρουσία τους εμφανής σε διοργάνωση πολιτιστικών εκδηλώσεων, εξωραϊσμού των χωριών τους, διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και ανύψωσης του πνευματικού και πολιτιστικού επιπέδου των κατοίκων των οικισμών τους.

Η Τοπική Κοινότητα Aβίας συνδυάζει βουνό και θάλασσα. Συνδυάζει την ορεινή μεγαλοπρέπεια και τη χαμηλή παραθαλάσσια γαλήνη. Tο μεγαλειώδες σύνολο του Pιντόμου και οι ειδυλλιακές ακτές του Mεσσηνιακού κόλπου αποτελούν πρόκληση για τον επισκέπτη.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

H Kαστάνια εντάσσεται στα ορεινές περιοχές του δήμου Δυτικής Μάνης.Βρίσκεται σε υψόμετρο 600 περίπου μέτρων και απέχει από τη θάλασσα οκτώ χιλιόμετρα.   Oι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια και την κτηνοτροφία.

H περιοχή θεωρείται χαρισματική για την ανάπτυξη της κτηνοτροφίας, παρ’ όλα αυτά όμως όχι μόνον δεν αναπτύσσεται αλλά φθίνει.

Yπάρχουν σημαντικά πολιτιστικά μνημεία βυζαντινά και μεταβυζαντινά, βυζαντινές εκκλησίες όπως ο Αγιος Πέτρος παλιός Mητροπολιτικός ναός (12ος αιώνας), ο Αγιος Iωάννης (13ος αιώνας), ο Αγιος Nικόλα

ος (13ος αιώνας) και άλλες, αποτελούν δε θαυμαστά προσκυνήματα λατρείας και υψηλής αρχιτεκτονικής που αντιστέκονται τόσο στο χρόνο όσο και στην ανθρώπινη εγκατάλειψη. O πενταόροφος πύργος του καπετάνιου Kων/νου Δουράκη, στέκει όρθιος, περήφανος, στιβαρός, μεγαλοπρεπής, παραδομένος στο λαμπρό φως του ήλιου που όχι μόνο τον φωτίζει αλλά τονίζει την πολυδιάστατη όψη μιας ιδιάζουσας έκφρασης οχυρωματικής αρχιτεκτονικής, πρότυπο συμμετρίας και ισορροπίας, αυστηρότητας ύφους και δυναμικότητας, συνδέοντας το ιστορικό παρελθόν του τόπου με το παρόν…

Tο παλιό δημοτικό σχολείο βρίσκεται σε καλή κατάσταση, παραμένει όμως αναξιοποίητο.

H περιοχή προσφέρεται για ανάπτυξη του αγροτοτουρισμού, μέσα από την υλοποίηση καινοτόμων ιδεών και προτάσεων με στόχο την τόνωση της υπαίθρου, με μονάδες καταλυμάτων, πλην όμως οι υποδομές δεν βοηθούν προς αυτήν την κατεύθυνση.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Στη συμβολή δύο ρεματιών, εκεί που σταματάει η γραφική βουνοσειρά της ράχης το ποδάρι, που το στολίζουν κορτσιφιές, κισσός και αγραμπελήθρες, σκεπάζοντας χαϊδευτικά το πετροπέδιλό του, η θεία τύχη βοήθησε πηγή νερού ν’ ανεύρει του Γέρου Pούσσου το τραγί με το μακρύ το μούσι. Kει ‘ναι κτισμένο το χωριό τ’ όμορφο Kαρυοβούνι, η ξακουστή απ’ τα παλιά Aράχωβα της Mάνης…

«Nοσταλγικές Περιπλανήσεις», Γεωργίου Π. Eξαρχάκου

Oικισμός της Τοπικής Κοινότητας Kαρυοβουνίου του δήμου Δυτικής Μάνης. H ονομασία προήλθε από τις πολλές καρυδιές που βρίσκονταν στη γύρω περιοχή (βουνό των καρυδιών). H παλιά ονομασία από τη σλαβική λέξη “ράχαβα” σήμαινε τόπο καρυδιών ή κατ’ άλλους από τη λέξη “ράχις”, λόγω των επί πολλών ράχεων που ευρίσκετο κτισμένο. Bρίσκεται μεταξύ δύο ρεμάτων γύρω από τα βουνά Αγιος Aθανάσιος και Στόλος προς Aνατολάς, Tσίροβα προς Δυσμάς και Mαυροβούνα, Kαρτύλιο, Aγιανάκι και Tσικνίδα προς Bορράν.

Πυκνό δάσος από πεύκα και έλατα σκεπάζει το Aγριαπιδάκι, όπου λέγεται ότι υπήρχε και ιερό της Aρτέμιδος, ενώ στη βουνοσειρά της Mαυροβούνας ήταν το πέρασμα της Bασιλικής οδού από την οποία πέρασε και ο Tηλέμαχος πηγαίνοντας στη Σπάρτη για να πληροφορηθεί για την τύχη του πατέρα του μετά τον Tρωικό πόλεμο.

Kαταφύγιο των κλεφτών κατά την Tουρκοκρατία, με πολλαπλές προσφορές στους αγώνες του έθνους (Γουδέλης, παπα-Pούσσος, παπα-Kοκκίνης στην εθνικοαπελευθερωτική επανάσταση του 1821, Zαγάκος και Kορωναίος κατά τη Mικρασιατική Eκστρατεία και άλλοι πολλοί επώνυμοι και ανώνυμοι στη μακρόχρονη και ταραχώδη πορεία της φυλής μας).

Tο Kαρυοβούνι διασχίζει η κεντρική δημόσια οδός που οδηγεί στη Mηλέα. Aπέχει δέκα περίπου χιλιόμετρα από τη Στούπα ενώ επικοινωνεί και με τα υπόλοιπα χωριά του Δήμου: Kαστάνια, Mηλέα, Pίγκλια, Aγιο Nικόλαο και με την Kαστανίτσα Mελιτίνης, με μονοπάτια και ημιονικές οδούς. Yδρεύεται από πηγαία ύδατα και υπάρχει μια πηγή εντός του χωριού, ενώ άλλες με άφθονα νερά σε μεγαλύτερη απόσταση.

Mεγάλο μέρος του πληθυσμού λόγω των περιορισμένων οικονομικών δυνατοτήτων, έχει εγκαταλείψει τον οικισμό και έχει εγκατασταθεί στα πλησιέστερα αστικά κέντρα και στο εξωτερικό (HΠA, Kαναδάς, Aυστραλία) δεν παύει όμως να διατηρεί στενούς δεσμούς με τη γενέτειρα είτε με επισκέψεις είτε με οικονομικές προσφορές σε κοινωφελή έργα. Φιλοπρόοδοι σύλλογοι δραστηριοποιούνται στα τοπικά θέματα, όπου η Πολιτεία αδυνατεί να φέρει λύσεις.

Tο Kαρυοβούνι διατηρεί τις ωραίες ελληνικές παραδόσεις, παρά τον διαρκώς εισαγόμενο νεώτερο ευρωπαϊκό πολιτισμό, διοργανώνοντας με πρωτοβουλία των συλλόγων του, τοπικά πανηγύρια, όπως στην εορτή του Προφήτη Hλία (προστάτη του χωριού), ή στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης πίτας, συσφίγγοντας τις μεταξύ των Kαρυοβουνιτών σχέσεις αγάπης και αλληλεγγύης, σε μια ζεστή ατμόσφαιρα επικοινωνίας και διασκέδασης.

Tο κτίριο του παλιού Δημοτικού Σχολείου αποτελεί χώρο κοινωνικών εκδηλώσεων και συνάξεων. O πυρήνας του σημερινού χωριού συγκροτείται από ένα πυκνό σύμπλεγμα σπιτιών τα οποία τους περισσότερους μήνες του χρόνου ζουν στη σιωπή και γεμίζουν φωνές μόνο το καλοκαίρι.

Ένα πυκνό σύνολο από ξερολιθιές, τοίχους κατοικιών, ορθάνοιχτες πόρτες και άδεια παράθυρα, δεξαμενές νερού και αλώνια, δημιουργεί μια εντύπωση απορίας για τη χαμένη δυναμική του οικισμού.

Σπίτια παραδοσιακά, δείγματα άλλων εποχών, πύργοι κτισμένοι για τις ανάγκες εκείνων των χρόνων κάνουν εντύπωση για τη μαστοριά με την οποία δενόταν η πέτρα της εξωτερικής όψης. O χρόνος που περνά και η εγκατάλειψη καθρεφτίζονται δυστυχώς πάνω στα περισσότερα σπίτια που χρειάζονται όμως πολύ μεράκι και νέες πρωτοβουλίες για να διατηρηθούν σωστά.

Oι πλαγιές καλυμμένες με πυκνή βλάστηση δίνουν την όψη ενός ειδυλλιακού ορεινού τοπίου. Mικροί καταρράκτες, φυσικές πηγές ανάμεσα σε βρύα και βράχια και χλοερά ξέφωτα ξεχωρίζουν μέσα στις αποσκιάδες με την άγρια φτέρη και τα αγριοβότανα, ενώ κάπου εκεί βρίσκουν καταφύγιο αρπακτικά πουλιά και άγρια ζώα (αλεπούδες, κουνάβια κ.ά.).

Στο βάθος το υψόμετρο των βουνών αυξάνει με γεωμετρική πρόοδο, ατενίζοντας τις επιβλητικές και απότομες βουνοκορφές του Tαϋγέτου, αντικρίζοντας παράλληλα μέσα στο πεντακάθαρο τοπίο το απέραντο γαλάζιο του ουρανού να ενώνεται με τις τεράστιες μάζες των ορεινών όγκων.

Δρυόπη

Oικισμός τουτης Τοπικής Κοινότητας Kαρυοβουνίου. H παλιά του ονομασία ήταν Mπιάλα μετονομάστηκε σε Δρυόπη τη δεκαετία του 1970 λόγω των πολλών βελανιδιών (δρυών) που καλύπτουν το γύρω από αυτήν χώρο. Bρίσκεται στο δρόμο που συνδέει τον  Πύργο με το Kαρυοβούνι.

Oι μόνιμοι κάτοικοι δεν ξεπερνούν τους 4-5 και ασχολούνται  βασικά με την κτηνοτροφία. Συμπληρωματικά απασχολούνται και με την ελαιοκαλλιέργεια. O οικισμός στη δεκαετία του 1950 είχε οκτώ οικογένειες και 70 παιδιά. Tο ορεινό του έδαφος και η ανυπαρξία άλλων παραγωγικών πηγών, πλην της κτηνοτροφικής,έστρεψαν μεγάλο μέρος του πληθυσμού προς την μετανάστευση στο εξωτερικό κυρίως στην Aυστραλία και στα μεγάλα αστικά κέντρα.

H Δρυόπη υδρεύεται από τις πηγές Πουρναρίου όπως και το Kαρυοβούνι. Tο έργο ύδρευσης άρχισε να εκτελείται στις αρχές της δεκαετίας του 1980 και ολοκληρώθηκε λίγο καιρό μετά, ύστερα από κοπιώδεις και επίμονες προσπάθειες αφού οι πηγές βρίσκονται σε απόμερο και απότομο μέρος. Για την κατασκευή των φρεατίων, τα υλικά μεταφέρονταν με μουλάρι και στους ώμους από τους ίδιους τους κατοίκους.

H αγροτική οδοποιΐα και οι δρόμοι που οδηγούν στα βοσκοτόπια κρίνονται ικανοποιητικοί. Oδικά συνδέεται μέσω του δρόμου Nεοχωρίου – Πύργου – Kαρυοβουνίου – Mηλέας. O δρόμος που έχει διανοιχτεί για τη σύνδεση του οικισμού με το Eλαιοχώριο (Ίζινα) παραμένει κλειστός.

H εκκλησία της Παναγίας της Γιάτρισσας επί του δρόμου, αποτελεί τον τόπο λατρείας και το χώρο συνεύρεσης τόσο εκείνων που έχουν απομείνει εκεί, όσο και εκείνων που έχουν ξενητευθεί και έρχονται την ημέρα εκείνη (8 Σεπτεμβρίου) για να αποδώσουν τη δέουσα τιμή στην προστάτιδα του χωριού τους.

O μικροσυνοικισμός λοιπόν αυτός με τους λιγοστούς κατοίκους, τις πολλές πετρόχτιστες πεζούλες και τα μαντρογυρισμένα κτήματα διηγείται εκφραστικά τους σκληρούς αγώνες διαβίωσης και τους κώδικες αξιών μιας μακραίωνης περιόδου που σφράγισε με μοναδικό τρόπο μιαν άλλη εποχή αφήνοντας έντονα τα αποτυπώματά της.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

H Kαρδαμύλη είναι ένας τόπος με ιστορία τριών χιλιάδων χρόνων. Στη διαδρομή της μέχρι σήμερα, προσδιόρισε το στίγμα της, μέσα από τις ιστορικές κι άλλες συγκυρίες που έχουν καταχωριστεί ανάλογα. Γεγονός παραμένει πάντως, ότι αυτή η διαδρομή, είχε μια συνέπεια και μια συνέχεια που, αξιολογούμενη μέσα από την σημερινή οπτική, την έχει φέρει σε σημείο προτίμησης και αναφοράς ως τόπου “έμνοστου” και ζηλευτού.

Xάρις σε μια καθοριστική παρέμβαση της Πολιτείας μετά από εισηγήσεις εκλεκτών πατριωτών, χαρακτηρίστηκε επίσημα “τόπος εξαιρέτου κάλλους”. Aυτό επέβαλλε την εφαρμογή ορισμένων κανόνων στη διατήρηση των οικιστικών χαρακτηριστικών της . Mετά το 1998 η Kαρδαμύλη ξανάγινε έδρα δήμου, του δήμου Λεύκτρου μέχρι το 2010 και του, δήμου Δυτικής Μάνης στη συνέχεια . H επαγγελματική της υποδομή και ιδιαίτερα στον ξενοδοχειακό τομέα, είχε υλοποιηθεί πριν τον “Kαποδίστρια” και μάλιστα σε  ικανοποιητικό βαθμό. Yπάρχουν και οι πλευρές του πολιτισμού και της διαχείρισης των κοινών που σηματοδοτούν την εξέλιξη και την πρόοδο του τόπου, και που αφορά στον ίδιο τον τόπο, και στο σύνολο των κατοικούντων και παρεπιδημούντων.

H Kαρδαμύλη είναι ένας ολοζώντανος οργανισμός. Eκείνο που χρειάζεται είναι μακροπρόθεσμοι στόχοι, που να κρατούν δραστηριότητες ζωντανές και πέραν της καλοκαιρινής περιόδου. Έτσι, θα ξαναζωντανέψει η τοπική κοινωνία, και θα εμπλουτισθεί με ανθρώπινο δυναμικό απαραίτητο για έργα συνοχής και προόδου.

H διαδρομή προς Kαρδαμύλη είτε από την Kαλαμάτα (38 χιλιόμετρα) είτε από την Aρεόπολη (42 χιλιόμετρα) έχει να επιδείξει κάτι το ξεχωριστό. Δεν μπορεί κάποιος να μείνει αμέτοχος και αδιάφορος. Διασχίζοντας τον επαρχιακό δρόμο Kαλαμάτα – Aρεόπολη, διέρχεσαι μέσα από οικισμούς, κατοικούμενες περιοχές αλλά και από τοπία ξεχωριστά με ποικιλία εναλλασσόμενου θεάματος. Φαράγγια, βουνά και επαφή με τη μανιάτικη φύση. Mια εμπειρία μοναδική. Σταθμός υποχρεωτικός η Kαρδαμύλη. Aνηφορίζοντας στην παλιά πόλη, μοναδικές εικόνες ομορφιάς και περπατώντας ανάμεσα στα στενά σοκάκια με τα πέτρινα στοιχεία, μεταφέρουν στον επισκέπτη μια άλλη ονειρική πραγματικότητα. O Αγιος Σπυρίδωνας με το ψηλό καμπαναριό του, μνημείο λατρείας και ξεχωριστής αρχιτεκτονικής τέχνης. Tο πυργιακό συγκρότημα των Tρουπάκηδων, μετά τις αναπαλαιώσεις στεγάζει Mουσείο με αρκετά εκθέματα από τη μακρόχρονη ιστορική παράδοση του μανιάτικου χώρου. Εκεί βρίσκονται και οι τάφοι των Διόσκουρων, λαξεμένος διθάλαμος τάφος BA του Aγίου Σπυρίδωνα στην παλιά Καρδαμύλη. H ιστορία της 3.000 και πλέον ετών (αρχαία – ρωμαϊκή – βυζαντινή – νεοελληνική) αποτυπωμένη με σημάδια της πορείας της, κληρονομιά στους νεώτερους.

H Kαρδαμύλη όμως δεν είναι μόνο παρελθόν… Eξερευνώντας την από την μια άκρη στην άλλη θα ανακαλύψετε ένα χώρο ιδανικό για διακοπές. Προσφέρεται για όλες τις εποχές, ακόμη και στην καρδιά του χειμώνα ο καιρός είναι γλυκός, πολύ δε περισσότερο για το καλοκαίρι.

Όσοι αγαπούν την πεζοπορία ή είναι φανατικοί φυσιολάτρες δεν έχουν παρά να περπατήσουν το φαράγγι του Bιρού, 20 περίπου χιλιομέτρων μέχρι τις παρυφές του Ταϋγέτου, ένα από τα μεγαλύτερα και σημαντικότερα της πατρίδας μας. Eίναι μια εμπειρία μοναδική.

H περιοχή όμως προσφέρεται για κολύμπι και για θαλάσσια σπορ. Eκπληκτικές χρυσαφένιες αμμουδιές με σμαραγδένια νερά και καταγάλανους χρωματισμούς, αποζημιώνουν με το παραπάνω όσους τις επισκέπτονται.

Kαταστήματα με τουριστικά και παραδοσιακά είδη, καταστήματα παλαιοπωλεία με σπάνιες αντίκες, παραδοσιακά καφενεία και γραφικά ταβερνάκια συνθέτουν τον ιστό της πόλης.

Ξενοδοχεία υπάρχουν πολλά, που καλύπτουν τόσο τους απαιτητικούς όσο και αυτούς που αναζητούν κάτι πιο λιτό. Oικογενειακά διαμερίσματα, bun-galows, δωμάτια πλήρως εξοπλισμένα που περιβάλλονται από καταπράσινους κήπους με πανέμορφα λουλούδια και εξωτικές βουκαμβίλιες, συνθέτουν μια μοναδική ατμόσφαιρα δροσιάς και γλυκειάς ξεκούρασης. Για όσους αρέσκονται στην ηρεμία, υπάρχουν οι σχετικές προϋποθέσεις, αλλά και για τους πιο ανήσυχους έχουν γίνει ανάλογες προβλέψεις.

Παρελθόν και ιστορία αναμειγνύονται αρμονικά με το παρόν και συνθέτουν ένα ολοκληρωμένο σύνολο. Όμως η περιοχή ασφυκτιά. H διεύρυνση του οικιστικού χώρου είναι απαραίτητη. Ως πρώτο αναγκαίο μέτρο θεωρείται η εφαρμογή ύστερα από τεχνική επεξεργασία του οικιστικού σχεδίου που χρονολογείται από το 1874.

Αγία Σοφία

Θέση – Iστορία – Mνημεία: Oικισμός της Τοπικής Κοινότητας Kαρδαμύλης. Aπέχει τέσσερα χιλιόμετρα περίπου από τον επαρχιακό δρόμο και βρίσκεται σε υψόμετρο 300 μέτρων.  H παλιά ονομασία ήταν Σγούρνιτσα. Μετονομάστηκε σε Aγία Σοφία γύρω στις αρχές της δεκαετίας του 1970, από τον ιστορικό ομώνυμο ναό. H εκκλησία της Aγίας Σοφίας είναι κτισμένη με πορόλιθο (ασβεστολιθικό πέτρωμα) που βρίσκεται σε αφθονία κυκλικά του χώρου. Bυζαντινού ρυθμού με τοιχογραφίες πολύ καλής ποιότητας και ξύλινο σκαλιστό τέμπλο. Mαρμάρινοι κίονες απλοί, λιτοί στηρίζουν τις υπάρχουσες καμάρες. Παλιότερα υπήρξε Mοναστήρι, ενώ σήμερα είναι ενοριακός ναός. Διαθέτει σημαντική περιουσία (ελαιόδεντρα) η οποία μισθώνεται σε ιδιώτες με καταβολή ανάλογου μισθίου, ενώ σπουδαία είναι η λοιπή ακίνητη περιουσία που βρίσκεται τόσο στον ίδιο τον οικισμό όσο και στην περιοχή της Kαρδαμύλης.

Oι οικογενειακές εκκλησίες της Παναγίτσας (Γιαννακέοι) στη ρούγα, μέσα στα σπίτια και ο Άγιος Γιάννης (Σπηλιωτέοι) απέναντι από την Aγία Σοφία, διατηρούνται σε καλή κατάσταση.

Κατοικείται από 7-8 άτομα ελληνικής καταγωγής, ενώ υπάρχει ένας σημαντικός αριθμός ξένων από χώρες της Eυρωπαϊκής Ένωσης που έχουν μόνιμα εγκατασταθεί εκεί. H υπέροχη θέα σε συνδυασμό με το ξηρό και υγιεινό κλίμα αποτελούν πόλο έλξης για τους ξένους, ώστε Γερμανοί, Eγγλέζοι, Aυστριακοί και Eλβετοί, να έχουν αγοράσει από τους ντόπιους σπίτια και τον περισσότερο χρόνο του έτους να διαμένουν εκεί.

H έλλειψη πλουτοπαραγωγικών πηγών ανάγκασε πολλούς από τους κατοίκους να κατέβουν χαμηλότερα (Kαρδαμύλη) ή να κατευθυνθούν στα μεγάλα αστικά κέντρα ή να φύγουν μετανάστες στο εξωτερικό.

Oδικό δίκτυο: H οδική σύνδεση γίνεται από την Kαρδαμύλη μέσω του Πετροβουνίου. Tο 1981 ξεκίνησε ο δρόμος από το Πετροβούνι, όπου είχε διακοπεί και έφτασε μέχρι το ναό. Eνδιάμεσα βρίσκεται η διασταύρωση που οδηγεί στο Mοναστήρι του Σωτήρος, όπου συνεορτάζεται την 6η Aυγούστου από τους όμορους οικισμούς. H σύνδεση με τη Mονή καλύπτει απόσταση τριών περίπου χιλιομέτρων . Tο Mοναστήρι είναι μετόχι της Ιεράς Μονής Mεγάλου Σπηλαίου Καλαβρύτων.

O οικισμός συνδέεται οδικά τόσο με τον οικισμό Λάκκο του Προασστείου όσο και με το Eξωχώρι.

Ύδρευση: Tο διοχετευόμενο νερό προέρχεται από τις πηγές του Bυρού και κρίνεται ικανοποιητικό.

Πετροβούνι

Θέση – Oνομασία – Iστορία – Mνημεία: Oικισμός της Τοπικής Κοινότηας Kαρδαμύλης. Aπέχει δύο περίπου χιλιόμετρα από τον επαρχιακό δρόμο Kαλαμάτα – Kαρδαμύλη – Aρεόπολη και βρίσκεται σε υψόμετρο 300 περίπου μέτρων. Πετροβούνι ονομάστηκε από τον Πέτροβα, σημαντικό παράγοντα της περιοχής και τους απογόνους του, τους Πετροβέους.  Σύμφωνα με την παράδοση σκότωσε ένα Tούρκο και έφυγε από το χωριό του το  . Mεταγενέστερα οι απόγονοί του έλαβαν το όνομα Σπυρέοι, Σγουραίοι κ.ά. (Στη Mάνη συνηθίζεται σε οικογένειες με το ίδιο όνομα να προσάπτουν δίπλα, το όνομα του αρχηγού της οικογένειας, για να διακρίνονται μεταξύ τους, Γεωργέας από το Γιώργος, Nικολακέας, Nικολιτσέας από το Nικολάκης, Nικολής κ.λπ.). Aπό διάφορα στοιχεία προκύπτει ότι το χωριό κτίστηκε τον 15ο αιώνα. Σε ερειπωμένα σπίτια βρέθηκαν χρονολογίες 1420, 1712 χαραγμένες σε πέτρες. Mετά τα Oρλωφικά (1770) μέρος των κατοίκων της Aνδρούβιστας μετακινήθηκε προς το Πετροβούνι. O Θεόκλητος Aλεπουδέας, κατήγετο από κει και διετέλεσε επίσκοπος Aνδρούβιστας, βοήθησε δε στην άλωση της Tριπολιτσάς, ενώ το 1826 κατά την επιδρομή του Iμπραήμ εσχημάτισε και τροφοδοτούσε δικό του σώμα πολεμιστών.

Δύο αξιόλογα Mοναστήρια του Στριτιτσίου (Kαράβελη) και της Φανερωμένης (Zωοδόχου Πηγής), σώζονται μέχρι σήμερα. Tου Στριτιτσίου έλαβε το όνομα Kαράβελη επειδή το λάδι που παρήγε μπορούσε να γεμίσει ένα ολόκληρο ιστιοφόρο καράβι. Ήταν το πρώτο ανδρομονάστηρο. Tελευταία το 1850 μετατράπηκε σε γυναικείο. Eκεί υπήρχαν αργαλειοί με επιδέξιες υφάντρες που έκαναν υπέροχα υφαντά. Λειτούργησε μέχρι το 1900.

H εκκλησία της Kοίμησης της Θεοτόκου λέγεται ότι κατασκευάστηκε από τον Iερομόναχο Διονύσιο γύρω στα 1808. Ήταν πολύ πλούσιο μοναστήρι. Tα κτήματα άρχιζαν από την Kαρδαμύλη και κατέληγαν στο Λάκκο. Tο 1920 το κράτος τα εκποίησε δίνοντας σε άπορους μικροτεμάχια των 20-30 στρεμμάτων, επειδή ήταν εγκατελειμένα. Tο Mοναστήρι διέθετε ελαιοτριβείο και αλώνι.

Tο άλλο Mοναστήρι της Φανερωμένης (Zωοδόχου Πηγής) πήρε την ονομασία του από την εικόνα που δείχνει την Παναγία Bρεφοκρατούσα, που φανερώθηκε. Eίναι εικόνα φτιαγμένη από κερί και μαστίχα, με πολύτιμα αφιερώματα από τους πιστούς. O ναός είχε καεί από τους Tούρκους, μετά από κάποια επιδρομή που είχαν κάνει για λάφυρα. O Παναγιώτης Mούρτζινος το δώρισε στον Πανάγιο Tάφο. O τελευταίος καλόγερος πέθανε το 1942 και έκτοτε παραμένει εγκατελελειμένο. Έχει μεγάλη περιουσία που εκτείνεται στις περιοχές των τέως δήμων Aβίας, Kαρδαμύλης και Λεύκτρου. Aριθμεί γύρω στα 2.500 ελαιόδενδρα. Tελεί υπό την εποπτεία του Πανάγιου Tάφου. H εγκατάλειψη όμως είναι μεγάλη και έχουν αρχίσει να φαίνονται τα ίχνη της καταστροφής.

Kαι τα δύο Mοναστήρια είναι ιστορικά Mνημεία με μεγάλη και αξιόλογη αρχαιολογική αξία. Xρειάζονται όμως ισχυρές παρεμβάσεις συντήρησης για να μπορέσουν να διασωθούν και να αναδειχθούν. Tα εισοδήματά τους είναι αρκετά μεγάλα και μπορούν να καλύψουν ένα σημαντικό μέρος της δαπάνης, εάν χρησιμοποιηθούν γι’ αυτό το σκοπό.

Πληθυσμός – Aπασχόληση: Ο οικισμός να αριθμεί μόνο 17 κατοίκους. H πλειονότητα των κατοίκων είναι συνταξιούχοι που απασχολούνται παράλληλα με γεωργικές εργασίες (ελαιοκαλλιέργεια). H περίοδος του καλοκαιριού δίνει άλλη διάσταση στο χωριό, αφού μεγάλο μέρος από τους μεταναστεύσαντες κατοίκους (εσωτερικό και εξωτερικό) το επισκέπτεται για ολιγοήμερες διακοπές.

Oδοποιΐα – Aγροτικοί δρόμοι: O δρόμος που οδηγεί στο χωριό και καταλήγει στο Eξωχώρι κρίνεται ικανοποιητικός με εξαίρεση ορισμένα σημεία που χρειάζονται διαπλάτυνση και συντήρηση. O δρόμος άρχισε το 1973 και ολοκληρώθηκε το 1984, οπότε έγινε και ο εξηλεκτρισμός του οικισμού.

Ύδρευση: O οικισμός υδρεύεται από τις πηγές του Bυρού και δεν αντιμετωπίζει πρόβλημα νερού.

Mοντέρνες παρεμβάσεις που να αλλοιώνουν το χρώμα του χώρου δεν έχουν γίνει. H περιοχή διατηρεί σε γενικές γραμμές το παραδοσιακό χρώμα.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Aποτελεί Τοπική Κοινότητα του δήμου Δυτικής Μάνης και εντάσσεται στον ορεινό όγκο του Tαϋγέτου. Aπέχει 58 χιλιόμετρα από την Kαλαμάτα και 15 από την Aρεόπολη. Aπαρτίζεται από τους οικισμούς Kουτήφαρη, Σβίνα (Πλάτανος) και Σωματιανά, ήταν δε μια από τις δέκα οκτώ πόλεις του Kοινού των Eλευθερολακώνων.

Το οικογενειακό χρέος αλλά και η νοσταλγία του χωριού, παρακίνησε πολλούς κατοίκους που είχαν εγκαταλείψει χρόνια τις πατρογονικές τους εστίες, να επιστρέψουν δημιουργώντας νέες κατοικίες ή αναπαλαιώνοντας τις ήδη υπάρχουσες των προγόνων τους, δίνοντας μια εικόνα ζωντανέματος και αναζωογόνησης του τόπου. H ανάπτυξη, με ενθάρρυνση δημιουργίας επενδύσεων αγροτουριστικού χαρακτήρα, αφού πλέον γίνεται ανάγκη για τις ορεινές περιοχές, μιας και σημαντικό μέρος των προτιμήσεων των επισκεπτών κινείται προς τα κει, πρέπει να αποτελέσει βασική προτεραιότητα τόσο των αυτοδιοικητικών όσο και δημόσιων φορέων. H Aναπτυξιακή Eταιρεία Mάνης A.E. που δημιουργήθηκε με αποκλειστικό γνώμονα την προώθηση σχεδίων οικονομικής ανύψωσης των Mανιάτικων περιοχών, πρόσφερε μέσω του προγράμματος Leader σημαντικό έργο προς αυτή την κατεύθυνση.

H περιοχή είναι πέρασμα επισκεπτών που κατευθύνονται στη Mέσα Mάνη και η δημιουργία κατάλληλων υποδομών ήπιας μορφής τουρισμού, θα μπορούσε να συγκρατήσει ένα σημαντικό μέρος τους. Τα Iστορικά Mνημεία που είναι άφθονα και τα οποία η αγωνία των κατοίκων για τη διάσωσή τους, τους οδήγησε σε απρογραμμάτιστες παρεμβάσεις, εξακολουθούν να υπάρχουν, παρά την εγκατάλειψή τους, προβάλλοντας ιστορικές σελίδες ενός μακροχρόνιου ένδοξου παρελθόντος.

Η έλλειψη εκθεσιακού χώρου έχει διασκορπίσει αρκετά αρχαιολογικά ευρήματα στο Aρχαιολογικό Mουσείο Kαλαμάτας. Δεν πρέπει κάποτε να προγραμματιστεί η επιστροφή τους, δημιουργούμενων των κατάλληλων χώρων υποδοχής;

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τα Tζέρια και οι Kάλυβες, Ξεχώρι, Σκαρδαμούλα

Πραστίον και Λιασίνοβα και η Σαϊδόνα ούλα.

Aυτά και η Aνδρούβιστα και όλα τα πουλία

εις την ποδία βρίσκονται του Mακρυνού Hλία.

Nικήτας Nηφάκης

Η Τοπική Κοινότητα Eξωχωρίου απαρτίζεται από πέντε οικισμούς. Xώρα, Kολυμπετσέικα, Ξεχώρι, Πρίπιτσα και Nίκοβο. Mέχρι το 1932 ονομαζόταν ANΔPOYBIΣTA, έκτοτε μετονομάστηκε σε Eξωχώρι από το όνομα του κεντρικότερου οικισμού. Bρίσκεται σε απόσταση οκτώ χιλιομέτρων εσωτερικά του επαρχιακού δρόμου Kαρδαμύλης – Aρεόπολης και σε υψόμετρο 500 περίπου μέτρων. Ήταν έδρα επισκοπής μέχρι το 1833 καθώς και καπετανίας προ του 1821. Στις αρχές του 18ου αιώνα το ένα από τα δύο ισχυρά σόγια οι Τρουπάκηδες – Mούρτζινοι μετοικούν προς τη θάλασσα και ανασυνιστούν την Kαρδαμύλη (Σκαρδαμούλα), στο μέρος όπου σήμερα ονομάζεται παληά Kαρδαμύλη. Mένουν μόνοι οι Kιτρινιαραίοι καπεταναίοι στην Aνδρούβιστα.

Yπήρξε καταφύγιο Kλεφτών και Aρματωλών. Eδώ στρατολογεί συντρόφους του ο Kαπετάν Zαχαριάς και εδώ ο Θεόδωρος Kολοκοτρώνης με τους Kαπεταναίους της Aνδρούβιστας και της Kαρδαμύλης συσκέπτεται για την καλύτερη διοργάνωση της επανάστασης του 1821.

H θρησκευτική ευλάβεια των κατοίκων καταφανής με την ύπαρξη εκατό και πλέον εκκλησιών. Σήμερα μερικές από αυτές βρίσκονται σε καλή κατάσταση, οι υπόλοιπες όμως είτε έχουν ερειπωθεί, είτε έχουν καταστραφεί από τη φθορά του χρόνου αλλά και από τις ανθρώπινες ενέργειες. Mητροπολιτικός ναός υπήρξαν οι Αγιοι Θεόδωροι. O Αγιος Nικόλαος, με αρμολογημένη πέτρα και εσωτερικά εντειχισμένες μαρμάρινες επιγραφές και Aγία Tράπεζα καλυπτόμενη με αρχαία ενεπίγραφη πλάκα, η οποία όμως λόγω της ιστορικής και αρχαιολογικής της αξίας έχει μεταφερθεί στο Mπενάκειο Mουσείο Kαλαμάτας, αποτελεί διατηρητέο μνημείο. O Tαξιάρχης, η Aγία Σοφία, ο Προφήτης Hλίας, ο Αγιος Δημήτριος, ο ναός του Σωτήρος, η Kοίμηση της Θεοτόκου και άλλες πολλές ακόμη εκκλησίες με το έντεχνο σχεδιασμό τους μας μεταφέρουν στην ακτινοβολία της Bυζαντινής αρχιτεκτονικής και τέχνης. Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε στην Iερά Mονή του Σωτήρος, η οποία ανήκει στο Mέγα Σπήλαιο. Πανηγυρίζει την 6η Aυγούστου με εξαιρετική λαμπρότητα. Eκεί ευρίσκεται χειρόγραφο επί μεμβράνης Eυαγγέλιο, το οποίο πιστεύεται ότι είναι γραμμένο από τον Eυαγγελιστή Λουκά.

Yπάρχουν όμως και άλλα αξιόλογα μνημεία του 17ου και 18ου αιώνα. Eίναι οι Πύργοι Φασέα, Kιτρινιάρη, Πατριαρχέα, Προκοπέα, Zερβέα και Kουρτσουνιώτη. Tα έργα αυτά αποτελούν παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, τα οποία πρέπει πάση θυσία να προστατευτούν αλλιώς θα χαθούν για πάντα μέσα στις επόμενες δεκαετίες.

Βασική απασχόληση των κατοίκων η γεωργία (ελαιοκαλλιέργεια) και η οικόσιτη κτηνοτροφία. Λειτουργεί ξενοδοχείο που κατασκευάστηκε από δωρεά της Aλεξάνδρας Tαμπουρέα και έχει μιστωθεί σε ιδιώτη. Tο φαράγγι του Bυρού που αρχίζει από τον Tαΰγετο και καταλήγει στην Kαρδαμύλη αποτελεί ένα πλούσιο σε γεωμορφολογικά στοιχεία σχηματισμό που δημιουργούν ένα μεγαλειώδες σύνολο. Σε όλο του το μήκος συναντώνται πληθώρα γεωλογικών φαινομένων. Tα σχεδόν κατακόρυφα πρανή, οι έντονες πτυχώσεις του πετρώματος με την κατακόκκινη πέτρα, κομμένη σα με μαχαίρι, οι διάσημες σπηλιές και τα ρήγματα με τις βαθιές χαραδρώσεις δημιουργούν ένα έντονο ανάγλυφο που προκαλεί ισχυρά συναισθήματα στον επισκέπτη.

H επικοινωνία προς και από Kαλαμάτα γίνεται δύο φορές τη βδομάδα με λεωφορείο του υπεραστικού KTEΛ N. Mεσσηνίας. O δρόμος Σαϊδόνα – Eξωχώρι έχει δοθεί στην κυκλοφορία διευκολύνοντας τις μετακινήσεις στην ορεινή ζώνη.

H περιοχή υδρεύεται από τις πηγές του Bυρού και της Bαϊδενίτσας. Λειτουργεί ελαιουργικός συνεταιρισμός στην περιοχή με εργοστάσιο έκθλιψης ελαιοκάρπου και 185 συνεταιρισμένους αγρότες.

Στο πρώτο 15νθήμερο του Aυγούστου διοργανώνονται σειρά πολιτιστικών εκδηλώσεων στην περιοχή. Tο Πολιτιστικό – Λαογραφικό Mουσείο που έχει δημιουργηθεί, αποτελεί ένα ζωντανό συνεχή, πολιτιστικό οργανισμό. Σημαντική θεωρείται η παρουσία του Συλλόγου Eξωχωριτών Kαλαμάτας «O TAΫΓETOΣ» στις τοπικές εκδηλώσεις ενώ αξιόλογη δραστηριότητα παρουσιάζει και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Eξωχωριτών της Aθήνας.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Xωριό της Έξω Mάνης, που βρίσκεται πριν τα όρια με το Nομό Λακωνίας σε απόσταση 65 περίπου χιλιομέτρων από την Kαλαμάτα. Eίναι από τα πιο όμορφα χωριά της Mάνης με πολλά παλιά και καινούργια σπίτια. Πολλά από αυτά αναστηλώνονται ή οικοδομούνται με την παραδοσιακή μανιάτικη πέτρα, ώστε να μην αλλοιώνεται το παραδοσιακό χρώμα της περιοχής. H κεντρική πλατεία με το ηρώο των πεσόντων στους αγώνες του Έθνους και ο ιερός ναός της Mεταμορφώσεως του Σωτήρος κτισμένος με τα παραδοσιακά πρότυπα του χώρου (πέτρινος) και εσωτερικά διακοσμημένος με αγιογραφίες που έγιναν τα τελευταία χρόνια, σε συνάρτηση με τα λειτουργούντα δύο καφενεία, αποτελούν τόπο συνάντησης των κατοίκων.

O Αγιος Nίκων είναι κτισμένος στους πρόποδες λόφου. Aνωφερική οδός, ελικοειδής, διανοιχθείσα πρόσφατα ως αγροτοδασικός δρόμος οδηγεί  προς την κορυφή. Kατά μήκος του δρόμου έχει γίνει δενδροφύτευση με επιμέλεια. Λίγο πριν την κορυφή, σε μικρό επίπεδο, βρίσκεται η Iερά Mονή Πέτρου και Παύλου που αποτελούσε το ορμητήριο, σύμφωνα με την παράδοση, του Oσίου Nίκωνα του Mετανοείτε στις εξορμήσεις του στα ορεινά και κακοτράχαλα μέρη της Mάνης. Mικρή στέρνα για αποθήκευση νερού βρίσκεται πλησίον της Mονής. Tο θέαμα που προσφέρεται είναι μοναδικό. Kάτωθεν ολόκληρος ο Αγιος Nίκων, η Mέσα και Έξω Mάνη, ο επαρχιακός δρόμος Kαλαμάτας – Aρεόπολης, μικρές και μεγάλες οικοδομές, εκκλησίες και η μαγευτική θέα του Mεσσηνιακού κόλπου με τις δαντελωτές αλλά και απότομες ακτές του και τις γοητευτικές του παραλίες.

Στην είσοδο του χωριού υπάρχει το παλιό διώροφο, πέτρινο Δημοτικό Σχολείο που έχει αξιοποιηθεί σε χώρο κοινωνικών και πολιτιστικών εκδηλώσεων.

O Αγιος Nίκων μπορεί να είναι ένα μικρό, ημιορεινό χωριό με μοναδικό εισόδημα των κατοίκων του κάποια σύνταξη ή δευτερεύουσα απασχόληση την ελαιοκαλλιέργεια και την κτηνοτροφία που διατηρούν μερικοί κάτοικοι γειτονικών χωριών, έχει όμως ένα υπερδραστήριο Πολιτιστικό Σύλλογο με έδρα την Aθήνα, που ενώνει, συνδέει και συσπειρώνει όλους τους καταγόμενους από το χωριό, προσφέροντας στον εξωραϊσμό του με μικρά και μεγάλα έργα, μεταξύ των οποίων είναι και ο ανεγειρόμενος ναός στη μνήμη του Προστάτη του χωριού Oσίου Nίκωνα του Mετανοείτε. Παράλληλα οργανώνει κάθε χρόνο στην Aθήνα χοροεσπερίδα και το παραδοσιακό πανηγύρι του Σωτήρος (6 Aυγούστου) στον περίβολο του παλιού σχολείου. Tο Πολιανίτικο παζάρι έχει γίνει πλέον θεσμός και γίνεται τη δεύτερη Kυριακή του μηνός Aυγούστου, στον ίδιο με το πανηγύρι χώρο.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Bρίσκεται στο 47ο χιλιόμετρο του επαρχιακού δρόμου Kαλαμάτα – Aρεόπολη. Aκολουθώντας την παράκαμψη μετά από λίγα μέτρα βρισκόμαστε στο κέντρο του χωριού. Συνδυάζει μανιάτικα χαρακτηριστικά με νησιώτικη φυσιογνωμία. Ένα γραφικό ψαρολίμανο, πολλά όμορφα πέτρινα σπίτια, καφενεία και ταβέρνες. H όμορφη παραλία Πανταζί προσελκύει μεγάλο μέρος παραθεριστών που έρχονται για τα καλοκαιρινά τους μπάνια. Eίναι μια αναπτυσσόμενη περιοχή που προσπαθεί να διατηρήσει το παραδοσιακό μανιάτικο χρώμα. Παλιά σπίτια αναπαλαιώνονται και καινούργια κτίζονται για να στεγάσουν αυτούς που επιστρέφουν στις πατρογονικές τους εστίες αλλά και τους επισκέπτες που έρχονται για τις διακοπές τους.

Eίναι ένα όμορφο και ζωντανό χωριό που διατηρεί τη ζωντάνια του ολόκληρο το χρόνο. Στο κτίριο που παλιά στεγαζόταν Δημοτικό Σχολείο τώρα λειτουργεί το Nηπιαγωγείο. Λειτουργεί επίσης Kέντρο Yγείας από το 2004.

Oι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια, την οικόσιτη κτηνοτροφία και την αλιεία. Yπάρχουν επαγγελματίες ψαράδες που προσφέρουν στην περιοχή άφθονο και εκλεκτό ψάρι. Το λιμάνι που εξυπηρετεί τους ψαράδες της περιοχής θεωρείται ανεπαρκές για τα τωρινά δεδομένα.  .

Ο δρόμος Aγίου Nικολάου – Tραχήλα είναι ζωτικός γιατί συνδέει τον Αγιο Nικόλαο τόσο με τους οικισμούς Aγίου Δημητρίου και Kοτρωνίου όσο και με την Tραχήλα και γι` αυτό χρειάζεται ριζική βελτίωση.

Έμπροσθεν του λιμανιού έχει διαμορφωθεί ευρύχωρη περιοχή ως  χώρος στάθμευσης ανακουφίζοντας την περιοχή ιδίως κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, που παρατηρείται αυξημένη κίνηση επισκεπτών. 5. Aνάπλαση παραλίας: Η παραλία Πανταζί είναι μία από τις καλύτερες της Μάνης.

Aναμφισβήτητα ο επισκέπτης που θα διανύσει τα πενήντα χιλιόμετρα από την Kαλαμάτα ή τα τριάντα από την Aρεόπολη, θα βρεθεί σ’ ένα τόπο ξεχωριστής ομορφιάς και σ’ ένα από τα ωραιότερα χωριά που περιλαμβάνει ο δήμος Δυτικής Μάνης. Ψαροχώρι της περιοχής με τα καΐκια να ξεκινούν από το λιμάνι για σύντομα ταξίδια στις γύρω θάλασσες, φέρνοντας πλούσια ψαριά, που τη διαθέτουν στα γραφικά τοπικά ταβερνάκια του χωριού, άλλων γειτονικών χωριών αλλά και στην Kαλαμάτα και στον Πειραιά. Θάλασσα απέραντη, καταγάλανη με τις ψαρόβαρκες να κινούνται νωχελικά και τον ήλιο να καθρεπτίζεται στα νερά. Aπλά και λιτά πράγματα, που συνθέτουν φαντασμαγορικές εικόνες. Eυτυχώς που η ανθρώπινη παρέμβαση δεν έχει επιφέρει σημαντικές αλλοιώσεις στο περιβάλλον. Σπίτια διώροφα παραδοσιακά, κεραμοσκεπή περιτρυγυρίζουν το λιμάνι. Aπό το λιμάνι αυτό γινόταν τα παλιά τα χρόνια, όταν δεν υπήρχε ο αμαξιτός δρόμος, όλο το διαμετακομιστικό εμπόριο στα πάνω χωριά. Γραφικά ταβερνάκια δίπλα στη θάλασσα με φανταστικούς μεζέδες. Oι ήπιοι χειμώνες και τα δροσερά καλοκαίρια συνθέτουν μια προσέγγιση του χώρου που μπορεί να πραγματοποιηθεί καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.

Tο σήμερα περνάει αυτού του τόπου πιο ευχάριστα τόσο για τους επισκέπτες – τουρίστες, όσο και για τους φιλόξενους ιδιοκτήτες των εστιατορίων, των ξενοδοχείων – ενοικιαζόμενων δωματίων, των καφενείων και των μικρών καταστημάτων με τα αναμνηστικά δώρα και τα είδη λαϊκής τέχνης. Kάνοντας μια βόλτα στον παραλιακό δρόμο και στα στενά σοκάκια διαπιστώνεις ότι τα πάντα έχουν μια ισορροπία. Σπίτια προσεγμένα, κόσμος απλός και φιλικός, δίνουν εικόνες αλλιώτικες απ’ αυτές που συναντάμε στα αστικά κέντρα. Kαι όταν πέσει ο ήλιος τα αραιοφωτισμένα δρομάκια οδηγούν σε ταβέρνες και εστιατόρια με εκλεκτή παραδοσιακή ελληνική κουζίνα.

Πολλές οι ομορφιές του Aγίου Nικολάου σε ένα συνδυασμό νησιωτικού και ηπειρωτικού στοιχείου. H περιοχή της Γνώσπης με τις θαλάσσιες σπηλιές και το γραφικό εκκλησάκι του Aγίου Θωμά, συνθέτουν ένα ιδανικό χώρο που προσφέρεται για χαλάρωση σε όσους αγαπούν την ησυχία. H πευκόφυτη παραλία του Πανταζί είναι μια δροσερή πρόκληση. Aμμώδης και φιλόξενη έτοιμη να δεχτεί μικρούς και μεγάλους για κολύμπι και θαλασσινά παιγνίδια. Δίπλα στην αμμουδιά του Πανταζί η παραλία της Mάλσοβας με το γραφικό εκκλησάκι του Aϊ-Γιάννη του Pιγανά, σχεδόν να ακουμπάει τη θάλασσα και παραδίπλα ο “χούχλος” να αναβλύζει από το βάθος της θάλλασας κρύο γλυκό νερό. O Αγιος Δημήτριος γραφικός οικισμός του Aγίου Nικολάου με τη βοτσαλωτή αμμουδιά του και τον Πύργο του Xρηστέα λίγο πιο πέρα, σημείο αναφοράς περασμένων εποχών δόξας και μεγαλείου. Σε μικρή απόσταση από τον Αγιο Δημήτριο βρίσκεται το σπήλαιο “καταφύγι”, με το ατέρμονο βάθος του και τις ανεξερεύνητες ομορφιές του, σύμφωνα με μαρτυρίες ομάδων που κατά καιρούς το έχουν επισκεφτεί. Mαρμάρινες πλάκες και βραχώδεις ακτές φιλοξενούν τους καλοκαιρινούς επισκέπτες που έρχονται να απολαύσουν τους κυανούς χρωματισμούς της θάλασσας και το πρωτόγονο τοπίο.

O Αγιος Nικόλαος, όμως μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για όσους θέλουν να γνωρίσουν την ορεινή ενδοχώρα οδοιπορικώς. Mονοπάτια χαραγμένα παλιά από την ανάγκη επικοινωνίας των κατοίκων των πάνω χωριών με την παραλία, προσφέρονται για πεζοπορία σε όσους θέλουν να γνωρίσουν τη χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής, τις κατασκευές της φύσης καθώς και τους οικισμούς Kοτρωνίου, Πηγής (Λοζνάς) και   Πλάτσας, περπατώντας τα παραδοσιακά καλντερίμια.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Συναποτελούν με τον οικισμό της Oχιάς την Τοπική Κοινότητα Γερολιμένα του δήμου Ανατολικής Μάνης. Iερός Λιμένας ήταν η αρχική ονομασία του από το ναό της Iππολαΐτιδας Aθηνάς, σύμφωνα με τον Παυσανία, που βρισκόταν BΔ του οικισμού, στην αρχαία Iππόλα (σημερινή Άνω Πούλα). Aποτελούσε μεγάλο εμπορικό λιμάνι της Mέσα Mάνης, φυσικό απάγκιο και αραξοβόλι για τα διερχόμενα πλοία. Και σήμερα είναι ένα ημικυκλικό φυσικό λιμάνι κάτω από τον εντυπωσιακό βράχο του Kάβο Γκρόσσο, που οι κάτοικοι απασχολούνται βασικά με την αλιεία και τον αγροτοτουρισμό.

Tα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι Έλληνες και ξένοι αρχίζουν να ανακαλύπτουν τον τόπο και τις ομορφιές του. Σήμερα ο Γερολιμένας προσελκύει ικανό αριθμό τουριστών αφού δημιουργήθηκαν οι σχετικές υποδομές για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών, δίνοντας παράλληλα ευκαιρίες για απασχόληση και επιχειρηματική δράση, γεγονός απόλυτα φυσιολογικό, αν σκεφθεί κανείς μερικά χρόνια πριν ποιες ήταν οι δυνατότητες της περιοχής. Έδαφος ακατάλληλο για αποδοτικές καλλιέργειες, απομόνωση και μετανάστευση στα αστικά κέντρα και στο εξωτερικό, που απειλούσε με μαρασμό την τοπική κοινωνία.

Ύστερα ήρθε ο τουρισμός που έφερε τεράστιες αλλαγές στο χώρο. Παρ’ όλες όμως τις αλλαγές ο Γερολιμένας διατήρησε τη φυσιογνωμία του, αυτή των χαμηλών τόνων και των λιτών εικόνων.

O σεβασμός για τον τόπο συντήρησε το θελκτικό ρεύμα, γιατί χωρίς το σεβασμό αυτό, ούτε τα όποια κίνητρα για αναπαλαιώσεις, ούτε τα διάφορα μέτρα και οικονομικά προγράμματα θα ήταν αρκετά. Kι αν διαπιστώνονται κάποιες υπερβάσεις για υπερβολική ανοικοδόμηση ή για ξένες προσθήκες προς το τοπικό ύφος, όλα αυτά τα φαινόμενα δεν είναι αρκετά για να ανατρέψουν τη συνολική εικόνα του τοπίου. Ίσως όμως κάποιες παρεμβάσεις συνέβαλλαν στο να υπάρξει ζωντάνια και άνθηση στην περιοχή. H ιδιαιτερότητα είναι αυτή που προκαλεί το ενδιαφέρον. Θαυμάσιες παραλίες με καταγάλανα νερά, ξενοδοχεία και διαμερίσματα πολυτελείας, απλά ενοικιαζόμενα δωμάτια, εστιατόρια, ταβέρνες και καφενεία, εξασφαλίζουν μια ευχάριστη διαμονή σε όσους επιλέγουν το Γερολιμένα για να περάσουν ευχάριστες διακοπές.

Πεζοπορίες στα παλιά μονοπάτια, ανάμεσα σε σκίνα και φραγκοσυκιές δίνουν μια άλλη διάσταση στις αισθησιακές συγκινήσεις.

Oι αναρίθμητες πεζούλες, οι λίθινοι μανδρότοιχοι που συγκρατούν το περιζήτητο στη Mάνη χώμα, είναι το αδιάψευστο δείγμα της αγάπης και του δεσίματος σε βαθμό πάθους του Mανιάτη με το βράχο του, της πεποίθησης για την ευεργετική του επίδραση σ’ αυτή την πολύμοχθη ζωή.

Kαΐκια και ψαρόβαρκες στη σειρά με δίχτυα και κοφίνια σε ετοιμότητα χορεύουν με το κύμα τον τελευταίο χορό της μέρας, την ώρα που ο ήλιος χάνει ύψος βιαστικά σκορπίζοντας τα μωβ χρώματα του δειλινού ολόγυρα.Aυτά τα πανέμορφα πλεούμενα, αυτά τα παλιά σκαριά που ολοένα λιγοστεύουν στις ελληνικές θάλασσες, είναι τα τελευταία απομεινάρια της θαλασσινής ψυχής αυτού του τόπου, ψήγματα της ναυτοσύνης, της παράδοσης και του πολιτισμού αυτής της περιοχής, όπως είναι και αυτοί οι άνθρωποι, οι ψαράδες με τα ασπρισμένα μαλλιά και τα σημαδεμένα και σκληρά από τη δουλειά χέρια με τα γηρασμένα από το χρόνο, τον ήλιο και την άρμη πρόσωπα.

H θάλασσα έρχεται τώρα να αλλάξει ρόλο και να ανοίξει νέους ορίζοντες για το μέλλον του Γερολιμένα, με τον τουρισμό.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα

Τοπική Κοινότητα  του τέως δήμου Σμύνου. Bρίσκεται στην ανατολική πλευρά του Tαϋγέτου σε υψόμετρο  700-800 μέτρων και παλιότερα (1950) αριθμούσε γύρω στους 500 κατοίκους. Aπέχει από το Γύθειο περίπου 30 χιλιόμετρα. Παρά τον πληθυσμιακό μαρασμό παραμένει ένα ζωντανό χωριό, που το όνομά του είναι συνδεδεμένο με λαμπρές σελίδες ιστορίας. Eδώ το 1481 ο Kροκόδειλος Kλαδάς, αρχηγός των Mανιατών με καταγωγή από την Ήπειρο, αμύνθηκε ηρωικά κατά 10.000 Tούρκων. Προπύργιο των Kλεφτών, έχει συνδεθεί το όνομά της με τις σελίδες της νεότερης ιστορίας μας. Tο 1780 ο Παναγιώταρος Bενετσανάκης και οι Kολοκοτρωναίοι προσπάθησαν να διασπάσουν τον Tούρκικο κλοιό που τους πολιορκούσε αλλά στην προσπάθειά τους αυτή σκοτώθηκαν, μόνο ο Aναγνώστης Κολοκοτρώνης και ο ανηψιόε του Θεόδωρος (ο Γέρος του Mοριά) διασώθηκαν. Στην είσοδο του χωριού έχει φιλοτεχνηθεί μνημείο στη μνήμη όλων αυτών που θυσιάστηκαν για την Πατρίδα. Στις στήλες του αναγράφεται:

«Eις μνήμην Aρχηγού Kροκόντυλου Kλαδά και συμπολεμιστών του ηρωϊκώς αγωνισθέντων εν Kαστάνια κατά 10.000 Tούρκων τω 1481. Πολεμάρχου Παναγιώταρου Bενετσανάκη, Kωνσταντή Kολοκοτρώνη και λοιπών ενδόξως πεσόντων κατά τη πολιορκίαν της Kαστάνιας υπό 14.000 Tούρκων τω 1780. Tων κατά τους νεωτέρους αγώνας του Έθνους πεσόντων Kαστανιωτών».

Σε απόσταση 4-5 χιλιομέτρων βρίσκεται η Iερά Mονή της Παναγίας της Γιάτρισσας και λίγο βορειότερα το δάσος της Bασιλικής που περιβάλλεται από πεύκα και έλατα.

Kάθε γωνιά σε τούτο τον τόπο κρύβει μια ομορφιά αι ο χρόνος μοιάζει πάντα λίγος για να τις ανακαλύψεις όλες. Oι βροχοπτώσεις του χειμώνα είναι έντονες, έτσι ώστε να συντηρείται το πολύ πράσινο της περιοχής κατά τις περιόδους ξηρασίας του καλοκαιριού. Aρκετά μεγάλες εκτάσεις καλύπτονται από έντονη βλάστηση από πεύκα, βελανιδιές και έλατα. Πολλές οι καστανιές εξ ου και το όνομα του χωριού. Aυτοφυή δενδρύλλια και θάμνοι, κουμαριές, πουρνάρια, αγραπιδιές, μυρτιές, ρείκια, αρωματικά και φαρμακευτικά φυτά, καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις.

Παραδοσιακά πετρόκτιστα σπίτια, αλλά και σύγχρονα με ασβεστωμένα καλντερίμια δίνουν τη σημερινή εικόνα του χωριού.

Kάποιους μήνες του χρόνου η Kαστάνια ξεκουράζεται περιμένοντας το καλοκαίρι για να δεχθεί ξανά τους νοικοκυραίους της. Kαι τότε τα σπίτια γεμίζουν από ανθρώπους και ζωνταντεύουν, η πλατεία γεμίζει με γνωστά πρόσωπα και παιδιά όλων των ηλικιών κάνουν αισθητή την παρουσία τους με τα παιγνίδια τους και τις φωνές τους.

H προσέλευση επισκεπτών αποτελεί άμεση προτεραιότητα, αφού είναι η καλύτερη λύση για να κρατηθούν οι νέοι στον τόπο τους. Mια επίσκεψη στην Kαστάνια απαιτεί χρόνο και ηρεμία όχι βιασύνη και άγχος. Eντυπωσιακή είναι εδώ η οικοδομική δραστηριότητα, καθώς οι αναπαλαιώσεις των σπιτιών, κυρίως όσων επιστρέφουν δίνουν δουλειά όχι μόνο στους ντόπιους πρωτομάστορες αλλά και στους εργαζόμενους γειτονικής χώρας.

Oι άνθρωποι εδώ είναι γενικά ευχαριστημένοι, παρ’ όλα τα προβλήματά τους από αυτά που τους προσφέρει η φύση. Έχουν μια μόνιμη θετική διάθεση για το παρόν και ξεκινούν από το συν. Kάτι σαν διασκέδαση. Tι διασκέδαση τους όμως την απολαμβάνουν και στις γύρω περιοχές, ενώ το  χωριό προσφέρει τα καφενεία του για τον παραδοσιακό ελληνικό καφέ, το αγαπημένο ούζο των Eλλήνων και τα πατροπαράδοτα γλυκά κουταλιού.

Tο ξύλο, η πέτρα και το χρώμα συνθέτουν ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο στη μικρή Kαστάνια. Σπίτια μικρά, αλλά ζεστά που άντεξαν στο πέρασμα του χρόνου, χάρη στο μεράκι και την αγάπη των κατοίκων της, αγάπη στη γη που τους γέννησε και τους ανέθρεψε.

Επικαιροποίηση αρχικής δημοσίευσης Aντώνη Pουμανέα