Αρχείο κατηγορίας Εφημερίδα

Αφορά την έντυπη έκδοση της εφημερίδας

A development which has been taking place in Mani for the past two decades has brought not only financial gains to our region, but also new practices and mindsets. These are the customs and mentalities of both visitors/tourists and of new settlers. As long as these new characteristics are in harmony with our own culture, they are welcome. However, when these new customs are not in harmony with our values, then there is the danger that the local culture and the specific nature of Mani (the particular character of the area), which is the product of many generations of Maniots practising the same customs and cultural norms, will change drastically. In order to avert this risk, coordinated actions of the whole region are needed; unfortunately, this kind of initiative has not as yet been undertaken. The question now is: how many people are aware of these risks, and even more important, how many local people are willing to undertake action in order to preserve the Maniot culture?

It is hopeful for the region that according to the prebookings for the Greek tourist season of 2018, there will be an increase of 10% in tourists. Some of these visitors will visit Mani, which means increased business in our area. The beauty of our natural environment and the welcoming nature of Maniots are well known and do not need to be praised in our column. However, what would really help local entrepreneurs is if first-time visitors became repeated visitors to Mani and if they advertised our region to friends and acquaintances. It is certain that visitors would enjoy their stay in Mani more, if they were to get to know our cultural monuments through quality foreign-language publications on our cultural heritage and through well-documented guided tours. The same can be said about the local cuisine and local food ingredients. Some progress has already been made in these areas, but these are mostly isolated actions that need to be grouped together and systematised. The long-term preservation of the main characteristics of our area (i.e., nature, climate, cultural heritage, history) needs stronger coordinated action across the whole region of Mani.

A small tour of our villages reveals very different demographics than thirty (30) years ago. In some villages the new settlers are more numerous than Maniots. The question now is the following: which culture and lifestyle are going to prevail? The local culture that was developed many centuries ago or the culture of the new settlers? This issue is crucial, particularly for the indigenous inhabitants who believe in Mani and our heroic ancestors and have spoken in public about these issues. These people in particular should look for innovative ideas and suggestions, so that they can support the preservation of the local culture not only with words, but also with actions, which might require some small personal sacrifice.

The new residents of our region can generally be divided into two large groups: a) those who come from countries with a high level of civilisation, particularly from western European counties, and b) those who started coming to Greece after the collapse of the former Eastern Bloc, thirty (30) years ago; these economic migrants continued to arrive in Mani for twenty (20) years after the fall of the communist block. This flow only stopped with the Greek economic crisis. In spite of the economic crisis, many of the economic migrants stayed in our country, and most of them have now become permanent residents. Their children were born and raised here.

The first group of the new inhabitants of Mani (citizens of western European nations) already had a lot of knowledge about our area before they settled here; actually, most of them settled here exactly because of this knowledge. The second group, however, (the economic migrants from the former Eastern block) had very little knowledge about our area; even today, they have learned very little about Mani, because the constant struggle for survival leaves them with little time for anything else. Both of these groups are characterised by a general lack of interest in acquiring more knowledge about the Maniot culture and our heroic traditions. The children of these new residents might attend regular public Greek schools, however, even these children who were born in Greece, do not learn about Maniot culture. There is no formal teaching of the local culture, and in the few schools where this teaching takes place, it is incomplete and uncoordinated.

This last thought brings us to the following crucial question: how much knowledge about Mani, its culture and its history will the inhabitants of Mani of the next one or two generations have? Have the leaders of the municipalities of our area reflected at all on this issue? If they have, should they not be coordinating their actions, so that they can draft and implement long-term integral-type programs, which year after year will promote the cultural identity of our area to present and future generations? Should they not be promoting , the whole range of our local culture, from our dietary habits to the local Maniot mores, customs and traditions based on past entitlement?

We are leaving these questions unanswered, in the hope that some enlightened local leader might be moved by this editorial and undertake some belated action.

ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ – ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2018

17 Φεβρουαρίου 2018ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ, εφημερίδα, Εφημερίδα, Περιεχόμενα φύλλου, ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ, Τίτλος Πρωτοσέλιδουadmin

ΣΕΛ. 1 ΦΥΛΛΟΥ 227 -ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2018

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006

18 Ιανουαρίου 2018Εφημερίδα, ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006admin

XPEIAZETAI NA ΔHMIOYPΓHΘEI MANIATIKH ΣYMΠOΛITEIA;

Οι συμπολιτείες αποτελούν θεσμούς που έχουν βαθιές ρίζες στην αρχαία Ελληνική Ιστορία. Αποτελούσαν διοικητικά μορφώματα που δημιουργούσε η ανάγκη συγκέντρωσης ισχύος αναγκαίας για την αντιμετώπιση μεγάλου κινδύνου, που προερχόταν από ισχυρό εχθρό. Μορφή συμπολιτείας αποτελούν κατά τη σύγχρονη περίοδο οι ενώσεις κυρίαρχων κρατών για την επιδίωξη κοινών σκοπών, μέσω εκχώρησης σ` αυτές στοιχείων της κάθε μιάς απ` αυτές τις κρατικές διοικήσεις. Η έννοια της συμπολιτείας διευρύνεται και μεταλλάσσεται με τους αιώνες, παίρνοντας μορφές και σχήματα που επιβάλλονται από τις καταστάσεις που θέλει να δημιουργήσει ή να αντιμετωπίσει. Στις νέες μεταλλαγές της έννοιας υποκείμενα της συμπολιτείας δεν είναι αναγκαίο να είναι κράτη, αλλά μπορεί να είναι ομάδες ατόμων με συλλογική έκφραση ή και άτομα που συνδέονται με κοινή συνείδηση, για την προσέγγιση κάποιων θεμάτων, ή από κοινότητα σκοπών. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις συμπολιτειών που διαμορφώνονται κάτω από αυτές τις αφετηρίες αποτελούν εθνικές ομάδες με μεγάλη διασπορά σε γεωγραφικές περιοχές ή ομάδες προερχόμενες από κοινούς τόπους, με έντονα χαρακτηριστικά καταγωγής, που μετανάστευσαν σε άλλες περιοχές. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις τέτοιου είδους συμπολιτειών αποτελούν οι συμπολιτείες Αρμενίων, Εβραίων ή Ποντίων.

Οι Μανιάτες, της Μάνης και της διασποράς, αποτελούν χαρακτηριστική περίπτωση πληθυσμιακής ομάδας που έχει όλα τα στοιχεία για να ενταχθεί σ` αυτή την κατηγορία και να διαμορφώσει συμπολιτεία. Τα στοιχεία αυτά είναι η αίσθηση της κοινότητας αξιών, ιδεών και αναφορών στην περιοχή καταγωγής που απετέλεσε προπύργιο της ελευθερίας και χώρο διαρκούς πάλης για τη διατήρησή της. Η ανάγκη για επιβίωση οδήγησε, από τον 17ο αιώνα ήδη, πολλούς Μανιάτες στη μετανάστευση και τη διαμόρφωση άλλου πλαισίου ζωής σε άλλους τόπους. Ασφαλώς ένα μεγάλο μέρος αφομοιώθηκε και ξέχασε καταγωγή και έθιμα, ένα άλλο όμως μέρος διατήρησε στοιχεία της αρχικής συνείδησης και πολλά από τα έθιμα και τον τρόπο ζωής στη Μάνη. Ασφαλώς όσο πιο πρόσφατες είναι οι μεταναστεύσεις τόσο πιο έντονα είναι τα στοιχεία καταγωγής και προελεύσεως που διατηρούνται. Σε τελευταία ανάλυση, η φιλοπατρία των Μανιατών αποτελεί διαχρονικό και έντονο στοιχείο για να οδηγήσει με κατάλληλο συντονισμό τελικά στη σύσταση και τη σταθερή λειτουργία Μανιάτικης Συμπολιτείας.

Ίσως ο δρόμος για την πραγμάτωση αυτής της ιδέας να είναι μακρύς και δύσκολος, θεωρούμε, όμως, ότι ο στόχος είναι επιτεύξιμος. Και αυτό γιατί υπάρχει αρχικός πυρήνας που είναι οι πέντε Δήμοι της Μάνης, αλλά και οι μεγάλες μανιάτικες κοινότητες στις περιοχές της Λακωνίας, της Μεσσηνίας και στις συνοικίες του Πειραιά. Θεωρούμε ότι εκείνο που απαιτείται ως αφετηρία είναι η υιοθέτηση της ιδέας και η συνειδητή βούληση ομάδας ατόμων, αντιπροσωπευτικών των περιοχών της Μάνης (Μέσα, Έξω, Κάτω Μάνη), για την εξεύρεση τρόπων σταδιακής υλοποίησής της. Η ιδέα μπορεί να τεθεί και στα προεκλογικά προγράμματα των υποψήφιων κατά τις επικείμενες αυτοδιοικητικές εκλογές, ώστε η υιοθέτησή της από τους κατά περιοχή εκλογείς να της δώσει αυξημένη βαρύτητα. Έτσι με εντολή από τη βάση για τη συγκρότηση της Μανιάτικης Συμπολιτείας μπορεί να αρχίσει το επόμενο, και πιο δύσκολο, στάδιο που είναι η καταγραφή του διάσπαρτου μανιάτικου δυναμικού. Η καταγραφή μπορεί να αρχίσει από τα αρχεία των Δήμων και τη συγκέντρωση τοπικών διηγήσεων, καθώς και από τα συγκεντρωμένα στοιχεία από τους μανιάτες λόγιους και μανιατολόγους, που κατά καιρούς έχουν κάνει σχετικές έρευνες.. Το επόμενο στάδιο ασφαλώς είναι η συστηματοποίηση των στοιχείων και η έρευνα σε κάθε γεωγραφική περιοχή για τις μανιάτικες εγκαταστάσεις, τα χαρακτηριστικά τους και την πορεία και εξέλιξή τους στο χρόνο. Σ` αυτό το στάδιο σημαντική είναι η συμβολή των νέων τεχνολογιών και του διαδικτύου που βοηθούν στο ξεπέρασμα περιορισμών και τη διεύρυνση του ερευνητικού πεδίου.

Ασφαλώς κρίσιμο και αποφασιστικό παράγοντα στην όλη διαδικασία θα αποτελέσουν οι επιμέρους σύλλογοι των χωριών και ευρύτερων περιοχών που έχουν συσταθεί και δραστηριοποιούνται εδώ και πολλά χρόνια. Θα αποτελέσουν τους πυρήνες εκκίνησης για την υλοποίηση της ιδέας. Είναι, εξ` άλλου, ζητούμενο και χρειάζεται πολλή συζήτηση για να προκύψει τελική απόφαση για τη μορφή διοίκησης που μπορεί να πάρει η συμπολιτεία. Ασφαλώς χρειάζεται μια αντιπροσωπευτική συνέλευση και μια ευέλικτη διοίκηση για να μπορεί να αποδώσει. Τα ειδικότερα δεν είναι ώρα για συζήτησή τους. Διατυπώνομε μόνο ευχή να μην αρχίσομε τα μανιάτικα ξεσυνέρια και τους διαγκωνισμούς για τις πρωτοκαθεδρίες γιατί η ιδέα θα ναυαγήσει. Έχομε το πολύ θετικό πρότυπο των Ποντίων που με χαμένη την πατρώα γη τους έχουν διαμορφώσει ισχυρή συμπολιτεία με ενεργά τμήματα σε όλες τις ηπείρους του πλανήτη. Και συντονίζουν με επιτυχία ενέργειες για τη διατήρηση των ηθών, εθίμων και παραδόσεών τους, αλλά και σε υψηλό βαθμό την αλληλοϋποστήριξη. Δεν νομίζω ότι υπάρχει Μανιάτης που μπορεί να αποδεχτεί ότι εμείς έχομε κατώτερες δυνατότητες οργάνωσης ή κατώτερου βαθμού αγάπη για την πατρώα γη μας. Ας σκεφτούμε, λοιπόν, καλά την ιδέα και ας συμβάλλομε όλοι στην υλοποίησή της.

____________________________

ANOΔIKA KAI ΠPΩTOΠOPIAKA ΣTON OΓΔOO XPONO AΠO THN EKΔOΣH

Hδη, ξεπερνώντας δυσχέρειες και δυσπιστίες, μπήκαμε στον 8ο χρόνο από την έκδοση της εφημερίδας μας. Τα 7 χρόνια που πέρασαν, από τον Απρίλιο του 1999 που είδε το φως το πρώτο 8σέλιδο φύλλο, κρατήσαμε με ιδιαίτερη προσοχή την αρχική μας στόχευση. Στην πρώτη σελίδα του πρώτου φύλλου μας καταχωρίστηκε ο σκοπός της εκδόσεως με τον τίτλο «Oι επιδιώξεις μας» όπου γράφαμε και τα εξής: «H έκδοση της εφημερίδας αυτής έρχεται να καλύψει ένα κενό. O μανιάτικος χώρος χαρακτηρίζεται από τη διασπορά των οικισμών και την αραιοκατοίκηση. Tο άγονο έδαφος και η ανάγκη για εργασία, καθώς και οι εμφύλιες συγκρούσεις οδήγησαν ένα μεγάλο μέρος των μανιατών στη μετανάστευση, τόσο σε άλλες περιοχές της Eλλάδας, όσο και στο εξωτερικό. Όμως τα κύρια χαρακτηριστικά των μανιατών παραμένουν. Kαι ιδιαίτερα η αγάπη για την πατρική γη και για όσα έχουν σχέση με τη ζωή που συνεχίζεται, τους θεσμούς της, τις δραστηριότητες των κατοίκων, τις προοπτικές για το μέλλον, την προκοπή. H εφημερίδα μας επιθυμεί να δώσει ενημέρωση για όλ’ αυτά, όπως εξελίσσονται με το χρόνο, έτσι ώστε ο κάθε μανιάτης που το επιθυμεί να μπορεί να μαθαίνει αξιόπιστα και αντικειμενικά τα νέα της περιοχής μας. Ξεκινώντας από το διοικητικό κέντρο της Δυτικής Mάνης, την Kαρδαμύλη, επιθυμία μας είναι να επεκτεινόμαστε, όσο οι συνθήκες το επιτρέπουν, και στις γειτονικές μανιάτικες περιοχές, με σκοπό σύντομα να καλύψομε τα νέα όλης της Mάνης… Eπιδίωξή μας είναι να βοηθήσουμε να σταθεί ο ένας μανιάτης δίπλα στον άλλο και όλοι μαζί να ενισχύσομε την ιδιαιτερότητα του τόπου μας: τα φυσικά χαρακτηριστικά του, τα μνημεία του πολιτισμού μας και να προσελκύσομε επισκέπτες με τις εξαίρετες κλιματολογικές συνθήκες… H αλληλεγγύη είναι ο ακρογωνιαίος λίθος για την επιτυχία αυτού του στόχου. Γιατί μόνο συμφιλιωμένοι και με αλληλεκτίμηση διεκδικούμε, με θετικά αποτελέσματα».

Οι 8 σελίδες έγιναν σταδιακά 12 και 16, για να σταθεροποιηθούμε σύντομα στις 20. Αποτελεί ιδιαίτερη ικανοποίηση για τους συντελεστές της εφημερίδας ότι καταφέραμε, εδώ και τεσσεράμισι χρόνια, να παραδίνομε στην Αγγλική γλώσσα, 5 από τα δημοσιευόμενα κείμενα, ώστε να γίνονται προσιτά τα ιστορικά, λαογραφικά, γεωγραφικά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά του τόπου μας στους φιλομανιάτες αλλοδαπούς κατοίκους της, καθώς και στα μανιατόπουλα παιδιά μεταναστών τρίτης γενιάς που δεν χειρίζονται ικανοποιητικά την Ελληνική γλώσσα. Τέλος με εισηγήσεις μας σε συνέδρια μανιάτικου ενδιαφέροντος προβάλλαμε το σχεδιασμό μέσω του οποίου διαμορφώνονται τα θέματα της εφημερίδας μας, καθώς και τις αναπτυξιακές μας προτάσεις.

Οι συντελεστές της εφημερίδας νοιώθουν ιδιαίτερα ευτυχείς γιατί μπορούν να ανακοινώσουν στους αναγνώστες της αλλά και γενικότερα, ότι το ομώνυμο σωματείο θα προωθήσει και θα τελειώσει , κατά το επόμενο εξάμηνο, και άλλες δραστηριότητες στο χώρο του έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου, μέσω συγχρηματοδοτούμενου Κοινοτικού προγράμματος. Οι δραστηριότητες αυτές συγκεκριμενοποιούνται στα εξής: 1) Θα αναβαθμισθεί η ιστοσελίδα και θα επιδιωχθεί να μετατραπεί σε δικτυακή πύλη, μέσω της οποίας θα παρέχονται εκτεταμένα ιστορικά και γεωγραφικά στοιχεία για την Ενιαία Μάνη, τις τρεις επιμέρους περιοχές της, καθώς και τους οικισμούς της κάθε μιάς από αυτές. Θα παρέχονται επίσης πληροφορίες για τις υπηρεσίες δημόσιου χαρακτήρα και τους δραστηριοποιούμενους επαγγελματίες στης περιοχή. Επιδίωξή μας είναι οι πληροφορίες για τον τόπο μας να παρέχονται σε δύο ακόμα γλώσσες εκτός της Ελληνικής, τόσο απευθείας, όσο και μέσω σύνδεσης με τις πιο διαδεδομένες στο διαδίκτυο Μηχανές Αναζήτησης πληροφοριών. 2) Θα συνταχθεί και θα εκτυπωθεί τρίγλωσσος επίσης, τουριστικός οδηγός της περιοχής, που θα σχεδιασθεί πρωτότυπα και θα παρέχει πολλαπλές πληροφορίες για τον τόπο μας, 3) Θα συνταχθεί και θα εκτυπωθεί κατατοπιστικός επενδυτικός οδηγός για εκείνους που θέλουν να επενδύσουν στο μανιάτικο χώρο. Στον οδηγό θα περιληφθεί ολόκληρο το πλέγμα νόμων που διέπουν τις επενδύσεις και εκλαϊκευμένες οδηγίες για τους υποψήφιους επενδυτές. 4) Θα εκδοθεί ιστορικό λεύκωμα που θα αναφέρεται στις περιοχές τις Μάνης, με χάρτες και φωτογραφικό υλικό και 5) θα καταχωριστεί, σε αναγνωρισμένα ειδικά περιοδικά, υλικό προβολής της Μάνης, και των επαγγελματικών δραστηριοτήτων στον τουριστικό τομέα σε ολόκληρη τη γεωγραφική περιοχή της. Ήδη έχουν συνταχτεί και ταξινομηθεί κείμενα, χάρτες και φωτογραφίες που θα αποτελέσουν το αρχικό υλικό για τις εκδόσεις και για την ανάρτηση στην ιστοσελίδα που έχει ήδη σχεδιαστεί.

Θεωρούμε ότι με τις πρωτοβουλίες μας αυτές αποδεικνύομε έμπρακτα την ταύτιση των διακηρύξεων με τα έργα που απαιτούνται για να γίνουν πράξη. Ταυτόχρονα δείχνομε το δρόμο για αξιόπιστες, ποιοτικές και αποτελεσματικές διαχειρίσεις, ώστε τα προγράμματα να δημιουργούν προστιθέμενη αξία στον τόπο μας, με τελικό αποτέλεσμα την ποιοτική και οικονομική αναβάθμισή του. Με την ευκαιρία των «γενεθλίων» μας διατυπώνομε παρότι αυτονόητη τη διαβεβαίωση ότι θα συνεχίσομε να πορευόμαστε με τον ίδιο τρόπο και στο μέλλον, ευελπιστώντας ότι με σταθερά βήματα θα οικοδομείται η αρχική μας επιδίωξη: η ΜΑΝΙΑΤΙΚΗ ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ, να συσπειρώνει γύρω από τις αρχές και το πρόγραμμά μας ολοένα και περισσότερους μανιάτες και φιλομανιάτες που έχουν αντίστοιχες ιδέες και στόχους.

______________________

H AYTOΔIOIKHΣH XPEIAZETAI ΠPOΣΩΠA ME AΠOTEΛEΣMATIKOTHTA KAI KOINΩNIKOTHTA

Πιστεύομε ακράδαντα ότι η Ελληνική κοινωνία και, κατά το μέρος που τους αναλογεί και οι μικροκοινωνίες των επιμέρους περιοχών της, αν έχουν ισχυρή βούληση να προωθηθούν και να αναπτυχθούν στο χρόνο, είναι αναγκαίο τα μέλη τους να βρουν τις αρμονικές συνεπαφές μεταξύ ατομικών και κοινωνικών στόχων. Έτσι μόνο, με ευρεία βάση κοινών επιδιώξεων, στοχεύσεων και δράσεων θα μπορέσει ο Ελληνισμός να επιβιώσει στις νέες πολιτικο-οικονομικές συνθήκες που δημιουργούνται στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Θεωρούμε ότι η διαπίστωση αυτή είναι ιδιαίτερα επίκαιρη κατά την περίοδο που διανύομε. Εννοούμε την περίοδο της κορύφωσης των ζυμώσεων για τη διαμόρφωση των σχημάτων ενόψει των επερχόμενων αυτοδιοικητικών εκλογών.

Παρακολουθώντας με ενδιαφέρον, στο βαθμό που είναι εφικτό, εκπομπές και κείμενα που είναι σχετικά με το θέμα, διαμορφώνομε την άποψη ότι στις ζυμώσεις που γίνονται ακολουθούνται κάθε άλλο παρά οι κανόνες που προαναφέρθηκαν. Στις δηλώσεις για αυτοδιοικητικά θέματα που έρχονται στη δημοσιότητα τα προγράμματα καλύπτουν ελάχιστο μέρος και ακόμα περισσότερο είναι εξαφανισμένες αναφορές στους τρόπους δράσης για την προώθηση των επιδιωκόμενων στόχων. Το μεγαλύτερο μέρος των δημοσιοποιούμενων στοιχείων καλύπτεται από ονοματολογίες που εμπλουτίζονται με στοιχεία από τη Θεωρία Πιθανοτήτων σχετικά με την επιτυχία πρόκρισης των αναφερομένων. Ασφαλώς και αυτή η διαπάλη αποτελεί στοιχείο της συνολικής προσέγγισης του θέματος, αλλά έχομε τη γνώμη ότι δεν μπορεί να είναι το κυρίαρχο, όπως παρουσιάζεται. Θα λέγαμε μάλιστα ότι η διαδικασία θα ήταν ουσιαστικότερη αν η ονοματολογία συνοδευόταν από την υπογράμμιση δύο τουλάχιστο στοιχείων που σχετίζονται με τις μέχρι τώρα ατομικές δράσεις των αναφερομένων προσώπων. Το ένα είναι η αποτελεσματικότητα στη μέχρι τώρα επαγγελματική δραστηριοποίηση του καθενός και το άλλο είναι η τεκμηρίωση της κοινωνικότητάς του. Επεξηγούμε:

Κάποιος που μπορεί να συνδυάζει θεωρητική κατάρτιση, που απέκτησε μετά από σπουδές, με πρακτική αξιοποίησή τους στην όποια επαγγελματική του δραστηριοποίηση (ως μισθωτός ή επαγγελματίας) έχει κατ` αρχή τα εχέγγυα να διεκδικεί την ανάθεση της διοίκησης και διαχείρισης υποθέσεων του κοινωνικού συνόλου, όπως είναι οι αυτοδιοικητικές. Μάλιστα, επιθυμούμε να διατυπώσομε την άποψη ότι το κάθε άτομο που επιθυμεί να πάρει μέρος στις αυτοδιοικητικές διαδικασίες δεν είναι απαραίτητο να ξεκινά από εξαιρετικές θεωρητικές γνώσεις ή σπουδές.

Κρισιμότερο είναι, όμως, το δεύτερο στοιχείο, που τίθεται ως αναγκαία προϋπόθεση, το στοιχείο της κοινωνικότητας. Για να μην παρεξηγηθεί η έννοια που χρησιμοποιείται, διευκρινίζομε ότι με τον όρο κοινωνικότητα εννοούμε τη συνειδητή βούληση του ατόμου να νοιώθει ότι «οφείλει» ένα μέρος των παραγωγικών του δυνατοτήτων να το επιστρέφει στην κοινωνία που τον γέννησε και τον εξέθρεψε, ως στοιχειώδη ανταμοιβή γι` αυτό. Αν στην αφετηρία της ανάμειξης των ατόμων στα αυτοδιοικητικά διαπιστώνεται ύπαρξη κοινωνικότητας, είναι βέβαιο ότι τα αποτελέσματα για τις τοπικές κοινωνίες θα είναι γόνιμα και δημιουργικά, επιτρέποντας την επιτυχή πορεία τους στο μέλλον.

Αναφέραμε τις δύο αυτές προϋποθέσεις ως απαραίτητα στοιχεία αφετηρίας για επιτυχή πορεία των αυτοδιοικητικών υποθέσεων κάθε περιοχής, γιατί φαίνεται ότι δεν συντρέχουν σε πολλές περιπτώσεις την περίοδο που διανύομε. Και, επίσης, γιατί δεν προβάλλονται όσο θα χρειαζόταν για να βελτιώσουν το προεκλογικό κλίμα. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα, υπολανθάνει και ισχυρή επιθυμία για διαμόρφωση εκείνων των σχεδιασμών που θα τους δώσουν τελικά τη δυνατότητα διαχείρισης των σημαντικών οικονομικών πόρων των αυτοδιοικητικών οργανισμών. Δυστυχώς, στο σχεδιασμό αυτό εμφανίζονται πολλές φορές τρόποι δράσης που δημιουργούν έκπτωση των παγιωμένων αξιών του πολιτισμού μας, όπως η συνειδητή διασπορά ειδήσεων και πληροφοριών που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, η διαστρέβλωση στοιχείων της προσωπικότητας εκείνων που θεωρούν εμπόδια στις επιδιώξεις τους καθώς και η προβολή ψευδοϊδεολογικών συγγενειών για προσέλκυση ατόμων με μειωμένη κριτική ικανότητα. Το αντίδοτο σ` αυτές τις υπολανθάνουσες ιδιοτελείς επιδιώξεις αποτελεί η ίδια η δομή των αυτοδιοικητικών οργανισμών. Εννοώ το γεγονός ότι περιλαμβάνουν περιοχές μικρής έκτασης και πληθυσμού, όπου τα άτομα είναι αναγνωρίσιμα. Και κατά συνέπεια εύκολα διαπιστώνεται από τους ψηφοφόρους εάν οι υποψήφιοι διαθέτουν αποτελεσματικότητα και κοινωνικότητα, ώστε με την εκλογή τους να προωθούνται οι τοπικές υποθέσεις.

Αν οι απόψεις, αλλά και οι διαπιστώσεις που προηγήθηκαν ισχύουν για όλη τη χώρα, αποκτούν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά στην περιοχή μας, τη Μάνη. Και αυτό γιατί με τη διασπορά των οικισμών και την πολυδιάσπαση του πληθυσμού σ` αυτούς διαμορφώνονται έντονα ατομιστικές συμπεριφορές και κοινωνικότητες στενού γεωγραφικού ορίζοντα με εστίαση κυρίως στο χωριό καταγωγής. Για το λόγο αυτό στη Μάνη είναι αναγκαία η διαμόρφωση συνεκτικότητας των δημοτικών ομάδων, πολύ πριν τις εκλογές, κατά την κατάρτιση των συνδυασμών. Έτσι μόνον μπορούν να προσδιοριστεί κοινή γραμμή πλεύσης με βάση τα κοινά συμφέροντα του συνόλου των περιοχών του Δήμου, που αποτελεί αναγκαίο όρο για την επιτυχή άσκηση της δημοτικής διοίκησης μετά τις εκλογές.

________________________________

H ΣYΓKOINΩNIAKH ΠPOΣΠEΛAΣIMOTHTA ΔIAMOPΦΩNEI NEEΣ ΣYNΘHKEΣ

Eχομε πολλές φορές καταθέσει απ` αυτές τις στήλες τη θέση ότι η άνθηση της Μάνης κατά την περίοδο που μεσολάβησε μεταξύ της κατάλυσης της Βυζαντινής αυτοκρατορίας και την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους συνδέεται, εκτός των άλλων και με τη συγκοινωνιακή της προσπελασιμότητα. Και αυτό γιατί οι ακτές της ήταν το πέρασμα των θαλάσσιων δρόμων που οδηγούσαν από την Αδριατική θάλασσα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, δεδομένου ότι, εκείνη την περίοδο, η θάλασσα ήταν ο κύριος συγκοινωνιακός δρόμος, τόσο για τη μεταφορά ανθρώπων, όσο και για εμπορεύματα. Ασφαλώς κατά τους δύο αιώνες που μεσολάβησαν από το 1821 το κέντρο βάρους των συγκοινωνιών έχει μετατοπιστεί στη στεριά και οι σιδηρόδρομοι αρχικά, οι αυτοκινητόδρομοι και τα αεροδρόμια στη συνέχεια συγκεντρώνουν το συγκοινωνιακό ενδιαφέρον. Θεωρούμε ότι οι αντίστοιχες υποδομές για τις σιδηροδρομικές και αεροπορικές μεταφορές στην ευρύτερη περιοχή, έστω και αν φθάνουν μέχρι την Καλαμάτα, αποτέλεσαν ένα βήμα προς την άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσης της Μάνης. Απομόνωσης που προέκυψε μετά τις τεχνολογικές εξελίξεις που οδήγησαν στην αποδυνάμωση των ακτοπλοϊκών θαλάσσιων μεταφορών.

Οι τελευταίες τελεσίδικες αποφάσεις, δηλαδή η δημοπρατήσεις έργων μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, τόσο στον άξονα Κόρινθος – Πάτρα – Πύργος – Καλαμάτα, όσο και στον άξονα Κόρινθος – Τρίπολη – Μεγαλόπολη και από εκεί προς Καλαμάτα αφενός και προς Σπάρτη αφετέρου, οδηγούν στην οριστική πλέον υλοποίηση της υποχρέωσης από το κράτος για κατασκευή κλειστών αυτοκινητόδρομων που οδηγούν στη Μάνη από την Ανατολική αλλά και από τη Δυτική Ελλάδα. Οι δρόμοι αυτοί φέρνουν την περιοχή μας σε πολύ μικρή χρονική απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα με ότι αυτό σηματοδοτεί νέα κατάσταση στον οικονομικό και κοινωνικό τομέα.

Τα θέματα που καλούμαστε να διαχειριστούμε είναι πλέον πολύ πιο σύνθετα, αλλά και πολύ πιο κρίσιμα. Γιατί, αν με τη μακροχρόνια διαχείριση της φτώχειας του τόπου μας κατά τους προεπαναστατικούς αιιώνες οι πρόγονοί μας κατάφεραν να δημιουργήσουν αυτόν που χαρακτηρίζεται ιδιότυπος μανιάτικος πολιτισμός, με τη σώφρονα διαχείριση των οικονομικών παράγωγων της νέας περιόδου μπορούμε να δημιουργήσομε τις συνθήκες ήπιας, αλλά και διαρκώς ανατροφοδοτούμενης ανάπτυξης στην περιοχή μας. Στον όρο «σώφρονα διαχείριση» περιλαμβάνονται μέτρα και συμπεριφορές που θα ενισχύουν και θα επιβεβαιώνουν τις ουσιαστικές αφετηρίες προσέλκυσης των επισκεπτών της περιοχής μας. Η πατροπαράδοτη μανιάτικη φιλοξενία, αποτυπωμένη στα κείμενα των περιηγητών, που επισκέφτηκαν την περιοχή μας κατά την προεπαναστατική περίοδο, θα πρέπει να αποτελεί αυτονόητο όρο αφετηρίας των σχέσεων μας με τους, ελκόμενους από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της περιοχής μας, ξένους. Η συντονισμένη προσπάθεια για τη διαμόρφωση συνθηκών που θα οδηγεί σε υψηλής ποιότητας τις παρεχόμενες υπηρεσίες τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από το δημόσιο τομέα, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, και χωρίς διακυμάνσεις, για όλους μας.

Σ` αυτό το νέο περιβάλλον που διαμορφώνεται, έχομε υποχρέωση να ξεπεράσομε όλοι την πατροπαράδοτη καχυποψία μας για την κάθε νεωτερικότητα. Αν η καχυποψία κατά τους ηρωϊκούς αιώνες αποτελούσε στοιχείο στοιχειώδους αυτοσυντήρησης, στις ημέρες μας αποτελεί στοιχείο σύγχυσης και αποπροσανατολισμού. Γιατί αποτελεί παράδοξο, και οδηγεί σε ανατροπή της ισορροπίας των συλλογισμών μας, το να θέλομε να εισπράττομε πλούτο από το «άνοιγμα» της περιοχής μας, αλλά ταυτόχρονα να διαμορφώνομε συνθήκες ξενοφοβίας προβάλλοντας και την ανάλογη συνθηματολογία, όπως το «ξεπούλημα της γης στους ξένους» Οι αγοραπωλησίες αποτελούν υπόθεση των ιδιοκτητών και προσδιορίζονται από τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα και η φιλοπατρία αποτελεί συνειδησιακή υπόθεση που εκφράζεται με τρόπους που προσδιορίζονται από τον ψυχισμό του καθενός μας. Βεβαίως, μέσα από την κοινωνική ζύμωση στο εσωτερικό των τοπικών μας θεσμικών οργάνων αυτά τα στοιχεία μπορούν να αλληλοσυνδέονται και να αλληλεπιδρούν διαμορφώνοντας τις τελικές επιλογές και στάσεις ζωής. Και γι` αυτό έχομε όλοι υποχρέωση να στηρίζομε και να δυναμώνομε τους τοπικούς μας θεσμούς, ώστε να μπορούν να αποτελούν παράγοντες σύνθεσης ιδεών και απόψεων, αλλά και φορείς προβολής και διεκδίκησης των δικαίων της περιοχής μας προς τα έξω.

’Ετσι θα γίνει δυνατή η επιτυχής διαχείριση των νέων στοιχείων που, με αφετηρία τη γρήγορη συγκοινωνιακή προσπελασιμότητα, διαμορφώνονται στην περιοχή μας.

__________________________________

AΣ ΣYNEKTIMHΣOME KAI TO MEΛΛON TΩN ΠAIΔIΩN MAΣ

Ζούμε σε μια χρονική περίοδο που οι κοινωνικοί διαπαιδαγωγητές ωθούν τα άτομα σε ιδιαίτερα ατομοκεντρικές συμπεριφορές. Αν αυτό συμβαίνει για περιπτώσει που οι κανόνες ανταγωνισμού είναι ελεύθεροι είναι μικρό το κακό, γιατί ο ανταγωνισμός θα οδηγήσει σε εξυγιασμένες, αλλά και αποτελεσματικές, καταστάσεις. Αν όμως, συμβαίνει για περιπτώσεις που οι κανόνες ανταγωνισμού έχουν περιορισμούς και δεσμεύσεις, τότε ο ανταγωνισμός είναι δέσμιος των περιορισμών και στις τελικές λύσεις είναι απαραίτητο να έχουν συνεκτιμηθεί και οι δεσμεύσεις. Αν δεν συνεκτιμώνται αυτές οι δεσμεύσεις προκύπτουν καταστάσεις «μπασταρδεμένες», σε σχέση με τις αφετηρίες από τις οποίες προέκυψαν, και για το λόγο αυτό μειωμένης αποτελεσματικότητας.

Οι συλλογισμοί που προηγήθηκαν προέκυψαν με αφετηρία την επικαιρότητα των αυτοδιοικητικών εκλογών, με σκοπό να ερμηνευθούν χαρακτηριστικά φαινόμενα που έχουν πάρει σημαντική έκταση παρότι βρισκόμαστε δύο – τρεις μήνες από την ημερομηνία διεξαγωγής τους. Σε βραχυλογία, ο τίτλος του κειμένου αυτού θα μπορούσε να ήταν: το χρήμα και τα στενά προσωπικά συμφέροντα ως μέσο ενεργοποίησης και συμμετοχής των ατόμων στα ψηφοδέλτια. Σπεύδω από την αρχή να σημειώσω εμφαντικά, ότι ένα μεγάλο μέρος των υποψηφίων, πλειοψηφικό θα μπορούσα να πω, συμμετέχει στις εκλογές με αφετηρία την εσωτερική του παρόρμηση να προσφέρει στον τόπο του τις υπηρεσίες του. Οι αναφορές που ακολουθούν αφορούν το άλλο κομμάτι, που δυστυχώς δεν είναι αμελητέο. Και αυτό γιατί οι τελευταίες ρυθμίσεις για πληθώρα αντιδημάρχων και αντινομαρχών, καθώς και για ανεβασμένες αποζημιώσεις για τους αιρετούς, σε όλα τα αυτοδιοικητικά επίπεδα, οδηγούν εκτεταμένες ομάδες πολιτών στη διαμόρφωση σχεδίων στενού προσωπικού οφέλους . Τα σχέδια των ατόμων αυτής της κατηγορίας έχουν τη δυνατότητα να τα «διαχειρίζονται» αποτελεσματικότερα εκείνοι που ασκούν ήδη αυτοδιοικητική εξουσία. Αρκετοί απ` αυτούς, μάλιστα, μετατρέπουν με επιτυχία αυτή τη δυνατότητα στο επιθυμητό γι` αυτούς αποτέλεσμα. Έτσι «εμπλουτίζουν» τα ψηφοδέλτιά τους με συλλεκτικούς υποψήφιους. Κλείνω αυτή την πλευρά εξέτασης του θέματος με τη σημείωση ότι η διαδικασία που προανέφερα είναι απόλυτα νόμιμη. Προβληματισμός υπάρχει για το ηθικό μέρος, αλλά και για την αποτελεσματικότητα αυτού του τρόπου ενεργειών σε σχέση με τις «δέσμιες» υποχρεώσεις των αιρετών έναντι των θεσμικών μορφωμάτων τους σκοπούς των οποίων εκλέχτηκαν να υπηρετήσουν.

Οι δεσμεύσεις που ανέφερα στην αρχή του κειμένου για την περίπτωση των ατόμων που επιδιώκουν να εκλεγούν ως εκπρόσωποι αυτοδιοικητικών οργανισμών είναι η υποχρέωση για αποτελεσματική διαχείριση των τρεχουσών υποθέσεων και η διαμόρφωση των ευνοϊκότερων κατά το δυνατό συνθηκών ανάπτυξης, των κοινωνιών που εκπροσωπούν, στο μέλλον. Όσο γενικόλογη και αν είναι η διατύπωση προκύπτει άμεσα ένα πρώτο συμπέρασμα: οι επιλογές προσώπων που ωθούνται για συμμετοχή στα αυτοδιοικητικά ψηφοδέλτια με κίνητρο την αμοιβή αποτελεί, κατ` αρχήν, αρνητικό στοιχείο για την επίτευξη των στόχων και ικανοποίηση των αναγκών που έχουν οι κοινωνίες. Όλο αυτό το πλέγμα προσωπικών επιδιώξεων και διαπραγματεύσεων έχει ως αποτέλεσμα τη διάθεση κοινωνικών πόρων από τα ταμεία των οργανισμών στα άτομα που τους υπηρετούν. Νόμιμα μεν, αλλά χωρίς τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων που προσδοκούν οι κοινωνίες ότι θα παραχθούν με το ξόδεμά τους.

Έτσι παράγονται ελλείμματα, όρο που μας έμαθε , θέλοντας και μη, τη σημασία του η Ευρωπαϊκή Ένωση, δεδομένου ότι εγκαλεί το κράτος μας, για τα ελλείμματά του, σε ολόκληρη την 25ετία από την ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα ελλείμματα, φαίνεται ότι αποτελούσαν μέχρι πρόσφατα χαρακτηριστικό στοιχείο στη λειτουργία του κράτους μας, αλλά και πολλών από τους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς του. Δυστυχώς όμως ή εξίσωση αποτελεί στοιχείο της μαθηματικής λογικής και δεν «παίρνει νερό». Η εξίσωση, στη συγκεκριμένη περίπτωση, προσδιορίζει: ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΕΡΓΟΥ ΜΕΙΟΝ ΔΑΠΑΝΕΣ ΙΣΟΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Που σημαίνει ότι στις περιπτώσεις που οι δαπάνες υπερβαίνουν σε αξία το παραγόμενο έργο υπάρχει αρνητική ανάπτυξη, δηλαδή ΕΛΛΕΙΜΜΑΤΑ. Μια διαδικασία, όπως εκείνη που περιγράφτηκε πιο πάνω, οδηγεί στις περισσότερες περιπτώσεις σε ελλείμματα, βυθίζοντας τους αντίστοιχους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς σε αναποτελεσματικότητα και ανακοπή της μελλοντικής προοπτικής τους.

Αν όλα όσα προαναφέρθηκαν έχουν γενικευμένη εφαρμογή, ισχύουν σε μεγεθυσμένο βαθμό για τη Μάνη. Και αυτό γιατί η περιοχή μας μόλις αυτή την περίοδο αναδύεται από μια παρατεταμένης διάρκειας εσωστρέφεια και διαμορφώνει σχεδιασμούς για το μέλλον της. Ασφαλώς σ` αυτή τη φάση απαιτούνται αυξημένοι οικονομικοί πόροι για υποστήριξη και προώθηση των αναγκαίων επενδύσεων για έργα δημόσιου χαρακτήρα. Οι κρατικές χρηματοδοτήσεις εξευρίσκονται δύσκολα και ακόμα δυσκολότερα αντλούνται χρηματοδοτήσεις από τοπικές φορολογίες. Η πλήρης αξιοποίηση των όποιων χρηματοδοτήσεων και η διοχέτευσή τους σε διαρκή και επενδυτικά έργα αποτελεί απόλυτη ανάγκη για το μέλλον του τόπου μας. Ας το συνεκτιμήσομε στις επιλογές μας κατά την κρίσιμη αυτή περίοδο.

_______________________________

KAΠOΔIΣTPIAKOI ΔHMOI: ΣYΓKENTPΩTIKH Ή AΠOKENTPΩTIKH ΔIOIKHΣH;

Τα 7-8 χρόνια ζωής των Καποδιστριακών δήμων χαρακτηρίζονται από ισχυρή και συγκεντρωτική την κεντρική διοίκησή τους και ιδιαίτερα ασθενή τα αποκεντρωμένα τοπικά όργανα. Αυτή η ανισοκατανομή ισχύος στο εσωτερικό των Δήμων, συσσωρευμένη για μεγάλο χρονικό διάστημα διαμορφώνει νομιμοποιητική βάση για έντονες διαμαρτυρίες, που σε κάποιες οριακές καταστάσεις τροφοδοτεί αποσχιστικές τάσεις στο εσωτερικό τους.

Ξανακοιτάζοντας το κείμενο του συστατικού νόμου των Καποδιστριακών δήμων επιβεβαιώνεται αμέσως η αρνητική βούληση του νομοθέτη για απόδοση αρμοδιοτήτων στα Τοπικά Συμβούλια. Τα τελευταία, που στην πράξη πήραν τη θέση των Κοινοτικών Συμβουλίων που προϋπήρχαν, θα ήταν πολύ φυσιολογικό να διατηρήσουν τις αρμοδιότητες που εκείνα είχαν, τουλάχιστο στον τομέα των τεχνικών έργων τοπικού χαρακτήρα. Αν συνέβαινε αυτό οι Δήμοι με το προσωπικό τους στο διοικητικό, τεχνικό και λογιστικό τομέα θα υποστήριζαν αποτελεσματικά τις επιλογές των τοπικών κοινωνιών, όπως θα προσδιορίζονταν από τις αποφάσεις των εκπροσώπων τους. Αυτό θα αποτελούσε μια αρμονική συσχέτιση άμεσης δημοκρατίας και αποτελεσματικότητας, διαμορφώνοντας αριστοποιημένες καταστάσεις μεταξύ δημοτών και αιρετών της κεντρικής διοίκησης του δήμου. Αντί για μια τέτοια φιλοσοφία ο νόμος στο άρθρο που αναφέρεται στα Τοπικά Συμβούλια χρησιμοποιεί τα ρήματα «προτείνει», «παρακολουθεί», «εκφέρει γνώμη». Υπάρχει και μια «δυνητική» δυνατότητα του δημοτικού συμβουλίου να «αναθέτει» αρμοδιότητες για έργα συντήρησης κάποιων δημοτικών δικτύων. Αλλά και αυτή η δυνητική δυνατότητα, όπως φαίνεται από την πρακτική των 7 – 8 χρόνων εφαρμογής του νόμου, σε ελάχιστους δήμους υλοποιήθηκε, με έκδοση σχετικής απόφασης από το δημοτικό συμβούλιο.

Η εξεύρεση αρμονίας μεταξύ αποτελεσματικότητας και άμεσης δημοκρατίας αποτελεί διαχρονικό στόχο των αυτοδιοικητικών θεσμών και ο βαθμός προσέγγισής της προσδιορίζει και τις αποδόσεις τους. Η κύρια αποστολή τους, δηλαδή η ικανοποίηση των αναγκών των δημοτών τους, στους τομείς που τους εκχωρεί η κεντρική διοίκηση, έχει άμεση συσχέτιση με την επιζητούμενη αρμονία. Για το λόγο αυτό η κεντρική διοίκηση θα πρέπει, στις νομοθετήσεις της σε θέματα που αφορούν τους αυτοδιοικητικούς οργανισμούς, να έχει ως κριτήριο τη μεγιστοποίηση της απόδοσης τους. Αν, βέβαια, σε κεντρικό επίπεδο κυριαρχεί η συγκεντρωτική λογική, οι νομοθετήσεις θα αποπνέουν μια τέτοια φιλοσοφία σε όλους τους τομείς, και στον αυτοδιοικητικό.

Οι δημότες του κάθε αυτοδιοικητικού οργανισμού ζώντας στην ίδια περιοχή με τους τοπικούς τους άρχοντες έχουν άμεση εποπτεία στον τρόπο άσκησης της διοίκησης. Γι` αυτό προσδιορίζουν με ακρίβεια το πετυχημένο ή όχι στην άσκηση της εξουσίας. Η διαπίστωση των αρνητικών στοιχείων οδηγεί τελικά σε επιμερισμό ευθυνών μεταξύ των τοπικών και κεντρικών διοικήσεων. Και δεδομένου ότι οι δημότες είναι και ψηφοφόροι σε τοπικές και γενικές εκλογές οι διαπιστώσεις μεταφράζονται σε αντίστοιχες επιλογές.

Νομίζω ότι αυτή η σειρά συλλογισμών οδήγησε στην πρόβλεψη ευρύτερων αρμοδιοτήτων στα Τοπικά Συμβούλια στο νέο Δημοτικό Κώδικα. Αυτή η νομοθετική πρωτοβουλία, εκτός από τη θετική παρέμβαση στην κατεύθυνση της εφαρμογής στοιχείων άμεσης δημοκρατίας, ικανοποιεί και το στόχο της αποτελεσματικότητας. Ενόψει της διαμόρφωσης των κανόνων διαχείρισης του νέου Κοινοτικού Πακέτου επιζητείται η ισχυροποίηση των Δήμων ώστε να μην είναι μόνον δυνητικοί δικαιούχοι των χρηματοδοτήσεών του, αλλά να μετατραπούν σε τελικούς δικαιούχους μέσω των αξιόπιστων φακέλων με ώριμες προτάσεις που θα καταθέσουν. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί από ομογενοποιημένες και δημοκρατικά λειτουργούσες τοπικές κοινωνίες στο εσωτερικό των δήμων. Δηλαδή κοινωνίες στις οποίες οι δημότες θα νοιώθουν συμμέτοχοι στις επιλογές και τις κατευθύνσεις που προωθεί η διοίκηση του κάθε δήμου.

Χρειάζεται, λοιπόν, εμβάθυνση της δημοκρατίας σ` ολόκληρο το θεσμικό μόρφωμα του πρώτου βαθμού αυτοδιοίκησης. Εμβάθυνση που θα στοχεύει στην ισοκατανομή των οικονομικών πόρων στο εσωτερικό τους, αλλά και στην αποκεντρωμένη διαχείρισή τους από τους εκπροσώπους του κάθε θεσμικού μορφώματος. Όπου επιτυγχάνεται αυτό προβάλει η βελτίωση που προέκυψε μετά τις συνενώσεις και τελικά ενισχύεται η συμβολή της αυτοδιοικητικής ανακυττάρωσης στην ανάπτυξη της χώρας.

Αν οι σκέψεις που προηγήθηκαν έχουν γενικευμένη εφαρμογή, μπορούμε να πούμε ότι έχουν ειδική βαρύτητας εφαρμογή για τους δήμους της Μάνης. Και αυτό γιατί η αρμονική κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ της κεντρικής δημοτικής διοίκησης και των τοπικών συμβουλίων αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την προώθηση της αναπτυξιακής δυναμικής, που αναπτύσσεται τις δύο τελευταίες δεκαετίες στην περιοχή μας. Αν οι δήμοι της Μάνης δεν καταφέρουν να ανταποκριθούν σ` αυτή την ιστορική ανάγκη η περιοχή θα χάσει και αυτή την ευκαιρία. Έχομε αυτή την πολυτέλεια;

_______________________________

ΔIAXPONIKH EΞEΛIΞH EΘNΩN – KOINΩNIΩN: H ΠEPIΠTΩΣH THΣ MANHΣ

Οι εγωκεντρισμοί και οι απαιτήσεις που παράγουν, και πολλές φορές μας καταναγκάζουν με την επιτακτικότητα που μας δημιουργούν, υποχωρούν όταν έρχονται σε αντιπαράθεση με ιδέες που προκύπτουν και διαμορφώνονται σταδιακά από την αλληλοσύνδεση χώρου και χρόνου στην μακροχρόνια κοινή τους πορεία. Μετά απ` αυτή τη συσχέτιση οι αποφάσεις, οι επιλογές και ο γενικότερος προβληματισμός μας γίνονται πιο ώριμα, πιο αντικειμενικά, πιό δίκαια.

Ένα από αυτά τα «γυμνάσματά» με το χρόνο προκύπτει από την αναδίφηση στοιχείων του παρελθόντος και την εστίαση σε «ψήγματα» Ιστορίας που σχετίζονται με τη χώρα μας και αντανακλούν στις επιμέρους περιοχές της. Έχομε αναρωτηθεί άραγε πόσες φορές καταστράφηκε ο πολιτισμός και πόσες φορές τροποποιήθηκε ή άλλαξε ριζικά μέχρι τώρα η σύνθεση των κατοίκων στις περιοχές της χώρας μας; Και πόσοι έχομε προβληματισθεί για τις αιτίες αυτών των τεράστιων μεταβολών; Και ακόμα περισσότερο πόσοι έχομε αντιστοιχίσει τις αιτίες αυτές με καταστάσεις της σύγχρονης περιόδου, που και αυτές δημιουργούν αντίστοιχες αρνητικότητες; Έχω τη γνώμη ότι μιά κοινωνιολογική θεώρηση, για χρονική περίοδο μερικών δεκαετιών για την οποία έχομε βιωματικά στοιχεία, μπορεί να αποτελέσει ένα καλό «εργαλείο» μελέτης και ταξινόμησης των αποτελεσμάτων αυτού του προβληματισμού.

Παρατηρούμε ότι αυτές οι τελευταίες δεκαετίες μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο περιόδους: η πρώτη περιλαμβάνει τα δύσκολα χρόνια, δηλαδή εκείνα που ακολούθησαν τη μακρά πολεμική περίοδο καθώς και τα χρόνια της δικτατορίας, ενώ η δεύτερη περιλαμβάνει τις δύο τελευταίες δεκαετίες του περασμένου αιώνα. Τα γενικά χαρακτηριστικά της πρώτης περιόδου χαρακτηρίζονταν από εσωστρέφεια αλλά και διάθεση για παραγωγή έργου, ενώ τα χαρακτηριστικά της δεύτερης περιόδου διακρίνονται από έναν «άκρατο» καταναλωτισμό. Είναι επιστημονικά διαπιστωμένο ότι οι γενικότερες κοινωνιολογικές τάσεις κάθε περιόδου προκύπτουν από τη σύνθεση των ατομικών διαθέσεων και συμπεριφορών των πολιτών. Θεωρούμε ότι, κατά την πρώτη περίοδο η κοινωνία μας, η Ελληνική αλλά και οι τοπικές, διακρινόταν από χαρακτηριστικά ιδιαίτερα παραγωγικά, αλλά ταυτόχρονα, και παρά τους τεχνητούς πολιτικούς διαχωρισμούς, από αυξημένη συνεργατικότητα και αλληλοβοήθεια μεταξύ των μελών της. Κατά τη δεύτερη περίοδο, εξ` άλλου, γενική είναι η διαπίστωση ότι η παραγωγικότητα μειώθηκε, αλλά ταυτόχρονα διαμορφώθηκαν στους πολίτες ιδιαίτερα αυξημένες τάσεις ατομικού ωφελιμισμού. Τα γενικά χαρακτηριστικά αυτά έχουν μια πιο ανάγλυφη μορφή στην περίπτωση της Μάνης. Παρά τα βαριά τραύματα του πολέμου, παγκόσμιου και εμφύλιου, η συνεργατικότητα αποτελούσε γενικευμένο χαρακτηριστικό στις μικροκοινωνίες μας κατά τις δεκαετίες του 1950, `60 και `70. Δυστυχώς με το «άνοιγμα» της περιοχής μας στον εξωτερικό κόσμο, που ακολούθησε στη συνέχεια, αυτά τα χαρακτηριστικά χάθηκαν και στη θέση τους εμφανίστηκαν στοιχεία άκρατου ατομικισμού και στενού ωφελιμισμού.

Γενική είναι η διαπίστωση ότι τα έθνη, σε απόλυτες τιμές αλλά και συγκριτικά μεταξύ τους, αλλά και οι επιμέρους κοινωνίες, προωθούνται και αναπτύσσονται στο χρόνο με κύρια δύναμη ώθησης την εσωτερική συνοχή των μελών τους και την αυξημένη παραγωγικότητα που συνεπιφέρει. Απλώνοντας το βλέμμα μας στις προηγούμενες χιλιετίες μπορούμε να φθάσομε σε διαπιστώσεις για τα αίτια κατάρρευσης εθνών και πολιτισμών. Πρόχειρα αναφέρω: η αρχαιοελληνική δημοκρατία «κατέρρευσε» όταν οι πολίτες της αλλοίωσαν τους θεσμούς της και έπαψαν να δίνουν εκείνο του ειδικό βάρος που απαιτούσαν οι συνθήκες στην κοινή στρατιωτική προετοιμασία. Η βυζαντινή αυτοκρατορία αποσαθρώθηκε, κυρίως, από το τεράστιο χάσμα που δημιούργησε η φεουδαρχική της δομή ανάμεσα στην κυρίαρχη τάση, με τις μόνιμες εμφύλιες συγκρούσεις της, και τις θρησκόληπτες κατώτερες τάξεις, που χρησιμοποιούσαν το μεταφυσικό φανατισμό ως μέσο διαφυγής από την αποτρόπαιη πραγματικότητα. Από τα ίδια αίτια κατέρρευσε και η οθωμανική αυτοκρατορία που για πολλούς αιώνες εξαπλώθηκε στον ίδιο γεωγραφικό χώρο με τη βυζαντινή αυτοκρατορία. Αλλά και πρόσφατα, στις ημέρες μας, παρακολουθήσαμε την εξαφάνιση του «ανατολικού μπλοκ», των λεγόμενων σοσιαλιστικών χωρών με κύριο αίτιο την ισχυρή διαφοροποίηση ατομικών και κοινωνικών στόχων, που οδηγούσε σε διαρκώς και πενιχρότερα οικονομικά αποτελέσματα και τελικά στη στέρηση της δυνατότητας επιβίωσης στα πλαίσια του διεθνούς οικονομικού ανταγωνισμού.

Η καταγραφή του αδρού αυτού προβληματισμού, με τις ιστορικές αναδρομές του, δίνει τη δυνατότητα να σταθούμε στα ζητούμενα του σήμερα. Η Ελληνική κοινωνία, και, κατά το μέρος που τους αναλογεί και οι μικροκοινωνίες των επιμέρους περιοχών της, αν έχουν ισχυρή βούληση να προωθηθούν και να αναπτυχθούν στο χρόνο, είναι αναγκαίο να βρουν τις αρμονικές συνεπαφές μεταξύ ατομικών και κοινωνικών στόχων. Έτσι μόνο, με ευρεία κοινή βάση επιδιώξεων, στοχεύσεων και δράσεων θα μπορέσει ο Ελληνισμός να επιβιώσει στις νέες πολιτικο-οικονομικές συνθήκες που δημιουργούνται στην εποχή της παγκοσμιοποίησης. Ειδικότερα στην περιοχή μας, τη Μάνη, με τις εύκολες συγκοινωνιακές συνθήκες που έχουν τελευταία διαμορφωθεί, απαιτείται η επικοινωνία και συνεννόηση των εκπροσώπων των επιμέρους περιοχών της, ώστε να σχεδιαστεί η κοινή πορεία στο δρόμο της ανάπτυξης.

____________________________________

ΛAΪKIΣMOΣ KAI ΠAPAΣITIΣMOΣ ME KOINO AΠOTEΛEΣMA TH ΔIAΦΘOPA

ΘA TA KATAΠOΛEMHΣOME ΣTHN ΠEPIOXH MAΣ;

Παρακολουθώ με ενδιαφέρον τα ευρήματα των δημοσκοπήσεων που αναφέρονται στα φαινόμενα διαφθοράς. Αναπαράγουν μια, χρονικά παρατεταμένη, παθολογία της Ελληνικής κοινωνίας. Χαρακτηριστικά σημεία αφετηρίας αυτής της παθολογίας αποτελούν ο λαϊκισμός και ο παρασιτισμός. Παραθέτω τη γνώμη μου για τις αλληλεπιδράσεις τους, αφού αρχίσω από τους ορισμούς: Λαϊκισμός είναι κάθε φτιαχτό λαϊκό στοιχείο που μιμείται τη συμπεριφορά του λαού για να την εκμεταλλευτεί (πολιτικά, κοινωνικά και σε άλλους τομείς). Και παρασιτισμός είναι η ανάπτυξη κάποιου ατόμου ή κοινωνικής ομάδας σε βάρος άλλου ατόμου ή κοινωνικής ομάδας. Με αφετηρία το λαϊκισμό διαμορφώνονται στους πολίτες πολιτικές προσδοκίες δυσανάλογες με τις δυνατότητες ικανοποίησής τους. Η αδυναμία ικανοποίησης αυτών των προσδοκιών διαμορφώνει στη συνέχεια παρασιτικές καταστάσεις προκειμένου να εξισορροπηθούν οι προσδοκίες που προκαλούνται από το λαϊκισμό μέσω των δυνατοτήτων για ικανοποίησή τους. Σε μια ευνομούμενη κατάσταση οι προσδοκίες των παρασιτούντων και οι δυνατότητες ικανοποίησης των προσδοκιών τους, βρίσκονται σε δυσαρμονία. Το αδιέξοδο που δημιουργείται επιχειρείται να εκτονωθεί μέσω της διαφθοράς (παραθέτω και αυτό τον ορισμό: Διαφθορά είναι η κατάσταση στην οποία παραβιάζονται οι νόμοι και δημιουργείται ιδιωτικό όφελος).

Η σειρά αυτών των συλλογισμών μας οδηγεί στην αναζήτηση των εστιών της διαφθοράς, δηλαδή τους τομείς της σύγχρονης ζωής που εκδηλώνονται πιο συχνά τέτοια φαινόμενα. Σύμφωνα με τη δημοσκόπηση ως «βασίλεια» της διαφθοράς κρίνονται τα νοσοκομεία και ακολουθούν οι εφορίες, ενώ σε απόσταση αναπνοής έρχονται οι πολεοδομίες και, στη συνέχεια, τα υπουργεία και η Τοπική Αυτοδιοίκηση.

Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει απ` αυτή την ανάλυση, εκείνο που ενδιαφέρει τον πολίτη, είναι η εξεύρεση τρόπων ή καλύτερα η εφαρμογή πολιτικών για την αντιμετώπιση της διαφθοράς. Αλλά ας ξαναγυρίσω και πάλι στην αρχή. Όταν η πολιτική «χαϊδεύει» τα αυτιά των πολιτών τάζοντας, παράγει σύγχυση μεταξύ επιθυμητού και εφικτού. Αν αυτή η σύγχυση διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα δημιουργείται η ψευδαίσθηση, σε μεγάλες ομάδες πολιτών, ότι το επιθυμητό και το εφικτό ταυτίζονται. Επειδή αυτή η ψευδαίσθηση προσκρούει στους κανόνες της νομιμότητας επιχειρείται η παράκαμψή τους, μέσω του παρασιτισμού. Επιχειρείται, δηλαδή, εκείνες οι επιδιώξεις που δεν μπορούν να ικανοποιηθούν νόμιμα, να βρουν πλάγιο τρόπο υλοποίησης, όπως για παράδειγμα προώθηση των στόχων προσώπων ή ομάδων σε βάρος άλλων ομάδων πολιτών λιγότερο ενεργοποιημένων. Έτσι διαμορφώνονται εκτεταμένα παρασιτικά στρώματα που λειτουργούν σε βάρος του κοινωνικού συνόλου. Αυτή η σύγχυση μεταξύ νομιμότητας και παρανομίας δημιουργεί με τη σειρά κοινωνική χαλαρότητα, που αποτελεί το πρώτο στάδιο για τη διαφθορά και διευκολύνει την επιζήτηση τρόπων πρόσκτησης παράνομου ιδιωτικού οφέλους.

Θεωρώ ότι τα έντονα αρνητικά αυτά κοινωνικά φαινόμενα έχουν αφετηρία την πολιτική, δηλαδή τα πολιτικά προγράμματα και κυρίως τους τρόπους υλοποίησής τους. Όπως επίσης ότι και η εξουδετέρωσή τους μπορεί να γίνει πάλι μέσω της πολιτικής, δηλαδή μέσω πολιτικών προγραμμάτων και τρόπων υλοποίησής τους. Η χαλαρότητα της νομοθεσίας, κυρίως οι θελημένες ή αθέλητες ασάφειές της, που αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, οι περιπτωσιολογικές («φωτογραφικές») προβλέψεις της, η χαλαρή συσχέτιση παράβασης – ποινής, η αργοπορία στην απόδοση δικαιοσύνης, αποτελούν δείγματα λαϊκίστικης πολιτικής. Από αυτή την παράθεση προκύπτουν και τα μέτρα πολιτικής για την αντιμετώπισή τους. Πολιτικής που τελικά θα μπορέσει να ξαναδιαμορφώσει στους πολίτες την αίσθηση της ισονομίας και ισοπολιτείας που έχει χαθεί. Οι δημοσκοπήσεις προσδιορίζουν τους κοινωνικούς τομείς που, λόγω αυτών των αιτίων, διαμορφώνονται συνθήκες στις οποίες άτομα με αμβλυμένες συνειδήσεις ρέπουν αρχικά στον παρασιτισμό σε βάρος άλλων κοινωνικών ομάδων και τελικά στη διαφθορά σε όλων. Αυτό συμβαίνει γιατί στους τομείς αυτούς εφαρμόστηκαν, παλιότερα, μέτρα πολιτικής χωρίς συνεκτίμηση των παρενεργειών που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν.

Η πρακτική βούληση για καταπολέμηση της διαφθοράς προσδιορίζεται με συνδυασμό της πολιτικής ατμόσφαιρας που δημιουργείται από την εφαρμογή σταθερών και γενικευμένων, χωρίς παρεκκλίσεις, κανόνων αφενός, και την εστίαση, στους τομείς όπου παρατηρείται έξαρση, αφετέρου. Ο συνδυασμός αυτός θεωρώ ότι οδηγεί σε γρήγορη και αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των αρνητικών κοινωνικών φαινομένων. Και γι` αυτό πιστεύω ότι βρίσκει σύμφωνη τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών.

Νομίζω ότι στον Τομέα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχομε προχωρήσει σημαντικά στη βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου. Η κατάρτιση νέου Δημοτικού Κώδικα, που θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Γενάρη, η σύσταση Ταμειακής Υπηρεσίας στους περισσότερους Δήμους σε συνδυασμό με τον προέλεγχο των οικονομικών πράξεών τους από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς και η σιγά – σιγά συνειδητοποίηση της ανάγκης για σύσταση αυτοτελών Τεχνικών Υπηρεσιών είναι βήματα για τη διαμόρφωση σαφέστερου νομοθετικού πλαισίου εφαρμογής. Μαζί με τις ευχές μας στις νέες δημοτικές αρχές των Δήμων της Μάνης, εκφράζομε και την ελπίδα ότι οι πολιτικές που θα ακολουθήσουν θα δικαιώσουν τις προσδοκίες των κοινωνιών που τους εξέλεξαν.

__________________________________

H «ENIAIA MANH» AΠAITEI ΔIAMOPΦΩΣH ΣYNANTIΛHΨEΩN

Είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικό το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι πολιτιστικές εκδηλώσεις τόσο στη Μάνη, όσο και στο λεκανοπέδιο Αττικής. Οι εκδηλώσεις αυτές έχουν ως περιεχόμενο λόγου και εικόνας θέματα από την ηρωική περίοδο, κυρίως κατά την εθνεγερσία αλλά, σε πολλές περιπτώσεις, και προγενέστερων και μεταγενέστερων περιόδων. Απαραίτητο στοιχείο στις εκδηλώσεις αυτές είναι οι αναφορές που γίνονται στο ενιαίο και αδιαίρετο της Μάνης, αναφορές δηλαδή στην Ενιαία Μάνη. Κάτω απ` αυτή την έκφραση φαίνεται ότι συμφωνούν όλοι οι Μανιάτες και φιλομανιάτες. Ζητούμενο, όμως, είναι το πόσο αυτή η συμφωνία στις εκφράσεις υποστηρίζεται από αντίστοιχες πράξεις και ενέργειες. Εννοούμε από πράξεις και ενέργειες που ξεκινούν από ενιαία αντίληψη του χώρου και αποβλέπουν στην παραγωγή αποτελεσμάτων για το σύνολο του μανιάτικου χώρου.

Οι συντελεστές αυτής της εφημερίδας δεν διακατέχονται από ουτοπικές ιδέες και αντιλήψεις. Θεωρείται αυτονόητο ότι οι επιμέρους διοικητικές διαρθρώσεις, στους Δήμους (και τα τοπικά τους διαμερίσματα), αλλά και στους συλλόγους των χωριών και των οικισμών , τείνουν να ικανοποιήσουν σκοπούς και ανάγκες των δημοτών ή των μελών των συλλόγων. Όμως εκτός από τους άμεσους σκοπούς υπάρχει και το ευρύτερο πλαίσιο αναφοράς ενεργειών και δράσεων. Αναφερόμαστε κυρίως σε ενέργειες στον αναπτυξιακό τομέα. Αυτές απαιτούν ευρύτερες αντιλήψεις, τόσο σχετικά με το γεωγραφικό χώρο αναφοράς όσο και σχετικά με το χρηματοδοτικό τους πακέτο. Οι αναπτυξιακές στοχεύσεις, δηλαδή, απαιτούν ευρύτερες συνεργασίες από τα όρια ενός Δήμου. Αυτονόητο είναι ότι στη Μάνη το πλαίσιο αυτών των συνεργασιών δεν χρειάζεται διαπραγματεύσεις για να βρεθεί. Υπάρχει από μόνο του, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί από το ιστορικό και αγωνιστικό παρελθόν και έτσι όπως έχει προκύψει από τις εσωτερικές συνάφειες των κατοίκων των οικισμών της Μάνης και κατά την περίοδο του νεοελληνικού κράτους. Είναι ο χώρος της Ενιαίας Μάνης

Τα επιμέρους στοιχεία αυτών των συνεργασιών βρίσκονται εύκολα, όταν υπάρχει η αρχή της καλής πίστης και η εσωτερική διάθεση για από κοινού προσέγγιση της προόδου με τους συμπολίτες των περιοχών της Μάνης. Έχει βοηθήσει και ο «Θεός της Μάνης», που με την εδαφολογική διάρθρωση και την πληθυσμιακή διασπορά έχει διαμορφώσει αρμονικές, και μη ηγεμονικού χαρακτήρα, κατανομές. Εννοούμε ότι αφενός δεν έχει διαμορφωθεί έντονος αστικός πόλος που να επικυριαρχεί στον υπόλοιπο χώρο και αφετέρου τα τοπικά κέντρα έχουν ήδη διαμορφώσει διοικητικό πυρήνα, ώστε να μπορούν να συντονίζουν αναπτυξιακές δράσεις που να αναφέρονται και να ωφελούν ολόκληρο το μανιάτικο χώρο. Η ομόφωνη αποδοχή του τρόπου κατανομής των συμμετοχών των τριών περιοχών της Μάνης σε κοινή αναπτυξιακή δράση κατά το παρελθόν ( εννοούμε την Αναπτυξιακή Εταιρεία Μάνης α.ε), δείχνει δρόμο για κοινές δράσεις.

Βρισκόμαστε και πάλι σε σταυροδρόμι. Από τη μια μεριά έχομε νωπή τη λαϊκή ετυμηγορία των αυτοδιοικητικών εκλογών και από την άλλη βρισκόμαστε σε φάση λήψης τελικών αποφάσεων για τις κατανομές, γεωγραφικά και κατά τομέα ανάπτυξης, των κονδυλίων της Δ’ Προγραμματικής Περιόδου (Δ’ Πακέτο). Όπως φαίνεται από τα μέχρι τώρα γνωστοποιημένα στοιχεία οι Δήμοι με κάτω από 10 000 κατοίκους δεν θα μπορούν να υποβάλλουν αυτοτελώς αναπτυξιακές προτάσεις έργων και ενεργειών για ένταξη. Αυτό αποτελεί έναν ακόμα λόγο που οδηγεί στην ανάγκη συνεργασίας των 5 – 6 δήμων της Μάνης. Νομίζομε ότι είναι πολύ προτιμότερο από οποιουσδήποτε άλλους συνεταιρισμούς…

Το «ενιαίο» της Μάνης, για τους συντελεστές της εφημερίδας και τα μέλη του σωματείου που την εκδίδει, δεν είναι ούτε σύνθημα, ούτε φολκλοριστικό στοιχείο προερχόμενο από το παρελθόν. Αποτελεί αναγκαιότητα και οδήγησε σε μεγαλουργήματα όταν και όποτε το ενστερνίστηκαν οι Μανιάτες. Και αν αυτά τα μεγαλουργήματα κατά την ηρωική περίοδο οδηγούσαν σε πολεμικούς θριάμβους, κατά τη σύγχρονη περίοδο μπορούν να οδηγήσουν σε οικονομική πρόοδο, μέσω της ήπιας αξιοποίησης των φυσικών και πολιτισμικών πόρων που διαθέτει η περιοχή μας. Σε παλιότερες περιόδους τη στόχευση αυτή τη διατυπώναμε με την πρόταση: Ο επισκέπτης της Μάνης, είτε από την είσοδο της Καλαμάτας μπαίνει, είτε από την είσοδο του Γυθείου, να ικανοποιείται από το χώρο και τη φιλοξενία των Μανιατών, ώστε να ξεχνάει πότε θα βγει από την άλλη έξοδο. Και με τη μακρά παραμονή του στο μανιάτικο χώρο και τους οικισμούς του να δίνει την οικονομική δυνατότητα να μπορεί η Μάνη να θρέφει με τις δικές της δυνάμεις τα παιδιά της.

Ασφαλώς κατά τα 8 χρόνια των Καποδιστριακών δήμων έγιναν στην περιοχή μας αξιόλογα βήματα. Μένουν, όμως, να γίνουν περισσότερα. Οι πρωτοβουλίες ανήκουν στους νέους αιρετούς και ελπίζομε ότι θα τις βλέπομε να εξελίσσονται κατά το επόμενο χρονικό διάστημα…

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ ΦΥΛΛΟΥ 226 – IANOYAΡIOY 2018

13 Ιανουαρίου 2018Εφημερίδα, εφημερίδα, Περιεχόμενα φύλλουadmin

SEL. 1 Φ 226

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2004

4 Ιανουαρίου 2018ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2004admin

OI OΦEIΛEΣ TOY EΛΛHNIKOY KPATOYΣ ΣTH MANH KAI O TPOΠOΣ EΞOΦΛHΣHΣ TOYΣ (Ιανουάριος 2004)

Σε ανύποπτο χρόνο και από υπεύθυνο πρόσωπο αναγράφηκε μια πραγματικότητα που αφορούσε τη συμβολή τη Μάνης και των πολεμιστών της στην Εθνεγερσία του 1821 και ακόμα περισσότερο στην επικράτησή της. Μεταφέρομε και πάλι τις διαπιστώσεις και προτάσεις προς τον Καποδίστρια του πρώτου Νομάρχη της περιοχής μας μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους Αθανασίου Ψύλλα, όπως καταγράφηκε στο ιστορικό θέμα, στο φύλλο 56- Νοεμβρίου 2003, της εφημερίδας μας. Θέλομε ταυτόχρονα να σημειώσομε ότι αν οι εισηγήσεις αυτές είχαν γίνει αποδεκτές από τον Καποδίστρια η νεοελληνική ιστορία θα είχε πάρει πολύ διαφορετική τροπή, ενώ ταυτόχρονα εντελώς διαφορετικές θα ήσαν και οι εξελίξεις στο μανιάτικο χώρο. Αντιγράφομε από τη διήγηση του Αθ. Ψύλλα, που εξιστορεί θέματα του 1829: O οίκος των Μαυρομιχαλαίων έζη προ της Επαναστάσεως από τας προσόδους της ηγεμονίας και ότι ιδίαν περιουσίαν δεν είχε, αλλά μόνον ξηράς πέτρας, ότι κατά την διάρκειαν του υπέρ ανεξαρτησίας αγώνος έζων ομοίως, υπηρετούντες την πατρίδα στρατιωτικώς και πότε πολιτικώς, και ότι πολλάκις παρεπονέθησαν εις εμέ δια την αμέλειαν της Κυβερνήσεως, ήτις δεν διώρισε κανένα εξ` αυτών εις τινα θέσιν δημοσίαν, ενώ εις την Πελοπόννησον εσύστησε τρία τάγματα υπό την αρχηγίαν ενός και του αυτού οίκου του Κολοκοτρώνου – τον Νικήταρον δηλαδή τον Γενναίον και τον Πλαπούταν – και ότι περί τούτου είχον αναφερθεί προ πολλού προς τον Κυβερνήτην, όπως συστήση και εκ των Μανιατών τάγματα τινά στρατιωτικά δι` υπηρεσίαν της πατρίδος και προς οικονομίαν των προσώπων άτινα συνέδραμον με μεγάλον ζήλον τον υπέρ ελευθερίας αγώνα και απώλεσαν τα συμφέροντα τα οποία είχον προ του πολέμου. Και ταύτα είπον προς τον Κυβερνήτην, όταν ερωτήθην παρ` αυτού αν είναι αληθές ότι έχουσιν χρείαν εξοικονομήσεως χρηματικής.

Είναι πικρή η διαπίστωση ότι 180 χρόνια από τότε οι οφειλές εξακολουθούν να παραμένουν ληξιπρόθεσμες. Και τούτο παρότι οι συμπεριφορές και οι ανδραγαθίες των μανιατών σε όλες τις εθνικές πολεμικές προσπάθειες που επακολούθησαν, στον αγώνα για την απελευθέρωση της Κρήτης, στον Μακεδονικό αγώνα, στους Βαλκανικούς Πολέμους, στον Α’ και Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ήσαν και πάλι ιδιαίτερα ισχυρές, πολύ πέραν μιας φυσιολογικής εκπλήρωσης καθήκοντος…

Και ενώ παραμένει το ανεκπλήρωτο, ληξιπρόθεσμο χρέος προς την περιοχή μας, έρχεται οι πιο αντιπροσωπευτικός θεσμός του νεοελληνικού κράτους, η Βουλή των Ελλήνων, που όχι μόνον δεν προωθεί, ασκώντας το νομοθετικό της προνόμιο, την εξόφληση του χρέους προς τη Μάνη και τους Μανιάτες, αλλά χρηματοδοτεί και εκδίδει έντυπο που παραλείπει πολλές από τις μάχες που έδωσαν οι πρόγονοί μας, αποδεικτικά στοιχεία της ιδιαίτερης συμβολής των Μανιατών στην Εθνεγερσία. Αναφερόμαστε στη μεγάλη έκθεση της Βουλής των Ελλήνων με τίτλο: 180 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση και στις σχετικές έντυπες και ηλεκτρονικές εκδόσεις. Εκεί, στο επιμέρους τμήμα της έκδοσης με τίτλο «πολεμικά γεγονότα», για το έτος 1826 αναγράφονται επακριβώς, ανάμεσα στα γεγονότα που οριοθετούνται από την κατάληψη του Μεσολογγίου από τον Ιμπραήμ και της Ακρόπολης των Αθηνών από τον Κιουταχή: «Στη συνέχεια, ο Ιμπραήμ επέστρεψε στην Πελοπόννησο, όπου δύο φορές απέτυχε να καταλάβει τη Μάνη, το Μάιο και τον Αύγουστο του 1826». Εξ` άλλου στο συνοπτικό “Χρονολόγιο της Επανάστασης του 1821”, ουδεμία αναφορά γίνεται στην ιδιαίτερη συμβολή των προγόνων μας στην Εθνεγερσία, ούτε στην έναρξη, αλλά ούτε και κατά τη διάρκεια του 7χρονου Αγώνα. Τέλος, στη φωτογραφική έκθεση με τίτλο, «Μορφές του αγώνα», εμφανίζονται μόνον ο Πετρόμπεης και ο γιός του, Γεώργιος Μαυρομιχάλης από τους τόσους Μανιάτες επικεφαλής εκστρατευτικών σωμάτων και στρατιωτικών δυνάμεων, που έλαβαν μέρος σε πολλές κρίσιμες μάχες.

Η εφημερίδα μας στα 5 χρόνια της έκδοσής της, έχει προβάλλει με ιδιαίτερη επιμονή τον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του θέματος. Μόνο μονιασμένοι όλοι οι Μανιάτες από το Γύθειο μέχρι την Καλαμάτα, αλλά οι μέτοικοι στη Μεσσηνία, τη Λακωνία, στο λεκανοπέδιο της Αττικής, στα υπόλοιπα μέρη της χώρας μας, αλλά και στο εξωτερικό θα μπορέσομε να προβάλλομε αξιόπιστη πρόταση, που θα μπορεί να οδηγήσει στην πλήρη αποδοχή της ιδιαίτερης προσφοράς των προγόνων μας. Αν αυτό επιτευχθεί τα επόμενα, δηλαδή οι τρόποι και οι μέθοδοι ανταπόδοσης, έστω και συμβολικά αυτής της προσφοράς, θα είναι ευκολότερο. Όλοι όσοι εκφράζουν τη, δυστυχώς πολυδιασπασμένη, κοινή γνώμη της Μάνης με πρώτους τους αιρετούς εκπροσώπους των περιοχών, όσοι αποτελούν στοιχεία της συλλογικής μανιάτικης συνείδησης, έχουν το λόγο στην εξεύρεση τρόπων για την προώθηση της μανιάτικης ενότητας…

___________________________

ΞANAKOITAZONTAΣ ΣTIΣ AΠAPXEΣ MAΣ (Φεβρουάριος 2004)

Είμαστε βέβαιοι ότι και εκείνοι οι Μανιάτες που έχουν μετακινηθεί, είτε οι ίδιοι είτε κάποιοι κοντινοί ή μακρινοί πρόγονοί τους από το μανιάτικο χώρο, ενατενίζουν τη Μάνη, με τρόπο παρόμοιο με εκείνο που ενατένιζαν οι εξόριστοι Εβραίοι τη γη της επαγγελίας όπως περιγράφεται στις Γραφές. Με αυτή την πατρίδα μια τέτοιου είδους ενατένιση, που αποτελεί εξάλλου φυσιολογικό παράγοντα, γίνεται έντονη. Και οπωσδήποτε όσοι ενατενίζουν αυτή την πατρίδα, θέλουν να διαπιστώνουν ότι γίνεται διαρκώς καλύτερη, πλουσιότερη και με συνεχή τη σύνδεση της μνήμης με την ηρωική περίοδο, που τα έργα των παιδιών της την τοποθέτησαν σε τόσο περίοπτη θέση ανάμεσα στις επί μέρους πατρίδες.

Οι διαφωνίες, ενδημικό στοιχείο στην περιοχή μας, βρίσκονται στο ότι ο καθένας μας θεωρεί τον τρόπο που προτιμά εκείνος, ως τον καλύτερο για να οδηγηθεί ο τόπος μας σε νέα ανοδική πορεία. Τα αίτια των διαφωνιών, που έχουν τη ρίζα τους στις αραιές και αυτοδύναμες εγκαταστάσεις των κατοίκων στις διάφορες τοποθεσίες της Μάνης, καθώς και στις δυσχέρειες επικοινωνίας που δημιουργούσε η φύση του εδάφους, έχουν στην πράξη αναιρεθεί. Με τους αιώνες που έχουν περάσει και τον τεχνικό πολιτισμό που έχει δημιουργηθεί, οι επικοινωνίες έχουν γίνει εύκολες, όπως εύκολη έχει γίνει και η δυνατότητα για ανταλλαγή απόψεων, ώστε να συνθέτονται γνώμες και ιδέες και να προκύπτουν κοινές θέσεις και προτάσεις για τα θέματα της περιοχής μας, για τα θέματα που αναφέρονται στο μέλλον της Μάνης.

Είναι, εξάλλου, ιστορικά επιβεβαιωμένο ότι και κατά τους επικούς για την περιοχή μας χρόνους, δηλαδή την περίοδο της ισχύος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, αλλά και παλαιότερα, κοινές αντιλήψεις και στάσεις διαμορφώνονταν κάτω από την πίεση ιδιαίτερα σοβαρών γεγονότων, όπως ήταν για εκείνη την περίοδο, η εισβολή στο έδαφος της Μάνης με σκοπό την κατάκτησή της. Σ` αυτές τις έκτακτες συνθήκες συναποφασίζονταν μέτρα και διαμορφώνονταν καταστάσεις που προσδιόριζαν τον τρόπο ζωής για μεγάλες χρονικές περιόδους. Απ` αυτές τις αφετηρίες οδηγηθήκαμε στο τελικό αποτέλεσμα, τη μεγάλη έξαρση των Μανιατών κατά την περίοδο του αγώνα για την ανεξαρτησία της χώρας μας (1821 -1828).

Τα 180 χρόνια που μεσολάβησαν από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν χρόνια ευημερίας και προόδου για την περιοχή μας. Συνοδεύτηκαν όμως και με ένα πολύ σημαντικό γεγονός. Τη διατήρηση της ιστορικής μας μνήμης και τη μετάδοσή της από γενιά σε γενιά. Το γεγονός αυτό δημιουργεί συναντιλήψεις σχετικά με τις απαρχές μας και σημειολογεί δυνατότητες κοινών ενεργειών για το μέλλον, με βάση την κοινή αφετηρία. Η μετακίνηση από τον τομέα των πολεμικών έργων και των αμυντικών ενεργειών στον τομέα των ειρηνικών έργων και των δυναμικών ενεργειών, δεν αποτελεί παρά την προσαρμογή στις νέες συνθήκες.

Η αναφορά στις προοπτικές της σύγχρονης περιόδου όπως και στην παλαιότερη, συνδέεται αναπόσπαστα με οικονομικά υπόβαθρα. Όπως τότε ο αμυντικός προσανατολισμός που οδηγούσε στην διατήρηση της ελευθερίας δημιουργούσε θετικά οικονομικά πλεονεκτήματα, έτσι και στη σύγχρονη περίοδο ο δυναμικός προσανατολισμός προς το μέλλον με βάση τις κοινές απαρχές δημιουργεί και πάλι θετικές οικονομικές προοπτικές.

Το μέλλον της Μάνης συνδέεται με τον τουρισμό. Ειδικότερα μ` εκείνη τη μορφή του που καλείται αγροτουρισμός. Αυτή η άποψη προκύπτει αυταπόδεικτα όπως φαίνεται από την προσέλκυση υποψήφιων επενδυτών που δημιουργούν οι προκηρύξεις των αντίστοιχων προγραμμάτων: Είναι διαπιστωμένο σ` όλες τις σχετικές περιπτώσεις, ότι οι προτάσεις των ενδιαφερομένων καλύπτουν δύο και τρεις φορές τα διατιθέμενα ποσά επενδύσεων και επιδοτήσεων. Και το ιδιαίτερα ενθαρρυντικό γεγονός βρίσκεται στο ότι μεταξύ των υποψήφιων επενδυτών συγκαταλέγονται και πολλοί συμπατριώτες μας που οι οικογένειές τους έχουν αποστασιοποιηθεί από το χώρο της Μάνης εδώ και αρκετές γενιές. Το γεγονός αυτό αποτελεί μια ακόμα επαλήθευση της άποψής μας για την ιστορική μνήμη και τις λειτουργίες της στη σύγχρονη περίοδο. Αυτή η έντονη ζήτηση για επενδύσεις αγροτουριστικού χαρακτήρα αποτελεί ισχυρό παράγοντα για τη δυναμική πορεία της περιοχής μας, αλλά δεν είναι από μόνη της επαρκής. Οι οικονομικοί κανόνες βεβαιώνουν ότι η ατομική πρωτοβουλία ωθείται από τη μεγιστοποίηση του ατομικού οφέλους, υπογραμμίζουν όμως ότι για τη συνολική ανάπτυξη μιάς περιοχής απαιτούνται και έργα δημόσιου χαρακτήρα. Δυστυχώς σ` αυτό τον τομέα η Μάνη υστερεί. Γι` αυτό απαιτούνται έντονες και συντονισμένες ενέργειες για να καλυφθεί αυτό το κενό. Η ίδρυση και λειτουργία για μία πενταετία σχεδόν της Αναπτυξιακής Εταιρείας Μάνης επιχείρησε να δώσει μια πρώτη προσέγγιση στο συγκεκριμένο θέμα. Δυστυχώς μείναμε εκεί. Και ακόμα χειρότερα, τώρα που βρίσκεται σε έξαρση η επόμενη επενδυτική περίοδος η Εταιρεία έχει αδρανοποιηθεί και η Μάνη βρίσκεται χωρίς επενδυτικό εργαλείο συντονισμού και προώθησης κοινών δράσεων ενιαίου χαρακτήρα.

Θεωρούμε ότι η εποχή που βρισκόμαστε και οι δυνατότητες που προσφέρει διαμορφώνει την ανάγκη να υπερβούμε τις ενδημικές διαφωνίες και τους στενούς τοπικισμούς και να φανούμε άξιοι για εκείνα που επιβάλλουν οι συνθήκες που επικρατούν. Για να προκύψει η νέα περίοδος άνθησης για την περιοχή μας απαιτεί τέτοιες ατομικές γενναιότητες. Είναι βέβαιο ότι τις έχομε, θα πρέπει να τις εκδηλώσομε και έμπρακτα.

______________________________

EKΛOΓEΣ ME HΠIO ΠOΛITIKO KΛIMA KAI ΠPOΩΘHΣH TΩN ΔIKAIΩN THΣ ΠEPIOXHΣ MAΣ (Μάρτιος 2004)

Η περιοχή μας από την ίδια τη γεωφυσική της σύσταση χαρακτηρίζεται από πολυμορφία. Αφενός η οροσειρά του Ταϋγέτου ενός από τα ψηλότερα βουνά της χώρας μας και αφετέρου οι δύο κόλποι ο Μεσσηνιακός και ο Λακωνικός προσδιορίζουν τον οικιστικό χώρο της Μάνης. Το ήπιο κλίμα της νότιας περιοχής, διανύοντας μικρή απόσταση, μεταβάλλεται στο επηρεασμένο από την οροσειρά ψυχρό κλίμα των ορεινών βορειότερων περιοχών. Οι άνθρωποι που κατοικούν στη Μάνη βρίσκονται κάτω από τη διαρκή επίδραση αυτών των γεωφυσικών στοιχείων και υφίστανται τα μακροχρόνια αποτελέσματά τους. Έτσι διαμορφώθηκε σταδιακά ο χαρακτήρας τους, η ιδιοσυγκρασία του Μανιάτη, που έχομε πολλές φορές περιγράψει. Αυτή η ιδιοσυγκρασία σχετίζεται ασφαλώς εκτός από τις εξωτερικές συνθήκες του φυσικού συστήματος και από τις συνθήκες που επικρατούν στον κοινωνικό χώρο. Με τον τελευταίο όρο εννοούμε ιδιαίτερα τις οικονομικές σχέσεις με τις γειτονικές περιοχές και την ευκολία μετακίνησης και επικοινωνίας μ` αυτές. Παρακολουθώντας, μακροχρόνια, τις πολιτικές συμπεριφορές στη Μάνη διαμορφώνομε το συμπέρασμα ότι αυτή διακατεχόταν μόνιμα από μια πολωτική τάση. Τόσο κατά τη διάρκεια του αγώνα, όσο και αμέσως μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους εμφανίζεται μια ισχυρή πόλωση, σχεδόν ισοδύναμη σχέση, μεταξύ αντιπαρατιθέμενων πολιτικών δυνάμεων. Αυτή η τάση συνεχίστηκε σε όλες τις περιόδους με οξείες πολιτικές αντιπαραθέσεις και κατά τον περασμένο αιώνα. Ιδιαίτερη έξαρση παρουσιάστηκε στους μακροχρόνιους διαχωρισμούς σε βενιζελικούς και βασιλικούς τις πρώτες δεκαετίες του και σε εθνικόφρονες και κομμουνιστές τις επόμενες. Δυστυχώς από αυτές τις πολώσεις χάλασε η υγιής πλευρά των συνεργατικών σχέσεων στο εσωτερικό των μικρών κοινωνιών που είχε διαμορφωθεί από τη μακροχρόνια εφαρμογή του άγραφου, τοπικού, άμεσης εφαρμογής, δικαίου. Τα χαμηλά οικογενειακά εισοδήματα απετέλεσαν καθοριστικό παράγοντα για τη δημιουργία και μακροχρόνια διατήρηση αυτών των οξύνσεων. Οι εκλογές αποτελούσαν πάντοτε περίοδο ιδιαίτερης πολιτικής όξυνσης και συγκρούσεων, αφετηρία διχαστικών καταστάσεων.

Ευτυχώς η εποχή μας δεν παράγει πιά τέτοιου είδους καταστάσεις. Τα οικογενειακά εισοδήματα αυξήθηκαν, οι μεταναστεύσεις στο εσωτερικό της χώρας και στο εξωτερικό έδωσαν τη δυνατότητα για απόκτηση κεφαλαίων και οι επενδυτικές ευκαιρίες, που εμφανίζονται με την ανατίμηση της γης μας, επεκτείνουν τις οικονομικές δυνατότητες. Αυτές οι νέες συνθήκες που επικρατούν διαμορφώνουν ηπιότερο περιβάλλον στο εσωτερικό των μικρών μανιάτικων κοινωνιών. Και η ηπιότητα αυτή μεταφέρεται σταδιακά σε όλες τις προσωπικές σχέσεις και συμπεριφορές. Έτσι φθάνει μέχρι την πολιτική συμπεριφορά προσδίδοντας και σ` αυτήν ηπιότητα. Οι διαπιστώσεις αυτές δείχνουν ότι και στην περιοχή της Μάνης έχει προκύψει ποιοτικό άλμα.

Το πρόβλημα για την περιοχή μας, που εμφανίζεται και στις προσεχείς εκλογές της 7ης Μαρτίου, δεν είναι νέο. Είχε εμφανισθεί και στις εκλογές της περασμένης δεκαετίας και συνίσταται στην έλλειψη δυνατότητας εκπροσώπησής της στο εθνικό κοινοβούλιο. Το πρόβλημα αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι εκλογείς της περιοχής της Μάνης, τόσο στο Νομό Λακωνίας, όσο και στο Νομό Μεσσηνίας, αποτελούν μικρό ποσοστό του συνολικού αριθμού των εκλογέων. Αυτό σε συνδυασμό και με τη συνεχή μείωση του αριθμού των εκλεγόμενων βουλευτών σ` αυτές τις εκλογικές περιφέρειες, οδηγεί σε περιορισμό των πιθανοτήτων εκλογής συμπατριωτών μας στη Βουλή.

Κάτω απ` αυτές τις συνθήκες, μπορούμε να ελπίζομε κυρίως στη δυνατότητα εκλογής βουλευτών με μανιάτικη καταγωγή στις πολυεδρικές εκλογικές περιφέρειες του λεκανοπεδίου Αττικής, όπου κατοικεί πολυπληθές μανιάτικο στοιχείο με έντονη πολιτική δραστηριότητα. Μπορούμε επίσης να ευελπιστούμε ότι με το άνοιγμα της περιοχής μας στον έξω κόσμο πολλαπλασιάζονται οι φιλομανιάτες και αρκετοί απ` αυτούς θα θέσουν υποψηφιότητες για εκλογή σε θέση βουλευτή. Αυτές οι δύο κατηγορίες υποψηφίων μπορούν σ` αυτές τις εκλογές να δημιουργήσουν αξιόπιστη υποκατάσταση της έλλειψης που περιγράψαμε. Χρειάζεται, όμως, αυξημένη προσοχή για να μπορέσομε να εντοπίσομε στα ψηφοδέλτια των κομμάτων τους φιλομανιάτες. Αυτό μπορεί να γίνει αξιόπιστα από την εξέταση της κοινωνικής και πολιτικής δραστηριότητας που έχουν εμφανίσει σε προηγούμενες χρονικές περιόδους.

Το ήπιο πολιτικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί την τελευταία δεκαετία και ιδιαίτερα αυτή την προεκλογική περίοδο δίνει τη δυνατότητα να εξετασθεί με νηφαλιότητα αν συντρέχουν ή όχι αυτές οι ιδιότητες και τα χαρακτηριστικά για τους υποψήφιους βουλευτές. Αυτή η εξέταση μπορεί να γίνεται ευκολότερα από τους κοινωνικοποιημένους πολίτες. Αυτοί εξ` άλλου έχουν και την υποχρέωση να οδηγήσουν τους φιλομανιάτες υποψήφιους σε ανάληψη υποχρεώσεων για προώθηση δημόσιου χαρακτήρα έργων και ενεργειών στην περιοχή μας. Πιστεύομε ότι με την υλοποίηση αυτών των προτάσεων θα προκύψει η μέγιστη δυνατότητα για την ανάπτυξη της Μάνης, της ενιαίας Μάνης, την πρώτη δεκαετία του αιώνα που διανύομε. Μια ανάπτυξη που θα καθορίσει για τη μεγάλη επόμενη περίοδο το μέλλον των παιδιών μας, αλλά και την ιστορική συνέχεια της ηρωϊκής περιοχής μας.

_____________________

H EΣΩTEPIKH ΣYΣΠEIPΩΣH ANAΓKAIOΣ OPOΣ ΓIA TH ΣTOIXEIΩΔH ΔIEKΔIKHΣH TΩN ΔIKAIΩN MAΣ (Απρίλιος 2004)

Όσοι ασχολούνται με πολιτικά θέματα της χώρας και της περιοχής μας καταλήγουν αυτοδικαίως στο συμπέρασμα ότι όσο λιγοστεύει ο πληθυσμός της Μάνης τόσο πιο επιτακτική προβάλλει η ανάγκη για εσωτερικές συσπειρώσεις προκειμένου να διαμορφωθούν συνθήκες που να οδηγούν σε ικανοποιητικές λύσεις την προοπτική της Μάνης και την αντιμετώπιση των αναγκών των κατοίκων της. Η διαπίστωση αυτή γίνεται περισσότερο επιτακτική με την εξέταση των ανθρωπολογικών στοιχείων των υποψηφίων κατά την πρόσφατη εκλογική διαδικασία. Η αραιότητα του πληθυσμού της Μάνης, και οι διαχύσεις του σε ευρεία γεωγραφική περιοχή, αποτελούν παράγοντες που μειώνουν τη δυνατότητα συντονισμένων πολιτικών παρεμβάσεων, ώστε να γίνεται δυνατή η επιτακτική προβολή των δίκαιων αιτημάτων της περιοχής μας. Τα πραγματικά και αδιάψευστα περιστατικά αυτά επιβάλλουν στους ιθύνοντες της περιοχής μας γραμμή πλεύσης κατάλληλη για την εξουδετέρωση των αρνητικοτήτων που προκαλούν. Η γραμμή πλεύσης αυτή προσδιορίζεται επιγραμματικά με τις λέξεις: εσωτερική συσπείρωση και συντονισμός ενεργειών. Ας δούμε όμως το θέμα αναλυτικότερα, για να αντλήσομε στοιχεία που θα μας βοηθήσουν στην τεκμηρίωση των απόψεών μας.

Παρακολουθώντας τα δρώμενα στην περιοχή μας σε μια ιστορική διαδρομή σχεδόν δύο αιώνων από την απελευθέρωση, διαπιστώνομε ότι πολλά ανήσυχα και δημιουργικά πνεύματα της Μάνης μετανάστευσαν από τις κοινωνίες των μικρών οικισμών μας, αφήνοντας πίσω τους σημαντικό κενό. Πολλά από τα άτομα αυτά και οι απόγονοί τους διατήρησαν την αγάπη για τον τόπο προελεύσεώς τους, το χωριό τους αλλά και τη Μάνη γενικότερα, και αποτελούν σημαντικό κεφάλαιο για την περιοχή μας. Δυστυχώς είναι σημαντικός ο αριθμός εκείνων που περιορίζονται μόνο στη συναισθηματική σχέση που δημιουργήθηκε με το νέο τόπο εγκατάστασης, στερώντας από τη Μάνη μεγάλο μέρος δύναμης για τις διεκδικήσεις της. Ας σημειωθεί σ` αυτό το σημείο, δεδομένου ότι αποτελεί έναν από τους κυριότερους στόχους αυτής της έκδοσης, ότι δεν παραιτούμαστε από τις κάθε μορφής παρεμβάσεις μας για αποκατάσταση της αποσβεσμένης ιστορικής μνήμης τους.

Είναι βέβαιο όμως ότι το ανθρώπινο δυναμικό που έχει μετατοπισθεί από τη Μάνη σε πρόσφατους χρόνους που φθάνουν μέχρι την τελευταία 50ετία, διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την περιοχή καταγωγής. Οι δεσμοί αυτοί ενισχύονται από το γεγονός ότι έχουν διατηρήσει ιδιοκτησιακά δικαιώματα σε αρκετά περιουσιακά στοιχεία της οικογένειας. Ενισχύονται ακόμα περισσότερο από το γεγονός ότι οι ιδιοκτησίες αυτές έχουν αποκτήσει αυξημένη αξία, λόγω των γενικότερων τάσεων στην αγορά γης, αλλά και των ιδιαίτερων ανατιμητικών τάσεων των κτημάτων στη Μάνη. Οι περισσότεροι συμπατριώτες μας αυτής της κατηγορίας αυτοστρατεύονται στην υπεράσπιση των δίκαιων αιτημάτων της περιοχής μας.

Έτσι ή αλλιώς όμως, το κύριο βάρος στην προώθηση των θεμάτων που αποτελούν αναγκαίους όρους για την ανάπτυξη της Μάνης, οικονομικής και πνευματικής, πέφτει σε εκείνους που ζουν στην περιοχή και αποτελούν τους μόνιμους κατοίκους των μικροπεριοχών της. Σ` αυτή την συγκυρία οι δυνατότητες σύνθεσης των αναγκών, και έκφρασής τους με τη μορφή τεκμηριωμένων αιτημάτων, είναι μεγάλες. Αυτό οφείλεται κυρίως στις μεταβολές που έγιναν στην τοπική αυτοδιοίκηση, που δίνουν τη δυνατότητα να μπορούν να εκφρασθούν οι περιοχές της Μάνης από μια μικρή ομάδα 5 – 6 αιρετών εκπροσώπων τους. Σ` αυτούς πέφτει η ιστορική ευθύνη για τη διαμόρφωση συνθηκών εσωτερικής συσπείρωσης και σύνθεσης αναγκών, ώστε να μεταφρασθούν σε κώδικα αιτημάτων που θα αποτελέσουν την εξειδίκευση των δικαίων της περιοχής μας. Θεωρούμε ότι από το 1998 έχει χαθεί πολύτιμος χρόνος για την προώθηση αυτών των στόχων. Μπορούμε όμως να δεχθούμε ότι αυτό οφείλεται στην προσπάθεια που έπρεπε να καταβληθεί για την οργανωτική σύσταση των νέων Δήμων. Γι` αυτό θα πρέπει να καλυφθεί ο χαμένος χρόνος, με πρωτοβουλίες και σχέδιο δράσης που θα προκύψει από τους ίδιους. Εμείς το μόνο που μπορούμε να σημειώσομε είναι ότι θα σταθούμε αρωγοί σε κάθε προσπάθεια που θα κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.

Παρόλες τις αρνητικότητες που απορρέουν από την αραιότητα του πληθυσμού της περιοχής μας, και του διοικητικού διαχωρισμού της σε δύο Νομούς, η τελευταία εκλογική διαδικασία, και τα αποτελέσματά της, δίνουν τη βεβαιότητα ότι θα βρεθούν πολιτικοί που θα βοηθήσουν στην προώθηση, στην κυβέρνηση και τα αρμόδια υπουργεία, των θεμάτων που θα προκύψουν από μια τέτοια συνθετική διαδικασία. Σε τελευταία ανάλυση αυτή η υποχρέωση θα λειτουργήσει ως αυτονόητη διαδικασία σε Μανιάτες και φιλομανιάτες πολιτικούς. Και παράλληλα ως μία αναγνώριση της προόδου που έχει προκύψει με τη διαπίστωση ότι επιτέλους οι αυτόχθονες ξεπεράσαμε τις πατροπαράδοτες ατομικές και τοπικιστικές φιλονικίες και διενέξεις μας. Με την αναγνώριση ότι το λαμπρό μέλλον που μπορεί να ανοιχθεί για τον τόπο μας απαιτεί νέα Μανιάτική έξαρση και σύμπνοια για να αποδώσει…

___________________________

MANH KAI OΛYMΠIAKH ΦΛOΓA (Μάιος 2004)

Στην εποχή μας, οι συμβολισμοί αποτελούν αξιόπιστα κριτήρια για να εξάγονται ασφαλή και γενικευμένα συμπεράσματα σε σοβαρά θέματα της σύγχρονης ζωής. Ένα τέτοιο συμβολισμό αποτελεί και η λαμπαδηδρομία με την Ολυμπιακή φλόγα που, ενόψει της έναρξης των Ολυμπιακών αγώνων της Αθήνας, ξεκίνησε από την Ολυμπία στις 25 Μαρτίου. Θα επιχειρήσομε στη συνέχεια, αφού δώσομε κάποιες πληροφορίες και εξηγήσεις, να συσχετίσομε την επίδραση του συμβολισμού στα δύο σκέλη του τίτλου.

Είναι βέβαιο, από τα στοιχεία των αρχαίων Ολυμπιακών αγώνων που έχουν διασωθεί, ότι δεν υπήρχε αφή και περιφορά Ολυμπιακής φλόγας εκείνη την περίοδο. Απλά υπήρχαν διάσπαρτα σε τελετές και εκδηλώσεις τα στοιχεία που στοιχειοθετούν αυτό που λέμε σήμερα αφή της Ολυμπιακής φλόγας. Υπήρχε, ειδικότερα, αναμμένη δάδα στην Ολυμπία μπροστά από το άγαλμα του Δία. Υπήρχαν επίσης τελετές λαμπαδηδρομίας σε τελετές και πορείες με αφορμή εορτές σε πολλές πόλεις της αρχαίας Ελλάδας. Σύνθεση αυτών των στοιχείων και διαμόρφωση του θεσμού αφής και περιφοράς της Ολυμπιακής φλόγας δεν είχαμε ούτε κατά την έναρξη των σύγχρονων Ολυμπιακών αγώνων το 1896 στην Αθήνα, ούτε κατά τα πρώτα 40 χρόνια λειτουργίας τους, μέχρι το 1936. Τότε, στους Ολυμπιακούς αγώνες του Μονάχου, επιχειρήθηκε μια ισχυρή σημειολογία. με τη γέννηση αυτού του θεσμού που ένα από τα στοιχεία της ήταν η προβολή των χαρακτηριστικών του αρχαιοελληνικού πνεύματος στη σύγχρονη εποχή. Από τότε ο θεσμός αυτός πήρε πολλές μορφές και εκφράσεις και πολλαπλασίασε τα στοιχεία που μπορεί να σηματοδοτήσει και τα μηνύματα που μπορεί να εκπέμψει.

Φέτος ο θεσμός επεκτάθηκε, μετά την απόφαση της εθνικής Επιτροπής Ολυμπιακών Αγώνων να καθιερωθεί λαμπαδηδρομία περιφοράς της Ολυμπιακής φλόγας σε όλους τους Νομούς της χώρας. Αξιοσημείωτο στοιχείο αυτής της απόφασης είναι ο προσδιορισμός των πόλεων και κωμοπόλεων από τις οποίες θα περνούσε και το κριτήριο αυτού του προσδιορισμού σε κάθε Νομό. Όπως φάνηκε από τη διαδρομή που ακολούθησε μέχρι τώρα, δηλαδή από την Ολυμπία μέχρι την Αθήνα, περιφορά και υποδοχή της φλόγας γινόταν σε πόλεις περιοχών που είχαν συνδεθεί με την αρχαία και τη σύγχρονη Ελληνική ιστορία. Με έκπληξη διαπιστώσαμε ότι φαινόταν σαν να είχε σχεδιαστεί αυτή η διαδρομή για να αφήσει έξω τη Μάνη. Γιατί τι άλλο σήμαινε η μετάβασή της από την Καλαμάτα στη Σπάρτη, μέσω Ταϋγέτου και από εκεί στο Γύθειο με επιστροφή πάλι στη Σπάρτη, για να φθάσει από κει στην Τρίπολη και να συνεχίσει τη διαδρομή προς την Αθήνα; Και μάλιστα όταν είχε προηγηθεί το πέρασμά της από τους δήμους της Μεσσηνίας που βρίσκονται από τα σύνορα της Ηλείας μέχρι την Καλαμάτα και από κει προς Πύλο – Μεθώνη – Κορώνη – Πεταλίδι; Γεννιέται το ερώτημα σε κάθε Μανιάτη, ο τόπος μας δεν είναι τόπος αγώνων για την ελευθερία κατά την αρχαία, αλλά και η σύγχρονη περίοδο; Δεν είναι σημειωμένη η προσφορά και οι θυσίες των προγόνων στους εθνικούς μας αγώνες; Για ποιους λόγους προέκυψε αυτή η παράκαμψη της Μάνης, που οδηγεί τη σκέψη των συμπατριωτών μας σε μειωτικούς συνειρμούς; Σημειώσαμε από την αρχή την αξία των συμβολισμών και γι` αυτό επιμένομε. Παρακολουθήσαμε ένα μούδιασμα στις κουβέντες που άνοιγαν για το θέμα οι συμπατριώτες μας. Κάναμε κάθε προσπάθεια για να το διώξομε, σημειώνοντας ότι ίσως οι αιρετοί να μην εκτίμησαν όσο έπρεπε τις ψυχολογικές επιδράσεις αυτού του στοιχείου, θεωρώντας δεδομένη την αναγνώριση της προσφοράς της Μάνης.

Επιβάλλετε, όμως με βάση αυτό το γεγονός να εξετάσομε βαθύτερα τα θέματα που έχουν σχέση με την ανάδειξη και τη διεκδίκηση των δικαίων της περιοχής μας. Αυτό αποτελεί εξ` άλλου και υποχρέωση της εφημερίδας μας από το πρώτο της φύλλο.

Για να «ακούγεται» η Μάνη στα κέντρα που παίρνουν τις πολιτικές αποφάσεις, πρέπει να αποκτήσει ενιαία φωνή, να διαμορφώσει ενιαίους θεσμούς που να εκφράζουν τα κοινά μανιάτικα ιδεώδη. Τότε μόνο θα γλιτώσομε από την εσωστρέφεια, δηλαδή την ενασχόληση των αιρετών εκπροσώπων των περιοχών μόνο με τα στενά συμφέροντα του Δήμου τους. Ο κάθε Δήμος σε εθνικό επίπεδο είναι μικρός, ασήμαντος. Ολόκληρη η Μάνη ενωμένη σε εθνικό επίπεδο εκφράζει δύναμη με τον αυξημένο αριθμό κατοίκων και έκτασης, αλλά κυρίως από το γεγονός της εξ` αδιαιρέτου κληρονομιάς ένδοξων προγόνων. Η πρακτική έκφραση του ενιαίου της Μάνης δεν επιτρέπεται να αργοπορεί. Έχομε διαμορφώσει εδώ και 10 χρόνια την Αναπτυξιακή Εταιρεία Μάνης, που βρίσκεται σε αδράνεια. Είναι καιρός να την ενεργοποιήσομε. Είχε επιχειρηθεί το 1996 η σύσταση Πολιτιστικού Ιδρύματος Μάνης, που δεν ευδοκίμησε γιατί δεν άρεσε σε κάποιους τότε ισχυρούς της κεντρικής πολιτικής σκηνής. Και γι` αυτό είναι τώρα καταλληλότερος καιρός. Και πολλά άλλα ρεαλιστικά βήματα μπορούν να γίνουν για την έκφραση του ενιαίου της Μάνης προς κάθε κατεύθυνση. Αυτό τον δρόμο έχομε υποχρέωση να ακολουθήσομε για να αποφεύγομε μελλοντικά «μουδιάσματα» και μειονεκτικές, σε βάρος μας, αποφάσεις που πληγώνουν το μανιάτικο φιλότιμο. Οι αιρετοί έχουν το λόγο γι`αυτές τις πρωτοβουλίες. Για να ικανοποιήσουν και το πληγωμένο φιλότιμο από την παράκαμψη της διαδρομής της Ολυμπιακής φλόγας από τη Μάνη…

_______________________

KINΔYNOI ΓIA TA EPΓA ΣTO MANIATIKO ΔPOMO (ΠEPIOXEΣ ABIAΣ KAI ΓYΘEIOY) (Ιούνιος 2004)

Βρισκόμαστε σε κρίσιμη χρονική περίοδο. Μέσα σ` ένα χρόνο θα οριστικοποιηθούν οι αποφάσεις για τα έργα που θα βγουν σε δημοπρασία και θα κατασκευαστούν με τις πιστώσεις του Γ’ Κοινοτικού Πακέτου, αφού προηγουμένως έχουν εκπονηθεί οι οριστικές τους μελέτες. Τα έργα αυτά θα τελειώσουν μέχρι το 2007. Η κρισιμότητα του χρόνου μας επιβάλλει να προβάλλομε και πάλι το ζωτικότερο έργο για τη Μάνη, δηλαδή τις βελτιώσεις που έχουν προγραμματιστεί για το μανιάτικο δρόμο: το δρόμο Γυθείου – Αρεοπόλεως – Καρδαμύλης – Καλαμάτας. _Όπως και πολλές φορές έχομε παρουσιάσει από τις στήλες της εφημερίδας μας, έχουν γίνει μερικά, αβέβαια ακόμα, βήματα για το έργο. Τα βήματα αυτά δυστυχώς δεν έχουν ακόμα οδηγήσει στην τελική απόφαση για δημοπράτηση. Συγκεκριμένα: Στη Δυτική Μάνη έχει προγραμματισθεί παρέμβαση στις περιοχές Σωτηριανίκων, Κάμπου και Σταυροπηγίου και η οριστική μελέτη βρίσκεται για έγκριση και δημοπράτηση στην Περιφέρεια Πελοποννήσου. Στην περιοχή Γυθείου έχει επίσης προγραμματισθεί παρέμβαση που προβλέπει παράκαμψη του Γυθείου από τον _Αγιο Βασίλειο μέχρι τη Μαραθέα, χωρίς να έχει τελειώσει ακόμα η οριστική μελέτη. Τα δύο αυτά έργα αποτελούν μια πρώτη προσπάθεια για τη δημιουργία στη Μάνη ενός αξιόπιστου, και αντίστοιχου με τις ανάγκες της σύγχρονης περιόδου, οδικού άξονα. Και θέτουν από την ίδια την επιλογή τους ανάληψη πολιτικής υποχρέωσης για τη συνέχιση των παρεμβάσεων ώστε να χρηματοδοτηθούν μεγαλύτερες παρεμβάσεις και βελτιώσεις στο επόμενο Κοινοτικό Πακέτο. Για να γίνει αυτό θα πρέπει να εξασφαλισθεί η έγκρισή τους το συντομότερο και να προωθηθεί η κατασκευή τους μέχρι το 2007. Δυστυχώς αυτά δεν γίνονται από μόνα τους. Και αυτό γιατί έχουν ενταχθεί στο Κοινοτικό πακέτο που βρίσκεται σε εξέλιξη πολλά έργα που ο προϋπολογισμός τους είναι πολύ μεγαλύτερος από τις χρηματοδοτήσεις. Αυτό οδηγεί στο συμπέρασμα ότι θα μείνουν ανεκτέλεστα πολλά έργα. Όλοι στη Μάνη έχομε υποχρέωση να φροντίσομε ώστε να μη μείνουν ανεκτέλεστα τα δικά μας έργα. Και αυτό γιατί αυτά είχαν προταθεί από τα πρώτα σε σειρά ιεράρχησης, το ένα από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μεσσηνίας και το άλλο από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λακωνίας από το 2001 ήδη. Αυτό έγινε γιατί ήταν κοινή συνείδηση ότι ένας αξιόπιστος, και αντίστοιχος με τις ανάγκες της σύγχρονης εποχής, μανιάτικος οδικός άξονας δεν ωφελεί μόνο τους Μανιάτες. Η διευκόλυνση της συγκοινωνίας με τις άλλες περιοχές της Λακωνίας και της Μεσσηνίας πολλαπλασιάζει και τα δικά τους οικονομικά οφέλη, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει την τουριστική κίνηση που αποτελεί πηγή πλούτου όχι μόνο για τη Μάνη αλλά και για την ευρύτερη περιοχή.

Η κρισιμότητα της χρονικής περιόδου επιβάλλει την επαγρύπνηση των τοπικών παραγόντων και την εντατική παρακολούθηση της εξελίξεως των εκκρεμοτήτων μέχρι την οριστικοποίηση των έργων. Δεν θα πρέπει να σταθούμε στο γεγονός ότι ο οδικός αυτός άξονας δεν είναι δημοτική αλλά νομαρχιακή αρμοδιότητα, γιατί αυτός είναι τύπος. Οι δήμοι αποτελούν πλέον ισχυρές κοινωνικές και οικονομικές οντότητες, άξιες να ερμηνεύουν, να προβάλλουν και να προωθούν σε κυβερνητικό επίπεδο δίκαια αιτήματα όπως αυτό. _Εχουν ακόμα τη δυνατότητα να κάνουν συμπληρωματικές παρεμβάσεις, ώστε να καλύπτουν ολιγωρίες, κενά και παραλείψεις των αρμόδιων υπηρεσιών. Αυτές οι δυνατότητες θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως στην περίπτωση του κρίσιμου αυτού, για το μέλλον της περιοχής μας, έργου. Θα πρέπει να γίνει συνείδηση στους αιρετούς εκπροσώπους των περιοχών μας ότι αποστολή τους δεν είναι μόνο τα θέματα της καθημερινότητας των δημοτών τους, αλλά και όλα όσα σχετίζονται με την προοπτική και το κοινό μέλλον της Μάνης. Αυτοί θα πρέπει να πρωτοστατήσουν για την ενεργοποίηση των επιφανών συμπατριωτών μας και άλλων φιλομανιατών για να οδηγηθούμε, με την προώθηση των βημάτων που υπολείπονται, στο επιδιωκόμενο αποτέλεσμα: Ολοκλήρωση της οριστικής μελέτης στο έργο της παράκαμψης Γυθείου. _Εγκριση και χορήγηση άδειας δημοπράτησης και για τα δύο έργα. Παρακολούθηση από κοντά των διαδικασιών δημοπράτησης και εκτέλεσης.

Εάν η τιμή στους προγόνους μας και τις υποθήκες που μας άφησαν αποτελεί υποχρέωση των σύγχρονων μανιατών, η μετάφραση αυτών των υποθηκών στη σύγχρονη περίοδο ουσιαστικοποιεί αυτές τις υποχρεώσεις. Γιατί μόνο μ` αυτό τον τρόπο τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που δημιούργησαν τα μανιάτικα έπη των ιστορικών χρόνων αναπαράγονται και προεκτείνονται στο χρόνο δημιουργώντας στοιχεία διαχρονικότητας με τη διαμόρφωση θετικών οικονομικών αποτελεσμάτων για τους κατοίκους της σύγχρονης Μάνης και τους φίλους της.

________________________

EMΦYΛIOI KAI ΣYMΦIΛIΩΣH (Ιούλιος 2004)

Η περιοχή μας εξελίχθηκε μέχρι τη σύγχρονη περίοδο, κάτω από ειδικές συνθήκες και καθεστώτα. Aιτία δημιουργίας αυτών των συνθηκών αποτελούσαν τα ιδιαίτερα γεωγραφικά και κλιματολογικά χαρακτηριστικά της. Το έδαφος, όπως εξελίσσεται στα 10-15 χιλιόμετρα βάθος από παραθαλάσσιο σε ορεινό και οι συνεπιδράσεις ζεστής θάλασσας που επηρεάζεται από το «κέρας» της Αφρικής αφενός και του ψηλού αλλά αποσαθρωμένου και με βαθιές ρηγματώσεις Ταϋγέτου, διαμορφώνουν ιδιαίτερα κλιματολογικά χαρακτηριστικά. Απ` αυτά επηρεάζονται οι κάτοικοι και διαμορφώνονται το ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους.

Οι φυσικές συνθήκες αυτές, όντας μόνιμες και διαχρονικές, ασκούν και μόνιμες επιδράσεις στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των κατοίκων της περιοχής. Απ` αυτή τη στήλη σε άλλη ευκαιρία έχομε προχωρήσει ακόμα περισσότερο, θεωρώντας ότι αποτέλεσμα της επίδρασης της φύσης στον άνθρωπο είναι η βαθιά αποτύπωσή τους και στο γενετικό υλικό. Αυτή η αποτύπωση έχει ως αποτέλεσμα τη μετάδοση των χαρακτηριστικών που κουβαλούν, σε ένα βαθμό, από γενιά σε γενιά ακόμα και σε εκείνους που αποστασιοποιούνται από το μανιάτικο χώρο.

Ένα από τα ιδιαίτερα στοιχεία που δημιουργούνται μ` αυτό τον τρόπο αποτελεί και η πόλωση. Μ’ αυτό τον όρο εννοούμε συσσώρευση στοιχείων που αποτελούν σε μια ομάδα ανθρώπων ένα τρόπο ζωής, διαφορετικό από τα μέλη της άλλης ομάδας. Το γεγονός αυτό σε συνδυασμό με τη διαμόρφωση στοιχείων απόλυτου δικαίου που διαμορφώνει η κάθε ομάδα, οδηγούσε και οδηγεί στις πατροπαράδοτες συγκρούσεις μεταξύ των ομάδων. Για πολλούς αιώνες, το ιδιαίτερο φυσικό και άγραφο δίκαιο που διαμορφωνόταν μέσω των αποφάσεων της «γεροντικής», δηλαδή των εκπροσώπων των οικογενειών, δημιουργούσε φίλτρο στις ακραίες συμπεριφορές ατόμων και αποσοβούσε τις συγκρούσεις μεταξύ των οικογενειών. Μετά την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους και τη διαμόρφωση γραπτών νομικών κωδίκων, το κράτος στάθηκε αδύναμο να παρακολουθήσει τις τάσεις της μανιάτικης ψυχής. Αυτή η αδυναμία επέτρεψε να οξυνθούν οι πολώσεις, που έφερναν ως αναπόφευκτο επακόλουθο τις οξείες μανιάτικες συγκρούσεις.

Σημαντικές αιτίες για τη διαμόρφωση αυτού του είδους συγκρούσεων αποτελούσαν τα πολιτικά θέματα και οι καταστάσεις που δημιουργούνταν με την ένταξη των οικογενειών στις διάφορες πολιτικές τάσεις. Αυτές οι πολώσεις και οι οξείες συγκρούσεις απετέλεσαν αιτίες για πολλές ανθρώπινες απώλειες, μίση και μεταναστεύσεις. Αυτές οι συγκρούσεις αρχίζοντας από την περίοδο του Καποδίστρια, συνεχίστηκαν με την πόλωση Δεληγιάννη – Τρικούπη, Βενιζέλου – Κωνσταντίνου συσσωρεύοντας ανθρώπινο πόνο, αλλά και οδηγώντας τη Μάνη σε παρακμή και περιθωριοποίηση. Τη μεγαλύτερη έξαρση όμως, οι συγκρούσεις αυτές, πήραν κατά την περίοδο της Κατοχής και του Εμφυλίου που επακολούθησε. Με το ιδεολογικό επίχρισμα που χρησιμοποιείτο σε μεγάλη έκταση εκείνη την περίοδο, τα χάσματα και οι συγκρούσεις μεταξύ των οικογενειών βάθυναν. Γι` αυτό απόκτησαν οξεία μορφή, αλλά και τεράστια έκταση οι απώλειες.

50 -60 χρόνια μετά, βρισκόμαστε ακόμα με ζωντανούς, σε κάποιο βαθμό, τους απόηχους εκείνων των συγκρούσεων. Και αυτό γιατί βρίσκεται σε ακμή, ακόμα, η γενιά που γεννήθηκε και διαπαιδαγωγήθηκε κάτω από την επίδραση αυτών των συγκρούσεων. Έχομε αποδεχθεί πλήρως τις διακηρύξεις για εθνική συμφιλίωση, όπως νομοθετήθηκαν πριν από 15 χρόνια εφαρμόστηκαν από την τότε κυβέρνηση και έγιναν πλήρως αποδεκτές από όλες τις πολιτικές τάσεις. Με την παράλληλη λήψη μέτρων για την άρση των συνεπειών του εμφυλίου το κράτος έδειξε ότι τιμά τη μνήμη όλων όσοι χάθηκαν ή ταλαιπωρήθηκαν εκείνη την περίοδο. Τη θέση μας, για πλήρη αποδοχή της εθνικής συμφιλίωσης, έχομε διακηρύξει από το πρώτο μας φύλλο και τη συνεχίζομε, αταλάντευτα. Θα ήταν ισχυρή δυσαρμονία και με τον τίτλο της εφημερίδας η οποιαδήποτε άλλη γραμμή πλεύσης. Είναι ευτυχές γεγονός ότι και οι πολιτικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μας διαμορφώνουν κλίμα που ευνοεί αυτή τη θέση. Η άνοδος του βιοτικού, αλλά και του πολιτιστικού, επιπέδου ευνοεί τις τάσεις για μετριοπάθεια και μέτρο στις ανθρώπινες σχέσεις. Ταυτόχρονα διαμορφώνει ευρύ και πολυεπίπεδο πεδίο συνεργασίας των ατόμων για την προώθηση κοινών επιδιώξεων.

Αυτά ισχύουν σε μεγαλύτερο βαθμό στην περιοχή μας. Εδώ οι πρόγονοί μας απέδειξαν ότι στις χρονικές περιόδους που συνεργάστηκαν μεγαλούργησαν. Η εποχή μας αποτελεί ιδανική περίοδο για επανάληψη αυτών των μεγαλουργημάτων στην περιοχή μας. Οι συντελεστές της εφημερίδας μας θα υποβοηθήσουν με όλες τους τις δυνάμεις αυτή την επιδίωξη.

_____________________

ΔHMOΣIEΣ ΣXEΣEIΣ, ΘEAMATA KAI ΠOΛITIΣMOΣ (Αύγουστος 2004)

Στην Αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στην Αθηναϊκή Δημοκρατία η άσκηση της πολιτικής εξουσίας γινόταν εύκολα και αποτελεσματικά όταν μπορούσε να προσφέρει «άρτον και θεάματα». Όταν οι πολίτες μέσω των πολιτικών κατευθύνσεων και επιλογών στις όποίες συμμετείχαν άμεσα, είχαν εξασφαλίσει «άρτον», δηλαδή οικονομικούς πόρους για να ζουν άνετα, χρειάζονταν και «θεάματα», δηλαδή πνευματικές απολαύσεις. Από το συνδυασμό αυτό η ζωή τους εξελισσόταν με ικανοποίηση. Η έκφραση «άρτος και θεάματα» έφθασε μέχρι τη σύγχρονη περίοδο. Με τη διαφορά, ότι σε πολλές περιπτώσεις επιχειρείται η αλλαγή της σειράς ή και ακόμα παρασιωπάται ο πρώτος όρος, δηλαδή η υποχρέωση των διοικούντων για εξασφάλιση στους πολίτες οικονομικών πόρων. Κάποιες ηγετικές ομάδες που διευθύνουν θεσμικά όργανα δημόσιου χαρακτήρα θεωρούν ότι το κοινό μπορεί να ικανοποιηθεί και μόνον από την εξασφάλιση κάποιου είδους θεαμάτων. Διαμορφώνουν έτσι τις δημόσιες σχέσεις τους προβάλλοντας τα με εντυπωσιακούς τρόπους, σε κοινό χωρίς ειδικές γνώσεις ώστε να μπορεί να διαμορφώσει κρίση για το πνευματικό στοιχείο που περιλαμβάνεται στα θεάματα.

Όπως φαίνεται από την ανάλυση το θέμα είναι γενικού και καθολικού ενδιαφέροντος. Θεωρούμε, όμως. ότι έχει άμεση σχέση και με την περιοχή μας και χρειάζεται η ειδικότερη επεξεργασία στα στοιχεία και τα χαρακτηριστικά του, όπως εξελίσσονται στη σύγχρονες μανιάτικες μικροκοινωνίες των 5-6 Δήμων.

Έχομε την ευτυχία η περιοχή της Μάνης να διαθέτει ιδιαίτερα ένδοξο και ηρωϊκό παρελθόν, που βασίζεται σε συγκεκριμένα ιστορικά γεγονότα και τις κοινωνικές συνθήκες που τα δημιούργησαν. Το στοιχείο αυτό δίνει τη δυνατότητα, με αφετηρία στοιχεία του διαμορφωμένου μ` αυτό τον τρόπο πνευματικού μας πολιτισμού να διαμορφώνονται, κατά τη σύγχρονη περίοδο, θεάματα και γενικότερα πνευματικές απολαύσεις. Τα θεάματα που διαμορφώνονται σ` αυτή τη βάση μεταφέρουν εύκολα το μανιάτικο πολιτισμό στις σύγχρονες γενιές, ενισχύουν την αυτογνωσία μας, οδηγούν στη συνειδητοποίηση του ενιαίου μανιάτικου χώρου και στηρίζουν τη διαχρονική εξέλιξη της περιοχής μας. Δεν αναφερόμαστε μόνον στις δύο επετειακές εκδηλώσεις (στις 17 Μαρτίου για το ξεκίνημα των Μανιατών για απελευθέρωση της Καλαμάτας το 1821 και στα τέλη Ιουνίου για την επέτειο της μάχης του Διρού κατά του Ιμπραήμ το 1826) που οργανώνει με ιδιαίτερη επιτυχία κάθε χρόνο ο Δήμος Οιτύλου. Αυτές οι επέτειοι, και μερικές ακόμα που δυστυχώς δεν έχομε ακόμα καταφέρει να θεσμοθετήσομε και να καθιερώσομε, αποτελούν γενικευμένα και ενοποιητικά γεγονότα που δημιουργούν ιστορική μνήμη για τα κοινά μανιάτικα έπη. Κάτω από την επίδρασή τους ή και σε προέκταση τους μπορούν να παράγουν δεκάδες πολιτιστικά δρώμενα στις επιμέρους περιοχές των 5-6 μανιάτικων Δήμων. Πολιτιστικά δρώμενα που να εξειδικεύουν και να ισχυροποιούν τη μνήμη για το ένδοξο παρελθόν του τόπου μας, την αφετηρία του πολιτισμού μας. Ασφαλώς, για να πετύχουν πολιτιστικές εκδηλώσεις τέτοιου χαρακτήρα χρειάζεται προπαρασκευή, σχεδιασμός και επιμελημένη οργάνωση, όπως και για τις πολεμικές επιχειρήσεις του παρελθόντος. Χρειάζεται κυρίως ευρύτητα αντιλήψεων που δημιουργεί κλίμα συνεργασίας και κοινού εστιασμού στα στοιχεία του πολιτισμού και αποφυγή της ιδέας για μικροπολιτική εκμετάλλευσή τους. Είμαστε απόλυτα βέβαιοι ότι διαθέτομε αυτά τα χαρακτηριστικά, αλλά δυστυχώς δεν τα χρησιμοποιούμε στο βαθμό που είναι αναγκαίος.

Η οργάνωση τοπικά επίκαιρων και οργανωτικά πετυχημένων πολιτιστικών εκδηλώσεων του είδους και της ποιότητας που περιγράψαμε, ενισχύει το δημόσιο πρόσωπο των ηγετικών ομάδων, δημιουργεί θετικά αποτελέσματα για τα άτομα που τις αποτελούν και ενισχύει τις πολιτικές φιλοδοξίες τους. Γιατί οι δημόσιες σχέσεις που προκύπτουν έχουν ισχυρή αναφορά στον πυρήνα της κοινωνίας που αναφέρονται, δηλαδή στην ύπαρξή της, την ιστορία της και τα πρότυπα με τα οποία εξελίχθηκε μακροχρόνια.

Αντίθετα οι προσπάθειες για δημιουργία δημοσίων σχέσεων μέσω εκδηλώσεων που οργανώνονται με άλλες λογικές και θέματα άσχετα με την περιοχή μας, πολύ μικρή επίδραση έχουν στις μανιάτικες κοινωνίες. Και κατ` επέκταση πολύ λίγα προσφέρουν στις ηγετικές ομάδες. Μπορούμε να ισχυρισθούμε μάλιστα ότι πολλές φορές δημιουργούν αυξημένες αρνητικές επιδράσεις από την αίσθηση που δημιουργείται στην τοπική κοινή γνώμη ότι το οικονομικό κόστος τέτοιων οργανώσεων είναι δυσανάλογα υψηλό σε σχέση με το όφελος που δημιουργούν στους κοινωνικούς φορείς που τις οργανώνουν.

Στο σημείο αυτό, λίγο πριν από το τέλος, έχομε υποχρέωση να ξανακοιτάξομε το αρχαιοελληνικό απόφθεγμα: « άρτος και θεάματα» με το οποίο αρχίσαμε αυτή την ανάλυση. Κυρίως για να ξαναθυμίσομε ότι για κάθε κοινωνία όπως και στο απόφθεγμα, πρώτος στόχος μπαίνει «ο άρτος», δηλαδή η εξασφάλιση των καλύτερων οικονομικών όρων για τη διαβίωση των ανθρώπων που την αποτελούν. Και μόνον όταν αυτό εξασφαλισθεί εξελίσσεται και ο δεύτερος όρος, « τα θεάματα». Στις σύγχρονες μανιάτικες κοινωνίες που βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης αποτελεί απαράβατο όρο επιβίωσης η χρησιμοποίηση των ισχνών οικονομικών τους πόρων κυρίως για την πραγματοποίηση τεχνικών έργων δημόσιου χαρακτήρα. Η πραγματικότητα αυτή δημιουργεί αναγκαστικές επιλογές στους διοικούντες, που μπορούν να συμπυκνωθούν, κατά την άποψή μας στην ακόλουθη θέση, με τη σειρά που αναγράφεται: 1) Εξοικονόμηση οικονομικών πόρων για επενδύσεις, 2) Θεάματα και πολιτιστικά δρώμενα στα πλαίσια και σε προέκταση του κοινού μανιάτικου πολιτισμού που κληρονομήσαμε από τους προγόνους μας.

_________________________________

OI AΘΛHTIKEΣ EΠITYXIEΣ, TA ΠOΛITIKA MHNYMATA ΠOY ΔHMIOYPΓOYN KAI OI AΠOHXOI TOYΣ ΣTH MANH (Σεπτέμβριος 2004)

Οι απροσδόκητες επιτυχίες της Εθνικής μας ομάδας στο Ευρωπαϊκό πρωτάθλημα και η επιτυχής οργάνωση των Ολυμπιακών αγώνων αποτελούν ευκαιρία για προβληματισμό. Προβληματισμό που μπορεί με άνεση να μεταφερθεί από τον αθλητικό στον κοινωνικοπολιτικό τομέα για την εξαγωγή γενικευμένων συμπερασμάτων. Τα συμπεράσματα αυτά εύκολα εξειδικεύονται και οδηγούν σε διαμόρφωση προτάσεων για εφαρμογή στην περιοχή μας, τη Μάνη.

Οι αγωνιστικές και οργανωτικές αθλητικές επιτυχίες αυτές, εκτός από τη συνδρομή της τύχης, οφείλονται σε δύο κυρίως παράγοντες. Το πνεύμα συλλογικότητας και την τεχνική κατάρτιση. Η τεχνική κατάρτιση διαμορφώνεται μέσω δύο συντονισμένων διαδικασιών. Εκείνης που στηρίζεται στην εμπειρία και εκείνης που στηρίζεται στη γνώση των πραγματικών καταστάσεων. Την εμπειρία αυτή απέκτησαν οι αθλητές από τους προπονητές αφενός, αλλά και από τις μεθόδους και αντιλήψεις που συνάντησαν πολλοί απ` αυτούς που αγωνίζονταν σε άλλες χώρες. Kάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τους παράγοντες που οργάνωσαν την Ολυμπιάδα. Η συλλογικότητα εξ` άλλου αποτελεί το κύριο στοιχείο στο οποίο στηρίζονται οι μεγάλες επιτυχίες των κοινωνικών ομάδων σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας. Στη συλλογικότητα στηρίχθηκαν και οι μεγάλες εθνικές ανατάσεις, αρχίζοντας από την εθνεγερσία του 1821 και συμπεριλαμβάνοντας όλες τις δευτερότερες και τριτότερες εθνικές επιτυχίες. Η συλλογικότητα που οδήγησε στην επιτυχία των εθνικών στόχων, ξεκίνησε από τη Μάνη, γεγονός που αποτελεί τιμή μας. Εννοούμε τη συμφωνία των τριών μεγάλων οικογενειών και τον όρκο για κοινή δράση που έδωσαν το 1819 ενώπιον του εκπροσώπου της Φιλικής Εταιρείας. Απ` αυτά τα επίκαιρα πραγματικά δεδομένα μπορούμε να κάνομε τις κατάλληλες γενικεύσεις για να βγάλομε κοινωνικά και πολιτικά συμπεράσματα, για τη χώρα αλλά και για την περιοχή μας.

Πρώτο συμπέρασμα. Χρειάζεται στη χώρα μας να πιστέψομε ότι η πρόοδος έρχεται με τη γνώση και την εμπειρία. Και οι τελευταίες απαιτούν καταβολή συνειδητής, επίμονης και μακροχρόνιας προσπάθειας. Δεν έρχονται με επιφοίτηση και ευχολόγια.

Δεύτερο συμπέρασμα. Χρειάζεται συλλογικότητα. Πολλές μονάδες η κάθε μια μοναχή της και ανεξάρτητη από τις άλλες, δεν φτιάχνουν ομάδα. Χρειάζεται συγκολλητικό υλικό. Μ` αυτό τον όρο υπονοώ ένα κοινό σκοπό, ένα άυλο ιδανικό. Η ύπαρξη αυτού του στοιχείου οδηγεί τα άτομα σε υπέρβαση της μιζέριας και των διαπιστωμένων μικρών δυνατοτήτων. Δημιουργεί, δηλαδή πολλαπλασιαστικές δυνατότητες και αποδόσεις

Τρίτο συμπέρασμα. Χρειάζεται διευρυμένος ορίζοντας. Η απομόνωση, η ψεύτικη επάρκεια εντός συνόρων( ενός χωριού ή ενός Δήμου) οδηγεί σε περιορισμένα αποτελέσματα. Θα είμαστε αλλήθωροι αν δεν μπορούμε να κατανοήσομε την πραγματικότητα στην οποία ζούμε και δραστηριοποιούμαστε. Την πραγματικότητα, δηλαδή, ενός κόσμου χωρίς σύνορα και περιορισμούς, ενός κόσμου ανοιχτών οριζόντων. Νομίζω ότι οι Έλληνες είχαν από τους αρχαίους χρόνους ευρεία αντίληψη για το χώρο Εδώ και πολλούς αιώνες κινούνταν εκτός συνόρων και στενών οριζόντων. Αυτή η επιλογή ήταν εκείνη που τους έδινε τη δυνατότητα να μαθαίνουν περισσότερα, να τα αφομοιώνουν και να τα χρησιμοποιούν στην ανοδική πορεία των ίδιων, των οικογενειών τους, αλλά και των κοινωνιών στις οποίες εντάσσονταν. Ειδικότερα οι πρόγονοί μας στη Μάνη, ξεκινώντας από συναντιλήψεις, για ενιαία δράση και διαπραγμάτευση σε όλο το μανιάτικο χώρο, επικοινωνούσαν εμπορικά και πολιτικά με όλες τις τότε γνωστές χώρες. Τη Γαλλία του Ναπολέοντα, την Αυστροουγγαρία των Αψβούργων, τη Ρωσία της Αικατερίνης και κυρίως τις Ιταλικές κρατικές οντότητες, όπως η Βενετία και η Γένοβα.

Στη σύγχρονη περίοδο, ένας προνομιακός ζωτικός χώρος για να κινηθούμε, να προωθήσομε δραστηριότητες και να αποκομίσομε ατομικά και κοινωνικά οφέλη αποτελεί ασφαλώς η Ευρωπαϊκή Ένωση. Με την πλήρη συμμετοχή μας στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών θεσμών έχομε αποκτήσει αυξημένα δικαιώματα, που διευκολύνουν το δρόμο μας για αποτελεσματικές δράσεις. Αρκεί να αυτοπειθαρχηθούμε και να πορευόμαστε σύμφωνα με τους κανονισμούς που έχουν διαμορφωθεί με τη συνέργια και των εκπροσώπων της χώρας μας. Δε θα πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι, η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί παρά συμμετοχή σε ένα διαρκές οικονομικό και πολιτικό γίγνεσθαι κατά την αντιμετώπιση των, κοινού ενδιαφέροντος, υποθέσεων που αφορούν τους ευρωπαϊκούς λαούς. Το γίγνεσθαι αυτό εξελίσσεται με τη σύνθεση απόψεων, ιδεών και συμφερόντων, που γίνεται κάθε φορά κατά την εξέταση των θεμάτων. Έχοντας αποδεχθεί ως κύριο τρόπο λειτουργίας αφενός τον φιλελευθερισμό της ελεύθερης αγοράς και αφετέρου την ευρωαλληλεγγύη, οι αποφάσεις επιχειρείται να χαρακτηρίζονται από οικονομικότητα και ταυτόχρονα αμοιβαιότητα αποτελεσμάτων.

Με αυτές τις αφετηρίες, τεχνική κατάρτιση στους τομείς που δραστηριοποιείται ο καθένας, συλλογικό πνεύμα και διευρυμένους ορίζοντες σκέψης είναι βέβαιο ότι η ενιαία Μάνη μπορεί να εδραιωθεί σε υψηλή θέση μεταξύ των περιοχών της χώρας μας σε μια κοινή πορεία ανάπτυξης και προόδου.

______________________

IΩANNHΣ ΨAPPEAΣ – ΠANAΓIΩTHΣ ΦΩTEAΣ: OI ΠOΛITIKEΣ TOYΣ EΠIΛOΓEΣ KAI H ΣYNEXEIA (Οκτώβριος 2004)

Το μήνα που πέρασε οργανώθηκαν εκδηλώσεις μνήμης για τους δύο Μανιάτες πολιτικούς που κατάγονταν από τη Δυτική Μάνη. Τον Ιωάννη Ψαρρέα, από το Νομιτσή, βουλευτή για τέσσερις και Υφυπουργό Υγείας για τρεις συνεχόμενες κοινοβουλευτικές περιόδους και τον Παναγιώτη Φωτέα, από το Εξωχώρι και την Καρδαμύλη, βουλευτή το 1993 και Νομάρχη Μεσσηνίας για δύο συνεχόμενες αυτοδιοικητικές περιόδους, που έφυγε από τη ζωή στη δεύτερη από αυτές. Ανεξάρτητα από τις όποιες διαφωνίες σχετικά με την οργάνωση και το περιεχόμενο των εκδηλώσεων η ιστορική αναδρομή στο έργο και τα πολιτικά τους οράματα δημιουργεί θετικά στοιχεία για τους νεότερους. Κυρίως λόγω του ανθρωπισμού που διέκρινε και τους δύο πολιτικούς, της αφιλοχρηματίας τους και του ενδιαφέροντός τους για την πατρίδα, τη Μάνη. Και οι δύο, που εμφανίστηκαν στην πολιτική σκηνή, με διαφορά εικοσιπέντε χρόνων, εστίασαν τη δραστηριότητα και τις προτεραιότητές τους στο ίδιο έργο, ζωτικής σημασίας για τη Μάνη, όχι μόνο τη Δυτική, την 1η Επαρχιακή οδό Νομού Μεσσηνίας, δηλαδή το δρόμο που συνδέει την Καλαμάτα με την Αρεόπολη.

Ο Ιωάννης Ψαρρέας, από την πρώτη κοινοβουλευτική του θητεία έκανε εκείνες τις πολιτικές παρεμβάσεις που ήταν αναγκαίες για να ολοκληρωθεί η διάνοιξη, στο τελευταίο κομμάτι, του δρόμου Καλαμάτας – Αρεόπολης. Στις δύο επόμενες κοινοβουλευτικές του θητείες κατάφερε να γίνει ασφαλτόστρωση σε μεγάλα τμήματα του δρόμου. Με τις ενέργειες αυτές βελτιώθηκε σε μεγάλο βαθμό η ποιότητα ζωής των κατοίκων, με τη διευκόλυνση και την ταχύτητα που είχαν οι οδικές μεταφορές σε σχέση με τις θαλάσσιες που επικρατούσαν μέχρι τότε.

Τριάντα χρόνια μετά οι συνθήκες ζωής είχαν αλλάξει ριζικά. Ο επαρχιακός δρόμος, που διανοίχτηκε τη δεκαετία του 50 στα χνάρια του μουλαρόδρομου, χρειαζόταν μεγάλες βελτιώσεις. Για να γίνει, έτσι, εφικτό το χρονικό πλησίασμα της Μάνης με την Καλαμάτα και να πολλαπλασιασθούν οι πάσης φύσεως δοσοληψίες των Μανιατών με τη Μεσσηνία και τις υπόλοιπες περιοχές. Το θέμα αυτό μπήκε σε πρώτη προτεραιότητα από τους εκπροσώπους των μανιάτικων Κοινοτήτων και υιοθετήθηκε από τον αείμνηστο Παναγιώτη Φωτέα που είχε ήδη εκλεγεί πανηγυρικά το 1994 Νομάρχης Μεσσηνίας. Το 1996 προκηρύχθηκε η σύνταξη της σχετικής τεχνικής μελέτης, με την προοπτική ο Μανιάτικος δρόμος, δηλαδή η 1η Επαρχιακή οδός του Νομού Μεσσηνίας, να είναι το πρώτο έργο που θα εντασσόταν στο 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και ειδικότερα στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πελοποννήσου (2000-2006). Τη χρηματοδότηση του έργου με 2 δισεκατομμύρια δραχμές τη βοήθησαν και άλλοι επιφανείς Μανιάτες, όπως ο τότε Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων Παναγιώτης Γεννηματάς.

Δυστυχώς, τον επόμενο χρόνο ο Παναγιώτης Φωτέας, έφυγε από κοντά μας και δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει την εξέλιξη του θέματος. Ακόμα περισσότερο δυστυχώς η εξέλιξη ήταν ιδιαίτερα αρνητική για τη Μάνη και τα συμφέροντα των κατοίκων της. Φθάσαμε στο 2004, 8 χρόνια μετά την προκήρυξη, για να τελειώσει η μελέτη που κάλυπτε μελετητικά κομμάτια του δρόμου από τον Αλμυρό μέχρι τα όρια Σταυροπηγίου – Προσηλίου. Και ενώ όλοι περιμέναμε να δημοπρατηθεί το έργο, τα χρήματα είχαν ήδη διατεθεί αλλού!. Και δεν φθάνει αυτό. Τα 200 εκατομμύρια από τα 2 δισεκατομμύρια της χρηματοδότησης, που διατέθηκαν για μελετητικές εργασίες, αντί να χρησιμοποιηθούν για την εκπόνηση τεχνικής μελέτης για άλλο τμήμα του δρόμου, μετά το Σταυροπήγιο, επιχειρείται να διατεθούν για την αναδρομική πληρωμή της μελέτης που προκήρυξε και χρηματοδότησε από Νομαρχιακούς πόρους, ο αείμνηστος Παναγιώτης Φωτέας, ελαχιστοποιώντας έτσι την προοπτική να χρηματοδοτηθεί σύντομα και να βελτιωθεί τελικά και άλλο τμήμα του δρόμου!!!.

Κατά την ταπεινή γνώμη των υπεύθυνων αυτής της εφημερίδας, «τιμώ τη μνήμη επιφανών πολιτικών ανδρών», όπως ο Ιωάννης Ψαρρέας και ο Παναγιώτης Φωτέας, σημαίνει «αποδέχομαι τη δράση τους, τις πολιτικές τους επιλογές και την πολιτική τους συμπεριφορά». Τα στοιχεία των επιλογών τους αναφορικά με το Μανιάτικο δρόμο, ειπώθηκαν, τονίστηκαν θα λέγαμε, κατά τη διάρκεια των πρόσφατων τελετών. Γι` αυτό θεωρούμε ότι διαμόρφωσαν έτσι αυτονόητη και επιτακτική εντολή, προς την ηγετική ομάδα της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, για θετικές ενέργειες σύμφωνα και με τις πολιτικές επιλογές τους, για τα πιο κάτω:.

* Βρείτε τρόπο, έστω από τις εκπτώσεις των άλλων έργων που έχετε ήδη επιλέξει, για να χρηματοδοτηθεί ο Μανιάτικος δρόμος

* Αρχίστε τη διαδικασία των απαλλοτριώσεων όπου χρειάζεται για να τελειώσει έγκαιρα το έργο.

* Επαναπροκηρύχτε, μετά την ακύρωση της προηγούμενης προκήρυξης, τη σύνταξη τεχνικής μελέτης για επόμενο τμήμα του δρόμου για να το βρει έτοιμο το επόμενο πακέτο.

Οι Μανιάτες έχουν οξεία μνήμη και οξεία κρίση για να ανταποδίδουν, με έργα και όχι με λόγια, στο πολλαπλάσιο εκείνους που τους τιμούν. Ισχύει όμως και το αντίστροφο. Εμείς, οι τωρινοί κάτοικοι της περιοχής, επίγονοι των επιφανών πολιτικών Ιω. Ψαρρέα – Παν. Φωτέα, έχομε ενσωματώσει στις πρακτικές μας, τις πολιτικές τους επιλογές και προτεραιότητες ώστε να προωθούνται τα συμφέροντα της Μάνης. Γι` αυτό οι ενέργειές μας συντείνουν στην ίδια κατεύθυνση μ` αυτούς. Θεωρούμε ότι έτσι προωθείται η ανάπτυξη της Μάνης, όπως εκείνοι την οραματίστηκαν και με τις ενέργειές τους την προχώρησαν.

_____________________________

ΣYNEΔPIO MANH KAI KAΛAMATA: ΔEΣMOI AΓAΠHΣ KAI AMOIBAIOTHTAΣ 3 χρόνια μετά (Νοέμβριος 2004)

Πέρασαν ήδη τρία χρόνια από το Νοέμβρη του 2001 που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα το συνέδριο: ΜΑΝΗ ΚΑΙ ΚΑΛΑΜΑΤΑ: Δεσμοί αγάπης και αμοιβαιότητας. Η επιτυχία του, που προσδιορίστηκε από τα ιδιοχαρακτηριστικά του, θεωρήθηκε δεδομένη και αυτονόητη, ενώ τα μηνύματα που προέκυψαν από τις εισηγήσεις έχουν πάρει διαχρονική μορφή, επηρεάζοντας τις συμπεριφορές όλων: συμμέτοχων, οργανωτών, ομιλητών και συνέδρων. Ας μη θεωρηθούν υποκειμενικές οι διαπιστώσεις αυτές. Κάθε καλόπιστος που ασχολείται με τα θέματα της περιοχής μας έχει κατανοήσει την αλλαγή ατμόσφαιρας στις σχέσεις των δύο περιοχών, τη διαμόρφωση ολοένα και εντονότερων στοιχείων συνεργατικότητας, καθώς και την επιλογή από τους κατοίκους τους πολλών πεδίων αμοιβαίας συνεργασίας.

Ασφαλώς σημαντική επίδραση στη διαμόρφωση αυτών των αποτελεσμάτων είχε η στοργή με την οποία περιέβαλε το συνέδριο η Eκκλησία μας. Στοργή που επισφραγίσθηκε με τη συμβολή στην οργάνωσή του, και συμμετοχή στις εργασίες του, και των τριών Μητροπολιτών της ευρύτερης περιοχής. Σημαντική επίσης, για τη διαμόρφωση των ισχυρών αυτών αποτελεσμάτων, ήταν η συμμετοχή στο συνέδριο αναγνωρισμένων προσωπικοτήτων του πνευματικού κόσμου, Καλαματιανών και Μανιατών. Τέλος, σημαντικό επίτευγμα αποτελεί η έκδοση των πρακτικών του συνεδρίου, γιατί λειτουργεί ως μέσο προώθησης της των ιδεών και μηνυμάτων που προέκυψαν από τις εργασίες του, ώστε να αποκτήσουν διαχρονική μορφή. Η έκδοσή τους έγινε πραγματικότητα χάρη στη συμβολή του συμπατριώτη μας, επίτιμου Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων και Προέδρου της Omega Βank Παναγιώτη Γεννηματά, που υπήρξε εκ των κυρίων συντελεστών του συνεδρίου. Επιθυμούμε και απ` αυτή τη θέση να τον ευχαριστήσομε.

Αν οι διαπιστώσεις που καταγράφομε πιο πάνω αποτελούν στοιχεία ιστορικότητας, δυστυχώς δεν λείπουν και στοιχεία ανιστορικότητας. Εννοούμε, απόψεις και θέσεις, ευτυχώς λίγων ατόμων, που η σκέψη τους ακολουθεί διαδρομές αναντίστοιχες με τα μηνύματα αγάπης και αμοιβαιότητας που επιβεβαιώθηκαν από το συνέδριο. Στοιχεία απ` αυτές τις νοοτροπίες καταγράφηκαν και δημοσιεύτηκαν στον τοπικό τύπο της Καλαμάτας πριν από ένα μήνα, ως παραλειπόμενα των εγκαινίων του κτιρίου του Δημοτικού Σχολείου στη Στούπα. Αφορμή είχαν το ηρωϊκό τραγούδι: Αγάπατα, αγάπατα τα όπλα τα Μανιάτικα, που ο ποιμενάρχης μας συνηθίζει να καλεί να τραγουδούν λαϊκοί και κληρικοί, σε γιορταστικές εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στην περιοχή μας. Σε κάποιους φιλοξενούμενους από την Καλαμάτα δεν άρεσε η πρωτοβουλία αυτή και “στραβομουτσούνιασαν”. Δεν μπορούμε να εξηγήσομε το γιατί. Αμφισβητούν τον ηρωϊκό χαρακτήρα των Μανιατών που έχει επιβεβαιωθεί όχι μόνο κατά την εθνεγερσία το 1821, αλλά και σε όλες τις πριν και μετά πολεμικές επιχειρήσεις του έθνους; Ή μήπως θεωρούν ότι θα επικρατήσει και στην περιοχή μας εκείνη η “αμνησία” σε θέματα ιστορίας και τοπικού πολιτισμού, που αποτελεί στην εποχή μας συνηθισμένη κατάσταση; Ή μήπως θεωρούν ότι οι Μανιάτες μπορούν να ενταχθούν σε διοικητικές εντάξεις χάνοντας την επαφή με τις γενεαλογικές τους ρίζες και τα ηρωϊκά στοιχεία που κληρονόμησαν από τους προγόνους τους και μέσω των οποίων αυτοπροσδιορίζονται: “Πλανώνται πλάνην οικτράν” όσοι σκέπτονται έτσι. Δεν γνωρίζουν ότι αυτός ο τόπος παράγει, διαχρονικά, την ίδια ευψυχία. Εκείνη που τους ιστορικούς χρόνους δημιούργησε τα μανιάτικα έπη. Εκείνη που τους ειρηνικούς καιρούς μας αυτενεργεί στο μανιάτικο χώρο, διαβουλεύεται και συνεργάζεται αρμονικά με τις γειτονικές περιοχές και τους εκπροσώπους τους και παράγει αξιόλογα ειρηνικά έργα. Όπως οι πρωτοβουλίες που πήραν οι μικρές τοπικές κοινωνίες της Δυτικής Μάνης κατά την περίοδο 1995 -97 και οδήγησαν στην ίδρυση του πολυθέσιου Δημοτικού Σχολείου. Και, κλείνοντας αυτή τη θεώρηση, ο ποιμενάρχης και οι άξιοι εφημέριοι της περιοχής με τη θετική συμβολή τους στην όλη προσπάθεια απέδειξαν έμπρακτα ότι κοινωνία και εκκλησία συμβαδίζουν στα θεάρεστα, ειρηνικά έργα της Μάνης.

Με την ευκαιρία της έκδοσης των πρακτικών του συνεδρίου, ως συνδιοργανωτές του, θέλομε να διαβεβαιώσομε τη μανιάτικη, τη Mεσσηνιακή, αλλά και τη Λακωνική, κοινωνία που σε μεγάλο βαθμό αλληλοσυνδέονται, αλληλεπιδρούν και σε πολλές περιπτώσεις ταυτίζονται με τη Mανιάτικη, ότι εμείς θα προεκτείνομε, με όσες δυνάμεις διαθέτομε, και στο μέλλον τους δεσμούς αγάπης και αμοιβαιότητας που τις συνδέουν. Κατά τη γνώμη μας, αυτό αποτελεί υποχρέωση όχι μόνο δική μας, αλλά και όλων των εκπροσώπων των τοπικών κοινωνιών, σε όποιο βαθμό και επίπεδο εκπροσώπησης και αν βρίσκονται. Στην εποχή μας, εποχή της πληροφορίας και της γρήγορης επικοινωνίας των λαών, η ισχυροποίηση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών κάθε περιοχής, αλλά και οι τοπικές συνεργασίες δημιουργούν ισχυροποίηση, πλούτο ιδεών και βελτιώνουν τα ποιοτικά χαρακτηριστικά τους. Έτσι θα μπορούν να κερδίζονται οι ειρηνικές μάχες του μέλλοντος…

____________________________

TI ΣHMAINEI ENIAIA MANH ΣTH ΣHMEPINH EΠOXH (Δεκέμβριος 2004)

Πριν μερικούς μήνες απ` αυτή τη θέση διατυπώναμε την άποψη: Τα 180 χρόνια που μεσολάβησαν από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους, δεν μπορούν να χαρακτηριστούν χρόνια ευημερίας και προόδου για την περιοχή μας. Συνοδεύτηκαν όμως και με ένα πολύ σημαντικό γεγονός. Τη διατήρηση της ιστορικής μας μνήμης και τη μετάδοσή της από γενιά σε γενιά. Το γεγονός αυτό δημιουργεί συναντιλήψεις σχετικά με τις απαρχές μας και σημειολογεί, με βάση την κοινή αφετηρία, δυνατότητες κοινών ενεργειών για το μέλλον. Η μετακίνηση του ενδιαφέροντος των Μανιατών από τον τομέα των πολεμικών έργων και των αμυντικών ενεργειών στον τομέα των ειρηνικών έργων και των δυναμικών ενεργειών, δεν αποτελεί παρά την προσαρμογή στις νέες συνθήκες.

Η αναφορά στις προοπτικές της σύγχρονης περιόδου, όπως και στην παλαιότερη, συνδέεται αναπόσπαστα με οικονομικά υπόβαθρα. Όπως τότε ο αμυντικός προσανατολισμός που οδηγούσε στην διατήρηση της ελευθερίας δημιουργούσε θετικά οικονομικά πλεονεκτήματα, έτσι και στη σύγχρονη περίοδο ο δυναμικός προσανατολισμός προς το μέλλον, με βάση τις κοινές απαρχές, δημιουργεί και πάλι θετικές οικονομικές προοπτικές.

Θεωρούμε ότι με το κείμενο αυτό διατυπώνεται ένα πλαίσιο στο οποίο μπορούν να ενταχθούν συντονισμένες δράσεις που να οδηγούν στην Ενιαία Μάνη. Σ’ αυτή τη στόχευση προκαταρκτικοί όροι και προϋποθέσεις μεταξύ άλλων θα πρέπει να είναι:

Η αίσθηση του συμπολίτη μεταξύ των Μανιατών, τόσο εκείνων που κατοικούν στη Μάνη, όσο και εκείνων που κατάγονται από τον τόπο μας. Η έννοια του συμπολίτη στις ημέρες μας είναι δόκιμη στην περίπτωση των αστικών περιοχών. Εκεί, λόγω της πυκνότητας κατοίκησης, τα προβλήματα που χρειάζεται να αντιμετωπισθούν είναι πολλά και ποικίλα και, για να επιλυθούν και να διαμορφωθούν ομαλές συμβιωτικές κατοικήσεις, χρειάζεται η στενή σχέση των πολιτών, εκείνη που υποδηλώνεται στην έννοια του συμπολίτη. Οι Μανιάτες, μετεξέλιξη των Ελευθερολακώνων, κουβαλάμε διαχρονικά τη στενή σχέση συνεργασίας των πόλεων της συμπολιτείας και των πολιτών τους, που είχε διαμορφωθεί κατά τους ιστορικούς χρόνους. Σ` αυτή την κατεύθυνση κινήθηκαν οι πληθυσμιακές ομάδες της Μάνης και τους αιώνες που επακολούθησαν. Άρα υπάρχουν υπόβαθρα παραδόσεων και ιστορικών προτύπων για να διαμορφωθεί και στη σημερινή περίοδο ουσιαστικά η έννοια του συμπολίτη.

Ο κοινός αναπτυξιακός δρόμος. Κάθε εποχή προβάλλει τους δικούς οικονομικούς όρους που οδηγούν στη διαμόρφωση συνθηκών κοινής διαβίωσης των κατοίκων κάθε μικρής ή μεγάλης περιοχής. Στη Μάνη η γεωγραφία και η ιστορία έχει οδηγήσει στην αναγκαιότητα για διαμόρφωση κοινού αναπτυξιακού δρόμου. Αυτός δεν είναι άλλος από τη διαμόρφωση κοινής πρότασης από τις τρεις επιμέρους περιοχές της Μάνης (Μέσα, Έξω, Κάτω) για ήπια αγροτουριστική ανάπτυξη του συνόλου της περιοχής. Η Αναπτυξιακή Εταιρεία Μάνης, α.ε., που ιδρύθηκε το 1996 και λειτούργησε μέχρι το 2000, αποτελεί ένα έτοιμο εργαλείο. Ευελπιστούμε ότι θα έχουν εξαχθεί τα αναγκαία συμπεράσματα από εκείνους που πίστεψαν ότι μπορεί να δημιουργηθεί αναπτυξιακός δρόμος με σταθερά ανοδικά βήματα, μεμονωμένα από κάθε Δήμο ή μικρότερη ομάδα που δραστηριοποιείται στο δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα. Μέσα στα πλαίσια της διαμόρφωσης του κοινού αναπτυξιακού δρόμου εντάσσεται ασφαλώς και η κριτική για την αδρανοποίηση της Εταιρείας, αλλά κυρίως η αναθέρμανση των αναπτυξιακών στόχων της Μάνης.

Οι ειρηνικές συνεργασίες στο εσωτερικό των θεσμικών οργάνων. Ασφαλώς το κλίμα της κοινής αναπτυξιακής διαδρομής απαιτεί ήπιους τόνους, συνθέσεις απόψεων και παραίτηση από μεγαλοϊδεατικές και εγωϊστικές συμπεριφορές. Τα Δημοτικά Συμβούλια μπορεί να αποτελέσουν πυρήνες αποτελεσματικών ζυμώσεων για την προετοιμασία των κοινών στόχων, καταγράφοντας τα ειδικά θέματα της κάθε περιοχής και εντάσσοντάς τα στη γενική, κοινή, αναπτυξιακή στόχευση. Αρκεί να κατέβουν οι τόνοι στις συνεδριάσεις τους και να γίνει κατανοητή η ανάγκη για παραίτηση από κάθε στοιχείο μικροπολιτικής ή προσωπικής προβολής στη λήψη των αποφάσεών τους.

Η διαρκής σύνδεση των αυτόχθονων με τους απόδημους. Οι Σύλλογοι των συμπατριωτών μας από τα χωριά της Μάνης που δραστηριοποιούνται σε περιοχές εκτός του γεωγραφικού της χώρου στο εσωτερικό και το εξωτερικό, ήταν ιδιαίτερα ισχυροί μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες. Χρειάζεται μια συνειδητή προσπάθεια ανακυττάρωσής τους με νέους που πιστεύουν ότι οι κοινές ρίζες ευνοούν κοινές δράσεις. Χρειάζεται κυρίως η ομαλή σύνθεση ιδεών και αναπτυξιακών στόχων των εκπροσώπων των μικρών μανιάτικων περιοχών και η ανταλλαγή απόψεων με τους συμπατριώτες μόνιμους κατοίκους των χωριών μας, τόσο ατομικά, όσο και με τους εκπροσώπους των αυτοδιοικητικών φορέων.

Η διαμόρφωση σταθερών μορφών σύνθεσης και διαχρονικής διατήρησης όλων αυτών των μορφών συνεργασίας και επικοινωνίας, αποτελεί την αναγκαία αφετηρία για κάθε προσπάθεια αποκατάστασης του Ενιαίου της Μάνης. Χωρίς την ύπαρξη αυτής την προϋπόθεσης η έντονη κινητικότητα που εμφανίζεται την τελευταία περίοδο κινδυνεύει να πάρει χαρακτήρα πυροτεχνήματος, δημιουργώντας πολλαπλάσιες αρνητικότητες, λόγω των απογοητεύσεων που θα προκαλέσει στους συνειδητούς Μανιάτες.

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006

4 Ιανουαρίου 2018ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006admin

TO ΦYΣIKO ΠEPIBAΛΛON ΠPOΣΔIOPIZEI THN ANAΓKH ΓIA ΣYNEPΓAΣIEΣ (Ιανουάριος 2006)

Στη Μάνη η φιλοπατρία οδηγεί τους Μανιάτες σε ευγενή συναγωνισμό για το ποιος, ή γενικότερα ποια επιμέρους περιοχή, είναι με πιο ακραιφνή τρόπο περισσότερο μανιάτικη. Αυτός ο ευγενής συναγωνισμός παίρνει πολλές φορές ακραίες ανταγωνιστικές μορφές, δημιουργώντας έριδες και γενικά αρνητικότητα. Τα ίδια, πολλές φορές, άτομα εμφανίζονται να ξιφουλκούν για να εμπεδωθεί η θέση ότι η Μάνη είναι ενιαία και αδιαίρετη, έναντι εκείνων που το αμφισβητούν. Οι δύο αυτές συμπεριφορές, από πρώτη προσέγγιση αντίθετες, δεν αποτελούν παρά μια όψη της εσωτερικής αντιφατικότητας που χαρακτηρίζει εμάς τους Μανιάτες. Αντιφατικότητα που οδηγεί σε συχνές συγκρούσεις στο εσωτερικό και ταυτόχρονα την αλληλοϋποστήριξη στο εξωτερικό. Θα επιχειρήσομε στη συνέχεια να δώσομε κάποιες ερμηνείες σ` αυτές τις αντιφατικότητες και κυρίως να υποστηρίξομε την αναγκαιότητα για την ισχυροποίηση των ενωτικών χαρακτηριστικών μας.

Έχομε καταθέσει και άλλοτε τη θέση μας ότι σε κάθε τόπο το ανθρωπογενές περιβάλλον επηρεάζεται και σε βάθος χρόνου διαμορφώνεται πλήρως από το φυσικό περιβάλλον. Στη Μάνη το φυσικό περιβάλλον έχει ιδιαίτερα, ξεχωριστά, χαρακτηριστικά και γι` αυτό είναι το ίδιο ιδιαίτερη, ξεχωριστή, η επίδραση στους ανθρώπους που την κατοικούν. Τα χαρακτηριστικά αυτά καθορίζονται από τη γεωγραφική της θέση, που έχει τα πιο κάτω στοιχεία: α). Είναι χερσόνησος (εμφανίζεται στην Ιστορία ως χερσόνησος της Μάνης – Brazzo di Maina), β) καταλήγει σε δύο θαλάσσιες περιοχές – το Μεσσηνιακό και τον Λακωνικό κόλπο – που η μια είναι ανοιχτή και η άλλη σχετικά κλειστή προς τη Νοτιοδυτική κατεύθυνση, μέσω των οποίων διοχετεύονται στην Ανατολική Μεσόγειο οι επιδράσεις του Ατλαντικού Ωκεανού και της Βορειοδυτικής Αφρικής, γ) κυριαρχείται από την οροσειρά του Ταϋγέτου, που εκτείνεται από Βορρά προς Νότο ρυθμίζοντας, λόγω του προσανατολισμού και του ύψους του, με ειδικό τρόπο τις ατμοσφαιρικές μεταβολές, δ) διακρίνεται σε ολόκληρη την έκτασή της από 4-5 εγκάρσιες ρηγματώσεις, που διαμορφώνουν ασυνέχειες στην εδαφική ανάπτυξη και ε) όλα αυτά τα φυσικά συστήματα αποτελούν γεωφυσική μικρογραφία, δεδομένου ότι οι αποστάσεις σε ευθεία γραμμή από τη ραχοκοκαλιά του Ταϋγέτου μέχρι τη θάλασσα είναι μόλις δέκα χιλιόμετρα. Η άποψή μας, που έχει διατυπωθεί και σε άλλες περιπτώσεις και έχει αφετηρία τη γεωφυσική περιγραφή που προηγήθηκε είναι σαφής: Η συγκεκριμένη γεωφυσική δομή της Μάνης επιδρά καθοριστικά στην κοινωνική ζωή, στις ανθρώπινες εγκαταστάσεις και ασχολίες και τελικά, και σε βάθος χρόνου, στη διαμόρφωση του χαρακτήρα των κατοίκων της.

Τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν εμπεριέχουν στοιχεία αντιφατικότητας, αλλά καλοκοιταγμένα αναδεικνύουν, την πρωτοτυπία, την ιδιαιτερότητα και τελικά την αρμονία. Θα επιχειρήσομε να περιγράψομε αυτές τις επιδράσεις αναλυτικότερα και στη συνέχεια τα στοιχεία της αρμονίας που δημιουργούν::

Οι αέριες μάζες από τον Ατλαντικό κατευθύνονται στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεαζόμενες από την προέκταση (κέρας) της Βορειοδυτικής Αφρικής που την χαρακτηρίζουν το ψηλό της βουνό, ο Άτλας, και η έρημος Σαχάρα. Τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιδράσεων είναι οι συχνοί νότιοι άνεμοι που όντας ζεστοί δημιουργούν στη Μάνη συχνούς καύσωνες τα καλοκαίρια, αλλά γλυκαίνουν το κλίμα της τους χειμώνες.
Οι καύσωνες, εξ` άλλου στα παραθαλάσσια μετριάζονται από τη θάλασσα, αλλά και στις παρυφές του Ταϋγέτου από το υψόμετρο.
Οι εγκάρσιες ρηγματώσεις διαμόρφωσαν μακροχρόνια ειδικές συνθήκες για ασφαλή προστασία από καταδιώξεις και για διαφυγή στις δύσβατες περιοχές της μεγάλης οροσειράς που καταλήγουν
Οι εχθρικές εισβολές, λόγω του ανάγλυφου που χαρακτηρίζεται από απότομες ακτές είναι δύσκολες από τη θάλασσα, αλλά ακόμα πιο δύσκολες από τη στεριά που είναι συνήθως βραχώδης και επικλινής.
Η θάλασσα, και η απόληξη της Μεσσηνιακής κοιλάδας και της κοιλάδας του Ευρώτα, αποτελούν φυσικές περιοχές επέκτασης της μανιάτικης ζωτικότητας και οικονομικής δραστηριοποίησης.

Από τη σύνθεση αυτών των στοιχείων προβάλλουν τα πιό κάτω συμπεράσματα

Η μικρή έκταση και ο μικρότερος πληθυσμός της χερσονήσου της Μάνης επιβάλλουν το μόνοιασμα για να γίνει δυνατή η σταθεροποίηση των εγκαταστάσεων και η επιτυχής άμυνα έναντι εξωτερικών επιβουλών. Απόδειξη οι ιστορικά καταγραμμένες κοινές δράσεις στο εσωτερικό, όταν διακυβεύονταν ζωτικά θέματα, όπως ο κίνδυνος υποδούλωσης από εχθρικές ομάδες
Οι έξοδοι από το μανιάτικο χώρο είναι ευκολότερες όταν γίνονται ομαδικά, δημιουργώντας τελικά κοινές μετεγκαταστάσεις. Απόδειξη οι εγκαταστάσεις στην Κορσική, στη Βόρεια Ιταλία, στην περιοχή του Ευρώτα, στην Καλαμάτα, στον Πειραιά.
Η ιστορικά διαπιστωμένη αντοχή στις εισβολές μεγάλου αριθμού εχθρικών δυνάμεων, μέσω συνδυασμού προσωρινής απόσυρσης και αιφνιδιαστικής επίθεσης
Η Μάνη εξελίσσεται διαχρονικά σε ιδανικό τόπο προσέλκυσης ατόμων με έντονη την ευαισθησία στο φυσικό, και το διαμορφωμένο με ήπιες ανθρώπινες επιδράσεις, περιβάλλον.

___________________

AYTOΔIOIKHΣEIΣ: ΣTAΘEPOΠOIHTIKEΣ Ή ANAΠTYΞIAKEΣ; (Φεβρουάριος 2006)

Η διοίκηση κοινών υποθέσεων και η διαχείριση κοινών αναγκών αποτελούν ιερές υποχρεώσεις, γιατί συνδέουν τα άτομα με τις κοινωνίες που τα γέννησαν και στις οποίες ανατράφηκαν και ανδρώθηκαν. Αν τα άτομα που ασκούν αυτές τις διοικήσεις και διαχειρίσεις των κοινών, μέσω των εκλογικών διαδικασιών, έχουν συνειδητοποιήσει την ιερότητα των σκοπών που καλούνται να προωθήσουν, οι κοινωνίες προκόβουν και αναπτύσσονται. Στην αντίθετη περίπτωση οι κοινωνίες παραμένουν στάσιμες και ανίκανες να εκπληρώσουν τους κοινωνικούς στόχους και τα οράματα που διαμορφώνονται από τις εξωτερικές συνθήκες και συγκυρίες.

Αν αυτά που προαναφέρθηκαν ισχύουν γενικά αποτελούν αναγκαίο όρο για την περιοχή μας, τη Μάνη. Και αυτό γιατί ο λιτός τόπος μας απαιτεί πλήρη αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων που κάθε φορά διαμορφώνονται. Η αξιοποίηση αυτή μπορεί να γίνεται μέσω των κατάλληλων προσώπων. Και είναι βέβαιο ότι οι μικροκοινωνίες της Μάνης «γεννούν».πρόσωπα με τέτοιες ικανότητες.. Δυστυχώς αυτό δεν φτάνει. Γιατί στα σημαντικότερα μας ελαττώματα περιλαμβάνεται ένας υπερφίαλος εγωκεντρισμός που οδηγεί στη μη αποδοχή του καλύτερου. Δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί μη μανιάτες διηγούνται μια ιστορία για κάθοδο του Θεού στη γη και την πρότασή του στον πρώτο άνθρωπο που συνάντησε να του πει τι θέλει να του χαρίσει και την απάντηση του τελευταίου «να ψοφήσει ο γάιδαρος του γείτονα». Είναι βέβαιο ότι οι άρρωστοι εγωκεντρισμοί αυτού του είδους καταπολεμώνται μέσω της παιδείας και του πολιτισμού και είναι ευχάριστες οι διαπιστώσεις ότι μειώνονται με το χρόνο. Το γεγονός όμως αυτό δεν εξουδετερώνει την αγωνία εκείνων που «πονούν» τον τόπο μας και διαπιστώνουν ότι αυτή την περίοδο συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη της περιοχής. Για να γίνει κατορθωτό όμως αυτό απαραίτητος όρος είναι η πλήρης αξιοποίηση αυτών των προϋποθέσεων. Γι` αυτό όμως είναι αναγκαία η εντονότερη και αποτελεσματικότερη καταπολέμηση των εγωκεντρικών μας τάσεων.

Η παλιά αντίληψη που προσδιόριζε τον οικισμό ή την Κοινότητα ως χώρο ανάπτυξης των κοινών δράσεων έχει ξεπεραστεί πλήρως από τις νέες συνθήκες. Η μετάβαση από τις πολυάριθμες Κοινότητες στους 5-6 μανιάτικους Δήμους αποτελεί ασφαλώς σημαντική πρόοδο για την περιοχή μας, όπως φαίνεται και από τη μέχρι σήμερα δραστηριότητά τους. Αποτελεί όμως κοινή διαπίστωση ότι οι όροι της ανάπτυξης για κάθε περιοχή προσδιορίζονται από κοινωνικά μορφώματα μεγαλύτερου μεγέθους και πολιτικών δυνατοτήτων από τους μανιάτικους δήμους. Και αυτό οδηγεί στο ασφαλές συμπέρασμα ότι χρειάζεται στενότερη συνεργασία μεταξύ τους είτε μέσω συγκρότησης συμπολιτείας, είτε και μέσω κάποιων ακόμα συγχωνεύσεων.. Εμπόδια για ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση αποτελούν οι εγωκεντρισμοί και οι προσωπικές γραμμές ενεργειών. Δυστυχώς τα οικονομικά κίνητρα και οι σημαντικές αμοιβές των αιρετών της αυτοδιοίκησης αποτελούν αντικίνητρα για στενότερες συνεργασίες και ενισχύουν τις προσωπικές επιδιώξεις.

Ήδη προωθείται η διαμόρφωση του νέου χρηματοδοτικού πακέτου για να υποβληθεί για έγκριση στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την κατεύθυνση της δημιουργίας μεγαλύτερων διοικητικών και διαχειριστικών μορφωμάτων τη δίνει η κυβερνητική επιλογή για δημιουργία πέντε αναπτυξιακών διοικήσεων που θα περιλαμβάνουν ολόκληρη την επικράτεια. Γιατί μ` αυτή την τάξη μεγέθους θα μπορεί να γίνει καλύτερος σχεδιασμός, και διαχείριση των χρηματοδοτήσεων, ώστε να προκύπτει μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα. Με την πραγματοποίηση των μανιάτικων συνεργασιών που προαναφέραμε θα γίνει και στον τόπο μας δυνατός ένας αξιόπιστος σχεδιασμός που θα έχει αναφορά στο σύνολο της Μάνης. Αυτό επιβάλλεται από την ίδια τη φυσιογνωμία του τόπου μας, δεδομένου ότι διαθέτει ομογενή ή συναρθρώσιμα γεωφυσικά και πολιτισμικά χαρακτηριστικά. Ασφαλώς σ` αυτό το σχεδιασμό δεν θα αδικηθεί κανένας τόπος, αφού οι επιμέρους κατανομές μπορούν να προσδιορίζονται με βάση τα αριθμητικά δεδομένα της έκτασης, του πληθυσμού ή άλλων σταθερών και μη αμφισβητούμενων στοιχείων. Στην κατεύθυνση των συνεργασιών οδηγούν και οι αρνητικές αξιολογήσεις των αποτελεσμάτων που έχουν προκύψει από τις χρηματοδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω των προηγούμενων κοινοτικών πακέτων. Αναφέρομε πρόχειρα ότι με αυτούς τους ρυθμούς αποτελεσμάτων ο μανιάτικος δρόμος Καλαμάτα – Καρδαμύλη – Αρεόπολη – Γύθειο θα χρειαστεί για τη βελτίωσή του 50 χρόνια και πάνω, οι αποχετεύσεις και οι βιολογικοί καθαρισμοί στους άλλους πλην Γυθείου παραθαλάσσιους οικισμούς δεν θα γίνουν ποτέ, η κατανομή του νερού κατά άτομο όσο περνά ο χρόνος θα λιγοστεύει αντί να αυξάνεται, ενώ με τους ρυθμούς συντήρησης των μνημείων του πολιτισμού μας σε λίγο θα έχουν καταρρεύσει σχεδόν όλα.

Δεν αξίζει γι` αυτούς τους ιερούς σκοπούς να διαμορφώσομε εκείνες τις συνεργασίες που θα οδηγήσουν την περιοχή της Μάνης στην ανάπτυξη;

___________________________

ΞANAKOITΩNTAΣ ΠPOΣ TO MAPTH TOY 1821 (Μάρτιος 2006)

Η 25η Μαρτίου 1821 ήταν η κατάληξη μακροχρόνιων προπαρασκευαστικών ενεργειών. Ενεργειών και μακρινών που ξεκινούσαν από τον Ευρωπαϊκό διαφωτισμό, άλλα και κοντινών που στηρίζονταν κυρίως στην άμεση συμβολή της Μάνης και των πάντοτε ετοιμοπόλεμων κατοίκων της. Όμως η συμβολή αυτή της Μάνης δεν προέκυψε τυχαία και συμπτωματικά. Ήταν ώριμος καρπός δύο κυρίως παραγόντων: της ευψυχίας και της έφεσης για την ελευθερία των κατοίκων της. Οι παράγοντες αυτοί δημιουργούνται στους κατοίκους από τον ίδιο τον τόπο, αλλά και από την ξαναζωογονημένη ιστορική μνήμη για τους προγόνους και τα κατορθώματά τους. Η προάσπιση της γης των προγόνων με κάθε τρόπο αποτελεί θεμελιώδη νόμο της Μάνης. Με την αναθέρμανση των ιστορικών δεδομένων της Ελλάδας από τον αρχαία μέχρι τη σύγχρονη περίοδο ο θεμελιώδης νόμος για την απελευθέρωσή της ισχυροποιείται και μπαίνει σε πρώτη μοίρα η διάθεση να αντιμετωπιστεί η τυραννία των κατακτητών από την τοπική ασφάλεια και ευημερία που δημιουργούσε το αυτοδιοίκητο της περιοχής..

Παρακολουθώντας τα γεγονότα από την πτώση της Βασιλεύουσας μέχρι τις παραμονές της Επανάστασης διαπιστώνομε διαρκείς αναφορές των Μανιατών σ` αυτούς τους δύο παράγοντες, την ευψυχία και την έφεση για την ελευθερία. Αναφορές που βρίσκονται τόσο στα γραπτά κείμενα – εκκλήσεις για βοήθεια στους ηγεμόνες της Δύσης, όσο και στην αλληλογραφία μεταξύ των ντόπιων αξιωματούχων. Χαρακτηριστική, όμως, ήταν η ώθηση προς την ιστορική γνώση που σχετίζεται με τους Δωριείς και Σπαρτιάτες προγόνους, αλλά και προς την ελευθερία των υπόδουλων λαών που έδωσε ο δικός μας Νικήτας Νηφάκης. Σπουδαγμένος στη Μολδοβλαχία, στις εκεί σχολές των Ελλήνων ηγεμόνων, επηρεασμένος από τον Ευρωπαϊκό διαφωτισμό, για πάνω από δέκα χρόνια στη Μάνη και άλλα τόσα στην Καλαμάτα, προωθούσε αυτές τις ιδέες ώστε να οδηγήσουν τους προγόνους μας σε ωριμότητα ενεργής δράσης, τρία χρόνια μετά το θάνατό του.

Ήταν ώριμες πλέον οι συνθήκες για την Ανάσταση του γένους. Και οι πρωτεργάτες της Φιλικής Εταιρείας είχαν βαθιά πεποίθηση ότι η συμμετοχή των Μανιατών αποτελούσε αναγκαίο όρο για την έναρξη της Επανάστασης και, κυρίως, για την επιτυχία της. Πόνταραν στην ευψυχία και την έφεση για ελευθερία των Μανιατών, ώστε να πετύχουν να ξεπεραστούν οι πατροπαράδοτες εσωτερικές έριδες και διχογνωμίες των επιμέρους περιοχών και των εκπροσώπων τους και να υπογραφεί (και να τηρηθεί) η κοινή συμφωνία, που επιγράφεται «όρκος», από το 1818 ήδη. Από τότε τα τρία χρόνια που μεσολάβησαν μέχρι την έκρηξη της Επανάστασης ήταν γεμάτα από προπαρασκευαστικές ενέργειες, που από μήνα σε μήνα πύκνωναν. Ήδη η μύηση στη Φιλική Εταιρεία και το «μυστικό» της απλωνόταν και συμπερέλαβε όλες σχεδόν τις μανιάτικες πατριές. Οι μυούμενοι προσέφεραν εκτός από τη συμμετοχή τους και όση υλική βοήθεια για τον Αγώνα μπορούσαν. Οι νέοι ασκούνταν στα όπλα και στη μάχη σώμα με σώμα, για να είναι ετοιμοπόλεμοι. Μετά τα μέσα του Μάρτη έφθασαν και τα πολεμοφόδια από τη Σμύρνη, απόλυτα αναγκαία για οργανωμένο και μακροχρόνιο αγώνα .

Αυτά που έμεναν να γίνουν προέκυπταν με αυτονόητο τρόπο. Η είσοδος στην Καλαμάτα οπλοφόρων Μανιατών ύστερα από πρόσκληση του ντόπιου αγά, έδειχνε ότι ο δρόμος της Επανάστασης θα άρχιζε με την εξουδετέρωση της ελάχιστα οπλισμένης και ολιγομελούς τουρκικής φρουράς της Καλαμάτας. Οι επόμενοι Μανιάτες που μπήκαν, μέλη της δυτικής Σπαρτιατικής Λεγεώνας, διασφάλισαν, μαζί με τους πολεμιστές από τις άλλες περιοχές, την πρώτη κυριαρχία σε αστική περιοχή (καζά κατά την τουρκική ορολογία), των εξεργεμένων κατά του Οθωμανού δυνάστη.. Η κατάληψη του Μυστρά σε λίγες ημέρες, από την Ανατολική Σπαρτιατική Λεγεώνα, ερχόταν ως αναμενόμενη έκβαση. Είναι αξιοσημείωτη η ορολογία, αλλά και η γραμμές κίνησης των στρατευμάτων. Οι Μανιάτες είχαν εδραιώσει πλέον την πεποίθησή τους ότι ήταν απόγονοι των Σπαρτιατών, από την υστερορωμαϊκή – πρωτοβυζαντινή περίοδο που η Σπάρτη έπαψε να υπάρχει ως κράτος και πόλη. Ήξεραν ότι στα κακοτράχαλα εδάφη της κατέφυγαν οι τελευταίοι της κάτοικοι, προωθώντας από γενιά σε γενιά την ευψυχία τους και την έφεση για την ελευθερία. Γι` αυτό ονόμασαν έτσι τα εκστρατευτικά τους σώματα. Γι` αυτό η Μάνη αποκαλείτο Σπάρτη και από τους άλλους μαχόμενους Έλληνες, αλλά και από τους ξένους (μέχρι βέβαια τη θεμελίωση της νέας Σπάρτης από τον μετέπειτα βασιλιά Όθωνα οπότε έπαψε να ακούγεται αυτή η ονομασία). Ήξεραν επίσης ότι αναγκαίος όρος για την επέκταση της Επανάστασης ήταν η κατάληψη στρατιωτικών και διοικητικών κέντρων, όπως η Καλαμάτα και ο Μυστράς και η εδραίωση της κυριαρχίας σ` αυτά.

Για όλους εμάς τους απογόνους εκείνων των πολεμιστών, που γέμισαν με το αίμα τους τα πεδία των μαχών, ο Μάρτης του 1821 είναι μήνας αναφοράς και απονομής τιμών. Οι εκδηλώσεις στην Αρεόπολη στις 17 και στην Καλαμάτα στις 23 κάθε Μάρτη είναι οι ελάχιστες υποχρεώσεις που υπέχομε στους ένδοξους προγόνους μας. Η συμμετοχή μας σ` αυτές και η προέκταση της ιστορικής μνήμης των γεγονότων του Μάρτη 1821 αποτελούν το ελάχιστο των υποχρεώσεων μας απέναντί τους, ως στοιχειώδης αναγνώριση της τόσο μεγάλης προσφοράς τους.

_________________________

XPEIAZETAI NA ΔHMIOYPΓHΘEI MANIATIKH ΣYMΠOΛITEIA;

____________________________

ANOΔIKA KAI ΠPΩTOΠOPIAKA ΣTON OΓΔOO XPONO AΠO THN EKΔOΣH

______________________

H AYTOΔIOIKHΣH XPEIAZETAI ΠPOΣΩΠA ME AΠOTEΛEΣMATIKOTHTA KAI KOINΩNIKOTHTA

________________________________

H ΣYΓKOINΩNIAKH ΠPOΣΠEΛAΣIMOTHTA ΔIAMOPΦΩNEI NEEΣ ΣYNΘHKEΣ

__________________________________

AΣ ΣYNEKTIMHΣOME KAI TO MEΛΛON TΩN ΠAIΔIΩN MAΣ

_______________________________

KAΠOΔIΣTPIAKOI ΔHMOI: ΣYΓKENTPΩTIKH Ή AΠOKENTPΩTIKH ΔIOIKHΣH;

_______________________________

ΔIAXPONIKH EΞEΛIΞH EΘNΩN – KOINΩNIΩN: H ΠEPIΠTΩΣH THΣ MANHΣ

____________________________________

ΛAΪKIΣMOΣ KAI ΠAPAΣITIΣMOΣ ME KOINO AΠOTEΛEΣMA TH ΔIAΦΘOPA

ΘA TA KATAΠOΛEMHΣOME ΣTHN ΠEPIOXH MAΣ;

__________________________________

H «ENIAIA MANH» AΠAITEI ΔIAMOPΦΩΣH ΣYNANTIΛHΨEΩN

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2005

4 Ιανουαρίου 2018ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2005admin

MANH KAI IONIA OΔOΣ (Φεβρουάριος 2005)

Στην εποχή μας όλα τα θέματα είναι πολύπλοκα, έχουν πολλές όψεις και πλευρές παρατήρησης. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει υποχρέωση να αξιοποιήσει όλες τις καταβολές του για να αναλύσει τις όψεις και τις πλευρές κάθε θέματος και να κάνει στη συνέχεια τις απαραίτητες συνθέσεις. Οι συνθέσεις γίνονται από τον καθένα με βάση τις κεντρικές επιλογές ζωής και τις ιδέες του. Με βάση τον τίτλο, εμείς, η συντακτική επιτροπή της ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗΣ που εκδίδεται από το ομώνυμο σωματείο μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ξεκινώντας από τις παρορμήσεις που μας ώθησαν σ` αυτές τις δραστηριότητες και τις προθέσεις μας να συμβάλλομε στην ανάπτυξη της ΕΝΙΑΙΑΣ Μάνης, θα επιχειρήσομε να εκθέσομε στους Μανιάτες και φιλομανιάτες πως βλέπομε το συσχετισμό Μάνης και Ιόνιας οδού.

Θεωρώ αναγκαίο να σημειώσω το γενικό κανόνα που ισχύει για τα έργα μεγάλης εμβέλειας, όπως η Ιόνια οδός: από το σχεδιασμό και τη ζύμωση για συγκεκριμενοποίηση προτάσεων, μέχρι την οριστικοποίηση των επιλογών και την υλοποίησή τους στην πράξη, απλώνεται χρονικός ορίζοντας, τουλάχιστο, μιάς δεκαετίας. Εκείνοι που ασχολούνται με τα κοινά είναι υποχρεωμένοι να συνηθίσουν να πορεύονται με σχεδιασμούς και επεξεργασίες των στοιχείων, για να μπορούν να οδηγήσουν ανθρώπους και καταστάσεις με την ωρίμανση των συνθηκών, σε ευνοϊκά για τις περιοχές που εκπροσωπούν αποτελέσματα.

Για την Ιόνια οδό η συζήτηση άρχισε από το 1997, όταν βρισκόμαστε στη φάση της διαμόρφωσης των προτάσεων για χρηματοδότηση έργων που θα εντάσσονταν στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης. Οι στόχοι που εγκρίθηκαν σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, και οι κατευθύνσεις που θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι σχετικές προτάσεις από τα κράτη – μέλη, ευνοούσαν τις επιδιώξεις των μικροκοινωνιών της Νοτιοδυτικής Πελοποννήσου. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση είχε αναδειχθεί ο όρος “συνδυασμένες μεταφορές”, ενώ εδώ, στην περιοχή μας, έχουμε έλλειμμα οδικών μεταφορών. Και βεβαίως δεν μπορούμε να κάνουμε πίσω, όσον αφορά την κατασκευή των υποδομών γι` αυτές. Όλ’ αυτά τα χρόνια από τότε που πρωτοκουβεντιάστηκε το θέμα της Ιόνιας οδού, με προοπτική την προώθησή του σε Περιφερειακό και Εθνικό επίπεδο, δεν ακούστηκε τίποτα που να έχει σχέση με τη Μάνη. Εκτός από μια πρόταση που κατέθεσε ο Πρόεδρος της Αλληλεγγύης Νίκος Μαραμπέας, το 1997, με την ιδιότητά του Προέδρου του Συμβουλίου Περιοχής (21 Κοινότητες της Μάνης). Αυτό συνέβη σε σύσκεψη εκπροσώπων φορέων και κοινωνικών ομάδων, που είχε συγκαλέσει στην Καλαμάτα, ο τότε Νομάρχης, αείμνηστος Παναγιώτης Φωτέας. Η πρόταση ήταν να συμφωνήσουν οι Μεσσήνιοι και οι Λάκωνες και να προβάλλουν κοινή θέση που να περιέχει τα σημεία: α) κατάληξη του κύριου οδικού άξονα της Ιόνιας οδού να είναι η Καλαμάτα, β) για την αποσυμφόρηση της Καλαμάτας από τον μεγάλο όγκο μεταφορών προς Αφρική και Μέση Ανατολή, να αναπτυχθούν λιμάνια στις περιοχές της Πύλου και του Γυθείου, για συμπληρωματικές εμπορευματικές μεταφορές και γ) για τη διευκόλυνση των μεταφορών από αυτά τα λιμάνια θα βελτιωθούν οι δρόμοι από την Καλαμάτα προς την Πύλο και το Γύθειο, ώστε να εξασφαλισθούν γεωμετρικά χαρακτηριστικά συμβατά με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές. Ο συμπατριώτης μας Νομάρχης είδε με συμπάθεια την πρόταση, αλλά δυστυχώς δεν έζησε για να την προωθήσει…

Πέρασαν 7 χρόνια από τότε, χωρίς ιδιαίτερες εξελίξεις. Για την Ιόνια οδό εκτελούνται δημόσια έργα μόνο στο Βόρειο τμήμα της στην Ήπειρο και Αιτωλοακαρνανία, ενώ ούτε με τη μέθοδο της «σύμβασης παραχώρησης», δηλαδή της ανάθεσης κατασκευής σε ομάδα τεχνικών εταιρειών και τραπεζών με πληρωμή τις εισπράξεις διοδίων, φαίνεται ότι θα φθάσει μέχρι την Καλαμάτα. Σ` αυτές τις συνθήκες ακούστηκε και μια μανιάτικη πρόταση που βρίσκεται σε αντίθετη κατεύθυνση από την προηγούμενη: Να είναι το Γύθειο συμπληρωματικό λιμάνι για την προώθηση συνδυασμένων μεταφορών, αλλά όχι μέσω Μάνης, αλλά μέσω του νέου δρόμου Τσακώνα – Λεοντάρι Μεγαλόπολης- Σπάρτη. Η πρόταση αυτή έχει τις εξής αρνητικότητες: α) ανάγεται σε μακρινό χρόνο δεδομένου ότι η σύνδεση Μεγαλόπολης – Λεονταρίου – Σπάρτης δεν έχει ολοκληρωθεί ούτε καν μελετητικά, β) έχει πολύ μεγαλύτερο μήκος, περί το διπλάσιο, σχετικά με το δρόμο Καλαμάτα – Αρεόπολη – Γύθειο και γ) χάνεται ο συνδυασμός του λιμανιού του Γυθείου σχετικά με εκείνο της Καλαμάτας που οδηγεί σε συσχετισμό και συμπληρωματικότητα.

Η εφημερίδα μας θεωρεί ότι ο μανιάτικος δρόμος (Καλαμάτα – Αρεόπολη – Γύθειο) αποτελεί τον κύριο παράγοντα ανάπτυξης της Μάνης κατά τις επόμενες δεκαετίες και υιοθετεί προτάσεις που κινούνται προς το πλησίασμα των στόχων ανάπτυξης. Σ` αυτά τα πλαίσια θεωρεί ότι η Ιόνια οδός συνδέεται με την ανάπτυξη της Μάνης, μέσω της πρότασης που κατατέθηκε το 1997. Πιστεύομε ότι οι εκπρόσωποι των τοπικών κοινωνιών κατανοούν αυτά τα στοιχεία και θα κινηθούν προς την ίδια κατεύθυνση. Έτσι θα ξαναμπεί για συζήτηση ο μανιάτικος δρόμος, που τα «πάθη» του περιγράφομε σε πολλές συνέχειες, επιχειρώντας να πολεμήσομε τους παραγκωνισμούς και τα «ριξίματα» που γίνονται στην περιοχή μας. Αλλιώτικα κινδυνεύομε να υποστούμε αναπτυξιακή υστέρηση και οικονομική περιθωριοποίηση.

_______________________________

H ZΩH, H ATOMIKH ΣYNEIΔHΣH KAI O TOΠOΣ MAΣ (Μάρτιος 2005)

Το δίλημμα ποιο από τα δύο, ανάμεσα στη ζωή και τη συνείδηση, επιδρά πρώτα στο άλλο και το διαμορφώνει, βρισκόταν στο επίκεντρο της αρχαιοελληνικής σκέψης για πολλούς αιώνες. Οι απόψεις και οι θεωρίες, που διατυπώνονταν εκείνη την περίοδο, διαμόρφωναν σταδιακά το συνολικό φιλοσοφικό προβληματισμό και ολοκλήρωναν τον στοχασμό. Παρότι τελικές και σταθερές απαντήσεις στο δίλημμα δεν δόθηκαν, δεν θα μπορούσαν άλλωστε να δοθούν, έγινε αποδεκτή η συνθετική εκδοχή, εκείνη δηλαδή που αποδέχεται τη διαρκή αλληλεπίδραση μεταξύ ζωής και συνείδησης.

Αυτός ο γενικός προβληματισμός έρχεται να διαμορφώσει τον ειδικότερο προβληματισμό που αναφέρεται στη σχέση μεταξύ τόπου και των ανθρώπων που τον κατοικούν. Και στην ειδική αυτή περίπτωση τα συμπεράσματα τείνουν στην αποδοχή της συνθετικής εκδοχής, δηλαδή των αμοιβαίων επιδράσεων του τόπου και των κατοίκων του. Αυτά ισχύουν ειδικότερα και στη σχέση μεταξύ της Μάνης και των καταγόμενων απ` αυτήν. Με όλα τα ιδιαίτερα στοιχεία που θα παραθέσομε στη συνέχεια.

Έχομε αναφερθεί, σε πολλές ευκαιρίες που μας δόθηκαν, στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του φυσικού χώρου της Μάνης. Τις επιδράσεις των ειδικών γεωφυσικών χαρακτηριστικών της Μάνης στο κλίμα, στις καλλιέργειες και τη διαμόρφωση ιδιαίτερου τρόπου ζωής των κατοίκων. Εκείνα τα χαρακτηριστικά που προσδιορίζονται από την εκτεταμένη και πολλαπλά διερρηγμένη υψηλή οροσειρά του Ταϋγέτου, τα διαδοχικά της επίπεδα που φθάνουν στη θάλασσα που βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, καθώς και τις επιδράσεις της Αφρικανής ηπείρου και ειδικότερα του “κέρατος” της, που βρίσκεται σε κατεύθυνση ανάντη της Μάνης. Αυτά τα χαρακτηριστικά τα θεωρούμε “ειδικά” γιατί σπάνια προκύπτει σε άλλους τόπους ο συνδυασμός τους. Οι κάτοικοι τη Μάνης βρίσκονται κάτω από την επίδρασή τους και προσδιορίζουν απ` αυτά κοινά χαρακτηριστικά ενεργειών και στοχεύσεων στη ζωή τους. Αποτέλεσμα αυτών των επιδράσεων είναι μια εντελώς ιδιαίτερη σχέση της Μάνης και των Μανιατών με τη φύση. Κάτω απ` αυτή την ιδιαίτερη σχέση οι περιοχές της Μάνης (Ανατολική, Δυτική, Μέσα ή Προσηλιακή, Αποσκιαδερή) προσδιορίζονται εδώ και πολλούς αιώνες με γεωγραφικούς ή φυσικούς όρους. Αυτές οι ονομασίες, που έχουν αφετηρία τη φύση, προσδιορίζουν μια ειδική σημειολογία υψηλού επιπέδου σχέσεων, μεταξύ σημαίνοντος και σημαινόμενου. Γι` αυτό στις περιοχές της Μάνης δεν ταιριάζει άλλος προσδιορισμός, χαμηλότερης σημειολογίας από εκείνον που προσδιορίζει η φύση.

Εκθέτομε τις πιο πάνω απόψεις, γιατί από το 1937 και μετά που το κοντινότερο στην Καλαμάτα τμήμα της Δυτικής Μάνης υπήχθη διοικητικά στο Νομό Μεσσηνίας, άρχισαν να κυκλοφορούν οι όροι Μεσσηνιακή και Λακωνική Μάνη. Αυτές οι εκφράσεις με το χρόνο χρησιμοποιούνται συχνά κυρίως από μη Μανιάτες που διεκπεραιώνουν διοικητικές υποθέσεις της περιοχής μας. Αυτές οι ονομασίες, με το χρόνο, βλέπουν το φως και δημοσιευμένες σε κείμενα ειδήσεων ή ακόμα και ιστορικού χαρακτήρα. Θεωρούμε ότι οι διοικητικοί όροι αυτοί είναι αδόκιμοι για τη Μάνη και ότι έχομε υποχρέωση όλοι οι συνειδητοί Μανιάτες και φιλομανιάτες να καταβάλομε προσπάθεια για να ατονήσουν. Πιστεύομε ότι η επιχειρηματολογία που αναπτύξαμε αποτελεί ισχυρή βάση για πειθώ, εκείνων που χρησιμοποιούν τους όρους αυτούς. Επιπλέον είναι ισχυρή άποψή μας ότι με αφετηρία αυτά τα ιδιαίτερα γεωφυσικά και γεωγραφικά χαρακτηριστικά της περιοχής έγινε δυνατή η ανάπτυξη του ανθρώπινου παράγοντα σε κατευθύνσεις που δημιούργησαν χαρακτηριστικά όπως η ευψυχία, η φιλοπατρία και η πολεμική δεινότητα. Το τελικό αποτέλεσμα των φυσικών επιδράσεων στη ζωή και ειδικότερα στον ανθρώπινο παράγοντα ήταν ο ιδιότυπος μανιάτικος πολιτισμός.

Εκτός από αυτό τη διατήρηση των γεωγραφικών ή φυσικών όρων ως επιθετικών προσδιορισμών στην έννοια της Μάνης, συνηγορεί και ένας ακόμα παράγοντας Οι πολιτικές κατευθύνσεις που διαμορφώνονται στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης ευνοούν την ενίσχυση των ιδιοχαρακτηριστικών ομογενών περιοχών, όπως η δική μας. Αυτά τα χαρακτηριστικά ονομάζονται “πολιτισμικός πλούτος” της Ευρώπης. Και αυτό γιατί σ` αυτού του είδους τις περιοχές εμφανίζονται αυθεντικά όψεις του μακραίωνα Ευρωπαϊκού πολιτισμού, που η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί υποχρέωσή της με τις πολιτικές που επιλέγει, να τον διατηρήσει και να τον προεκτείνει στο μέλλον. Είναι τιμή μας ότι μεταξύ τους συγκαταλέγει και τη Μάνη. Αυτονόητο είναι ότι τη θέλει εμπλουτισμένη με γεωγραφικού και φυσικού και όχι με διοικητικού χαρακτήρα όρους…

_____________________

O MANIATIKOΣ OΔIKOΣ ΔAKTYΛIOΣ (Μάιος 2005)

Χρειάστηκε να περάσουν αρκετές δεκαετίες, από τότε που άλλες περιοχές της χώρας κατάφεραν να έχουν αξιοπρεπή οδική σύνδεση, για να γίνει πραγματικότητα η οδική σύνδεση των περιοχών της Μάνης. Στη Δυτική Μάνη, το τελευταίο κομμάτι που συνδέει οδικά τους γειτονικούς Δήμους Λεύκτρου και Οιτύλου κατασκευάστηκε περίπου δύο δεκαετίες μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο! Υπάρχουν ακόμα μέχρι σήμερα όμορες περιοχές οδικά ασύνδετες, γιατί έχουν παραμεληθεί οι δευτερεύουσες οδικές συνδέσεις. Είναι γεγονός ότι δύο λόγοι, η αποκατάσταση οδικής σύνδεσης μεταξύ των περιοχών της Μάνης και η απόκτηση ιδιόκτητου αυτοκινήτου από τις περισσότερες οικογένειες, αποκατάστησαν τις προσωπικές επαφές μεταξύ των κατοίκων. Επαφές που είχαν διακοπεί κατά τη σύγχρονη περίοδο, δεδομένου ότι η αποσπασματική συγκοινωνία μέσω θαλάσσης δεν μπορούσε να διατηρήσει τους στενούς δεσμούς που είχαν διαμορφωθεί κατά τους κοινούς πολεμικούς αγώνες των ηρωικών χρόνων.

Φθάσαμε και στη σύγχρονη περίοδο, που χαρακτηρίζεται από την πολυκινητικότητα προσώπων, εμπορευμάτων και ιδεών. Η Μάνη, όπως φαίνεται από τις εξελίξεις των τελευταίων δεκαετιών, έλκει επισκέπτες και διαμορφώνει δυνατότητες για ενίσχυση των εισοδημάτων των κατοίκων που οδηγείι σε οικονομική αυτάρκεια και ευημερία. Για να γίνει αυτό πραγματικότητα χρειάζεται πρώτα – πρώτα ομοψυχία των εκπροσώπων της και η διαμόρφωση κοινά αποδεκτού πλαισίου ενεργειών. Γιατί μόνον έτσι, όταν οι ενέργειες και οι επιδιώξεις προωθούν κοινά αποδεκτούς στόχους, παράγουν πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα και ενισχύουν την ανάπτυξη ολόκληρης της περιοχής.

Από την εισαγωγή που προηγήθηκε προβάλλει αυτονόητα, ως πρώτη ανάγκη, η διαμόρφωση δυνατοτήτων εύκολης πρόσβασης για εκείνους που επιθυμούν να επισκεφθούν οποιαδήποτε περιοχή ή οικισμό της Μάνης. Αυτό οδηγεί στην ανάγκη σοβαρών βελτιώσεων του κεντρικού οδικού άξονα που διασχίζει τη Μάνη. Αυτόν που εμείς τον χαρακτηρίζομε μανιάτικο οδικό δακτύλιο, δηλαδή τον οδικό άξονα Καλαμάτα – Καρδαμύλη – Αρεόπολη -Γύθειο. Επειδή το πετρώδες, στο μεγαλύτερο μέρος της έκτασής της, έδαφος της Μάνης απαιτεί σημαντικές χρηματοδοτήσεις για εργασίες διανοίξεων και οδικών βελτιώσεων, η προώθηση των στοχεύσεων και επιδιώξεων, ιδιαίτερα γι` αυτής της κατηγορίας έργα, είναι αναγκαίο να γίνεται με προγραμματισμό, συναντιλήψεις και βήμα – βήμα διαμόρφωση των αιτημάτων. Μέσω μιάς τέτοιας διαδικασίας προτάθηκαν κατά την προηγούμενη δεκαετία και εντάχθηκαν στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, ειδικότερα στο Περιφερειακό Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Πελοποννήσου, έργα για δύο τμήματα του μανιάτικου δακτυλίου: Η παράκαμψη του Γυθείου στο ανατολικό τμήμα του και οι βελτιώσεις στο τμήμα Σωτηριάνικα – Σταυροπήγιο στο δυτικό τμήμα του. Παρότι βρισκόμαστε στην τελευταία φάση του χρονικού ορίζοντα εξέλιξης του Γ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης (2002 – 2007) τα προενταγμένα αυτά έργα διατηρούν ακόμα την πρόθεση προ-. Και οι πιθανότητες να φθάσουν σε φάση υλοποίησης είναι ιδιαίτερα περιορισμένες. Υπάρχουν ίσως πολλές αιτίες γι` αυτή την εξέλιξη. Η μια, ίσως, είναι ότι οι αιρετοί της μανιάτικης αυτοδιοίκησης δεν έχουν συνειδητοποιήσει την αναπτυξιακή δυναμική, που μπορεί να δημιουργηθεί, για όλες της περιοχές της Μάνης, από τον μανιάτικο οδικό άξονα. Μια δεύτερη, ίσως, είναι ότι οι αιρετοί δίνουν μεγαλύτερη σημασία και βάζουν σε προτεραιότητα τα μικρότερα έργα που αφορούν αποκλειστικά τις εδαφικές τους περιοχές. Μια τρίτη μπορεί να είναι ότι δεν έχουν καταφέρει να διαμορφώσουν επίπεδο δυναμικών ισορροπιών στο εσωτερικό των νομαρχιακών συσχετισμών που να τους δίνει τη δυνατότητα επιτυχούς προώθησης των έργων γενικότερου μανιάτικου ενδιαφέροντος. Όποιος λόγος όμως και να υπάρχει, απ` αυτούς που αναφέρθηκαν ή άλλος, νομίζομε ότι είναι ανάγκη και ώρα να προβληματιστούμε όλοι και να εστιάσομε την προσοχή και τις προσπάθειές μας, ώστε να προγραμματισθεί η βελτίωση του μανιάτικου οδικού δακτυλίου και τα απαραίτητα έργα να υλοποιηθούν σε λογικό χρονικό ορίζοντα. Και, επειδή οι χρηματοδοτήσεις από εθνικούς πόρους είναι περιορισμένες και οι μανιάτικες επιδιώξεις δεν μπαίνουν, συνήθως, σε προτεραιότητα, θα πρέπει οι ενέργειες να στραφούν στις Κοινοτικές χρηματοδοτήσεις. Η κοινή προσπάθεια να διασωθούν τα προγραμματισμένα για το Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης έργα είναι η πρώτη επιδίωξη. Όσο δύσκολες και να είναι οι καταστάσεις που έχουν ήδη δημιουργηθεί η μανιάτικη ευψυχία μπορεί να τις ανατρέψει. Οι συντονισμένες ενέργειες για να ενταχθούν στον προγραμματισμό του Δ’ Κοινοτικού Πλαισίου Στήριξης σημαντικές χρηματοδοτήσεις για βελτιώσεις σε δύο τουλάχιστο τμήματα του μανιάτικου δακτυλίου, είναι αναγκαίο να αποτελεί τη δεύτερη κοινή επιδίωξη.

Ήλθε η ώρα που η επίκληση της πολεμικής δεινότητας και του ηρωισμού των προγόνων μας δεν θα αποτελεί κούφια έπαρση, αλλά αναγωγή στις νέες συνθήκες με προσδιορισμένες στοχεύσεις. Ο ηρωισμός, και στον πόλεμο και στην ειρήνη, έχει κοινές ρίζες και επιδιώξεις: τη φιλοπατρία και τη βελτίωση των όρων διαβίωσης. Αυτά ίσχυαν τότε, ισχύουν και τώρα.

___________________

O ΠPOΓPAMMATIΣMOΣ TΩN OΔIKΩN EPΓΩN ΣTHN ΠEΛOΠONNHΣO KAI H ΠEPIOXH MAΣ (Ιούνιος 2005)

“Με τα έργα που ακολουθούν, και για τα οποία ανακοινώνεται δεσμευτικός προγραμματισμός της κυβέρνησης, η Περιφέρεια Πελοποννήσου θα βγει από την απομόνωση και θα πάρει το δρόμο για τη γρήγορη ανάπτυξή της”, είπε ο Υπουργός ΠΕΧΩΔΕ Γ. Σουφλιάς, ανακοινώνοντας, σε συσκέψεις που συγκάλεσε στην Τρίπολη και την Καλαμάτα τον περασμένο μήνα, το σχεδιασμό του Υπουργείου του για τους οδικούς άξονες στην Περιφέρειά μας.

Μέχρι το 2010 θα έχει ολοκληρωθεί η διαδρομή από την Τρίπολη μέχρι την Καλαμάτα, αλλά και παράκαμψή της από τη Μεγαλόπολη προς τη Σπάρτη, καθώς και η επέκτασή της από την περιοχή Τσακώνας ως την Πάτρα. Παράλληλα, αναμένεται να ολοκληρωθούν ως το τέλος του 2008 στο τμήμα Παραδείσια – Τσακώνα, το οποίο καταστράφηκε πριν μερικά χρόνια από κατολισθήσεις, αφού η οριστική μελέτη προβλέπει να κατασκευασθούν δύο μεγάλες γέφυρες 390 και 470 μέτρων και δύο μικρότερες, 160 μέτρων η καθεμιά, ενώ το ίδιο διάστημα προβλέπεται να ανοίξει η δεύτερη σήραγγα του Αρτεμισίου, συντομεύοντας το ταξίδι προς την Καλαμάτα κατά μια περίπου ώρα.

Ασφαλώς, ο προγραμματισμός αυτός για τα μεγάλα οδικά έργα που θα εκτελεσθούν με ιδιωτικά κεφάλαια μέσω συμβάσεων παραχώρησης και έναντι πληρωμής διοδίων από τους διερχόμενους, δεν αναφέρεται άμεσα στην περιοχή μας. Όμως τα έργα αυτά έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί η πραγματοποίησή τους οδηγεί σε μεγάλη χρονική συντόμευση της διαδρομής προς τη Μάνη, τόσο από την πρωτεύουσα όσο και από τις δυτικές εισόδους της χώρας. Μ` αυτό τον τρόπο δίνεται η δυνατότητα, στους πολυπληθείς συμπατριώτες μας που δραστηριοποιούνται στην Αττική και στη λοιπή χώρα, για συχνότερες επικοινωνίες με την πατρώα γη. Ταυτόχρονα η υλοποίηση αυτού του προγράμματος, φέρνει κοντύτερα στη Μάνη τους πολυάριθμους θαυμαστές της φύσης και του πολιτισμού της, που κατευθύνονται σ` αυτήν οδικά. Για το λόγο αυτό οι εξαγγελίες θεωρούνται θετικές, δεδομένου μάλιστα ότι συνοδεύονται με αναλυτικότατο σχεδιασμό, που εξασφαλίζει ολόκληρο το χρονοδιάγραμμα από τη δημοπράτηση ως την εκτέλεση, ενώ ταυτόχρονα εμπεριέχει ως δεδομένο το στοιχείο της οικονομικής συμμετοχής του δημοσίου.

Στις συσκέψεις στις οποίες αναφερθήκαμε, ιδιαίτερα σ` εκείνη που πραγματοποιήθηκε στην Καλαμάτα, κατατέθηκαν προτάσεις και για το λοιπό, εκτός των εθνικών οδών, οδικό δίκτυο. Πολύ φυσιολογικό δεδομένου ότι η λογική κατασκευής δρόμων που παρέχουν γρηγοράδα και ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται στην ανώτερη κατηγορία. Θα πρέπει, σε αναλογικό βαθμό να προσδιορίζεται σ` ολόκληρο το πλέγμα τους. Στη σύσκεψη αυτή ειπώθηκαν πολλά και έγιναν συζητήσεις για αρκετούς δρόμους της Μεσσηνίας. Δυστυχώς, όπως μας πληροφορεί συμπατριώτης μας που παραβρέθηκε στη σύσκεψη, κανένας δεν πρόβαλε την ανάγκη για βελτίωση του Μανιάτικου δρόμου, Καλαμάτα – Καρδαμύλη – Αρεόπολη – Γύθειο. Και όταν ο ίδιος το έθεσε κατεβαίνοντας δίπλα στον Υπουργό με τη λήξη της σύσκεψης, αυτός του απάντησε ότι αν του υποβληθούν προτάσεις θα τις εξετάσει…

Τα γεγονότα που περιγράφονται πιο πάνω οδηγούν συνειρμικά σε έναν άλλο τρόπο αντιμετώπισης των θεμάτων της Μάνης. Αυτόν που είχε διαμορφωθεί κατά την προηγούμενη δεκαετία, παρότι τότε η τοπική αυτοδιοίκηση ήταν κατακερματισμένη σε δεκάδες μικρούς οργανισμούς και οι μεταξύ τους επαφές γινόντουσαν μέσω των πολυπληθών διοικητικών συμβουλίων των αναπτυξιακών τους Συνδέσμων. Τότε είχε κατατεθεί τεκμηριωμένη πρόταση στους συμπατριώτες μας Νομάρχες Λακωνίας Γρηγόρη Αποστολάκο και Μεσσηνίας Παναγιώτη Φωτέα για αναβάθμιση της κατηγορίας του μανιάτικου δρόμου, από την Καλαμάτα μέχρι το Γύθειο. Οι συναντήσεις που είχαν μαζί τους οι επιτροπές έγιναν σε θετικό κλίμα και είχε αρχίσει αλληλογραφία με τις περιφερειακές υπηρεσίες δημοσίων έργων, ώστε να υποβληθούν θετικές υπηρεσιακές απόψεις επί του αιτήματος. Δυστυχώς η απώλεια του Νομάρχη Φωτέα σταμάτησε την εξέλιξη. Και δυστυχώς μετά το 1998 δεν ανακινήθηκε πάλι το θέμα. Η πρόταση είχε τεκμηριωμένη βάση γιατί, με την αποδοχή και υλοποίησή της, το εθνικό δίκτυο θα αποκτούσε ολοκληρωμένη, κλειστή, διαδρομή. Ταυτόχρονα οι όποιες προβλέψεις για έργα θα αποτελούσαν αντικείμενο και αρμοδιότητα του ΥΠΕΧΩΔΕ και όχι κατώτερων βαθμίδων διοίκησης (Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις, Δήμοι), που έχουν περιορισμένους οικονομικούς πόρους και συσσωρευμένα αιτήματα για έργα.

Έτσι ή αλλιώς όμως, οι ρωμαλέες αποφάσεις για οδικά έργα στην ευρύτερη περιοχή, που εξαγγέλθηκαν, θα πρέπει να μας αφυπνίσουν όλους και ιδιαίτερα τους αιρετούς της αυτοδιοίκησης στη Μάνη. Για να μπορέσομε έτσι με τη συμπαράσταση των συμπατριωτών μας του λεκανοπεδίου να προβάλλομε τα δίκαια αιτήματά μας για το βασικό μανιάτικο οδικό δίκτυο, ώστε να μπουν και αυτά σε ένα μεσοπρόθεσμο χρονικό προγραμματισμό υλοποίησης. Απαραίτητη προϋπόθεση για να υπάρξει αίσια έκβαση στις υποθέσεις αυτές, αποτελεί η τοπική συνεργασία και οι τεκμηριωμένες προτάσεις. Ας ελπίσομε ότι, έστω και με μακροχρόνια καθυστέρηση, αυτό θα γίνει κοινή συνείδηση, σε όλους και ιδιαίτερα στους τοπικούς εκπροσώπους.

______________________

YΛIKOΣ KAI AΫΛOΣ ΠOΛITIΣMOΣ (Αύγουστος 2005)

Για τον προβληματισμό που ακολουθεί πήρα αφορμή από την πολύ μικρή συμμετοχή προσώπων στην πρόσφατη (Τετάρτη 22 Ιουνίου) εκδήλωση για την επέτειο της μάχης της Βέργας. Οι εκδηλώσεις αυτού του είδους φρεσκάρουν τη μνήμη και εμπλουτίζουν τη σκέψη με ποιότητα, συνδέοντας συνειρμικά το ειρηνικό σήμερα με το αβέβαιο του παρελθόντος και τους τρόπους που αντιμετωπίστηκε με επιτυχία κάθε φορά. Συνδέουν, ταυτόχρονα, αλλά και αντιπαραθέτουν τη συνειδητή και συντονισμένη προσπάθεια που προκύπτει όταν εμφανίζεται κίνδυνος για τη ζωή, την περιουσία και τη διαβίωση, με τη νωθρότητα της σύγχρονης πλαδαρής καθημερινότητας.

Σε τελευταία ανάλυση και η μία και η άλλη εποχή δημιουργεί στοιχεία πολιτισμού. Με τον τελευταίο όρο εννοώ στοιχεία ποσοτικο – ποιοτικών μεταβολών στη ζωή, που σε τελευταία – τελευταία ανάλυση μετατρέπονται σε μονάδες ευχαρίστησης. Η προσωπική μου άποψη για το ποιό είδος πολιτισμού επιλέγω, η καλύτερα για το ποια αναλογία μεταξύ τους είναι για μένα αρμονικότερη, νομίζω ότι προκύπτει απ` αυτή την εισαγωγή. Ας δούμε όμως πιο αναλυτικά το θέμα.

Άϋλο πολιτισμό ορίζω εκείνον που προέρχεται με άμεσο τρόπο από τις ιδέες, ενώ υλικό εκείνον που προκύπτει από αξιοποίηση σε τεχνικές εφαρμογές εφευρέσεων και ανακαλύψεων. Στην πρώτη περίπτωση τα στοιχεία του πολιτισμού έχουν περισσότερο θεωρητικό χαρακτήρα, ενώ στη δεύτερη το πρακτικό μέρος, το άμεσα ωφελιμιστικό στην καθημερινότητά μας, είναι συντριπτικά πλειοψηφικό. Στην πρώτη περίπτωση η πρόοδος του πολιτισμού συνοδεύεται από αφομοίωση των νέων στοιχείων και των χαρακτηριστικών τους, ενώ στη δεύτερη περίπτωση η αξιοποίηση των νέων στοιχείων γίνεται με τρόπο μηχανιστικό, χωρίς, πολλές φορές, στοιχειώδη γνώση της θεωρητικής τους βάσης. Για να μην κουράζω με περισσότερα θεωρητικά στοιχεία, θα επιχειρήσω, από μια διαχρονική εξέταση, να υπογραμμίσω τις διαφορές ανάμεσα στις δύο μορφές πολιτισμού.

Ασφαλώς ο πολιτισμός στην αρχαία Ελλάδα, ειδικότερα στην αρχαία Αθήνα, μπορεί να καταταχθεί στην πρώτη κατηγορία. Και αυτό με βάση το δεδομένο ότι δεν άντεξε στην πρόκληση που είχε τεθεί εκείνη την εποχή, δηλαδή την παγκοσμιοποίησή του. Αυτό έγινε ασφαλώς γιατί η θεωρητική του βάση, οι ιδέες του, δεν ήταν συμβατές με μεγάλο εύρος κοινωνικού τοπίου, που ήταν αναγκαίο για μια επιτυχή παγκοσμιοποίηση. Αντίθετα αυτό κατέστη δυνατό σε ένα βαθμό κατά τη μακεδονική επέκταση και ολοκληρωτικά κατά τη ρωμαϊκή κυριαρχία. Στην πρώτη περίπτωση προέκυψε περιορισμένη διάρκεια γιατί το έκτακτο γεγονός του θανάτου του Μεγαλέξανδρου δεν επέτρεψε την πλήρη τεχνικοποίηση των μεθόδων στρατιωτικής και πολιτικής διοίκησης. Στη δεύτερη περίπτωση, δεδομένου ότι οι εδαφικές επεκτάσεις ήταν σταδιακές, ο πολιτισμός των κυρίαρχων αφομοίωνε συνεχώς τα νέα στοιχεία που προέκυπταν επεκτείνοντας έτσι και τη χρονική του διάρκεια.

Χρειάστηκαν πολλοί αιώνες στην ανθρωπότητα για να οδηγηθεί από την αποδόμηση της θεωρητικής σκέψης και του κόσμου των ιδεών, που δημιούργησαν οι προτεραιότητες της τότε παγκοσμιοποιημένης ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, στην Αναγέννηση και την «έκρηξη» της επιστημονικής σκέψης που τη συνόδεψε. Η κατάλυση της Δυτικής Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας από νέες φυλές και η διαμόρφωση νέων κρατικών οντοτήτων επέτρεψε την επανάκαμψη στη θεωρητική σκέψη και έδωσε έτσι νέα ώθηση στον άϋλο πολιτισμό. Η συστηματοποίηση, ταξινόμηση, κατάταξη και αξιολόγηση των ιδεών για κάθε θέμα, που αποτέλεσαν τις κύριες επιδιώξεις του σχολαστικισμού, επέτρεψαν να δοθεί το έναυσμα για την αναγέννηση της σκέψης και την όδευσή της σε νέες κατευθύνσεις. Μπορώ, με ιδιαίτερη επιφύλαξη, να διατυπώσω τη γνώμη ότι η πρώτη ταχύτητα αυτής της αναγέννησης έχει ήδη κοπάσει, ενώ τα στοιχεία για μια καθολική παγκοσμιοποίηση δεν είναι ακόμα επαρκή. Οι διαπιστώσεις αυτές αποτελούν χαρακτηριστικά των μεταβατικών περιόδων, που είναι οι πιο κρίσιμες στην πορεία του πολιτισμού, δεδομένου ότι δεν έχουν κριθεί οι τελικές κατευθύνσεις της πορείας του.

Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν πιστεύω ότι χρειάζεται στον καθένα μας εσωτερική αναζήτηση. Για να μπορέσει να οδηγηθεί σε απαντήσεις για κρίσιμα ερωτήματα, όπως: αποτελεί κυρίαρχο στοιχείο στη ζωής μας η απόλαυση της καθημερινότητας; Πόσο συνδέονται οι ατομικοί μας στόχοι με ευρύτερα κοινωνικούς; Στη λήψη των αποφάσεών μας έχομε συνεκτιμήσει τα στοιχεία πολιτισμού που παραλάβαμε από προηγούμενες γενιές; Έχομε προβληματιστεί πως «θησαυρίστηκαν» αυτά τα στοιχεία για να φθάσουν ως τις ημέρες μας; Αναρωτιόμαστε πως θα «δέσομε» την ατομική μας δράση για να αφήσομε και μεις κάτι όταν θα έχομε φύγει από τη ζωή;

Στην πατρίδα μας τη Μάνη τα κρίσιμα αυτά ερωτήματα προβάλλουν με μεγαλύτερη ακόμα κρισιμότητα. Λόγω της πολεμικότητας που χαρακτήριζε τους προγόνους μας τα κρίσιμα θέματα πολιτισμού έπονταν. Προείχε η εξασφάλιση από την αβεβαιότητα για τη ζωή και η εξασφάλιση στοιχειωδών προϋποθέσεων διαβίωσης. Γι` αυτό στη Μάνη όλες οι μεταβολές έρχονταν καθυστερημένα. Έτσι κινιόταν η ζωή μέχρι πριν λίγες δεκαετίες οπότε κάτω από τους νέους οικονομικούς όρους η κλειστή πολεμική κοινωνία «άνοιξε» διάπλατα. Και μεις οι Μανιάτες βρισκόμαστε μπροστά σε νέες συνθήκες, αναγκασμένοι για να μπορέσομε να παρακολουθήσομε το μέλλον να αφομοιώσομε πολύ περισσότερα στοιχεία από τις άλλες κοινωνίες. Η ελπίδα ότι και πάλι θα τα καταφέρομε είναι βάσιμη.

_____________________________

XPEIAZETAI H MANH EΞΩTEPIKH «ΠPOΣTAΣIA»; (Σεπτέμβριος 2005)

Η ανάπτυξη της Μάνης γίνεται με γρήγορους ρυθμούς τις τελευταίες δεκαετίες. Οι αφετηρίες της έχουν παρουσιαστεί στους αναγνώστες μας πολλές φορές και με πολλούς τρόπους. Εκείνο που είναι το ζητούμενο είναι η διατήρησή της, αλλά και, αν είναι δυνατό, η αύξηση των ρυθμών της. Η ανάπτυξη συνδυάζεται άμεσα με επενδύσεις και κατασκευές επί του εδάφους. Το που και πόσο έδαφος μπορεί να διατεθεί για κατασκευές ασφαλώς αποτελεί θέμα για επεξεργασία. Αρκεί μόνον η αφετηρία προσέγγισής του να είναι αυτό που προαναφέρθηκε: η διατήρηση της ανάπτυξης και η αύξηση των ρυθμών της.

Ο πρόλογος γράφτηκε με αφορμή τη συζήτηση στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο επί αιτήματος υποψήφιων επενδυτών για κατασκευή ξενοδοχειακών μονάδων στον κόλπο του Οιτύλου και τη διατύπωση, κατά τη συζήτηση, απόψεων για «προστασία» της Μάνης. Ασφαλώς, χρειάζεται να διαμορφώνεται αρμονική σχέση ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον, το οικιστικό περιβάλλον που διαμορφώθηκε κατά τους προηγούμενους χρόνους και τις νέες κατασκευές. Το ζητούμενο είναι το σημείο αυτής της ισορροπίας, αλλά και το ποιος την καθορίζει. Κυρίαρχο στοιχείο γι` αυτούς τους καθορισμούς αποτελεί η δικαιοσύνη, αλλά αναγκαία προϋπόθεση για την εφαρμογή της αποτελεί η ισχύς. Εξηγούμαστε: η δικαιοσύνη επιβάλλει να μη χαθεί η αξία των κτημάτων. Το επιβάλλει γιατί η ιδιοκτησία προστατεύεται από το Σύνταγμα της χώρας. Ειδικότερα στο ‘Αρθρο 17 αναφέρεται: H ιδιοκτησία τελεί υπό την προστασία του Kράτους, τα δικαιώματα όμως που απορρέουν από αυτή δεν μπορούν να ασκούνται σε βάρος του γενικού συμφέροντος. Από τη διατύπωση του άρθρου οδηγούμαστε στην ανάγκη προσδιορισμού της έννοιας του γενικού συμφέροντος. Θεωρούμε ότι δεν αντιβαίνει στο γενικό συμφέρον η δυνατότητα του κάθε ιδιοκτήτη μανιάτικης γης να αξιοποιήσει το κτήμα του, κατασκευάζοντας μια ξενοδοχειακή μονάδα από την οποία να μπορεί να βιοπορίζεται. Η περιβαλλοντική μελέτη που θα συνταχθεί, ασφαλώς θα απαιτείται να αποδεικνύει την αρμονική σχέση της νέας κατασκευής με το φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον της ευρύτερης περιοχής.

Τα προβλήματα στην περιοχή της Μάνης, ιδιαίτερα στο τμήμα της που ανήκει διοικητικά στη Λακωνία, έχουν αφετηρία το χαρακτηρισμό, κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του 70, δεκάδων οικισμών της ως παραδοσιακών,. Η ενέργεια αυτή θα μπορούσε κατ` αρχήν να θεωρηθεί θετική. Αρκεί να συνοδευόταν από μέτρα ανάδειξης της φυσιογνωμίας των οικισμών αφ` ενός και διεύρυνσης του οικιστικού τους χώρου, αφετέρου. Δυστυχώς, τέσσερις δεκαετίες μετά, τίποτα δεν έχει γίνει προς αυτή την κατεύθυνση. Έτσι έμειναν οι αρνητικότητες. Δηλαδή δυσχέρειες και οικονομική επιβάρυνση στις επισκευές των κτισμάτων και περιορισμοί στη δόμηση έξω από τα όρια των οικισμών. Από την παρουσίαση αυτή προκύπτει απ` ευθείας η δυσμενής κατάσταση που έχει διαμορφωθεί για τους ιδιοκτήτες. Το ζητούμενο για την καταπολέμηση αυτής της δυσμένειας είναι η διαμόρφωση συνθηκών ισχύος. Γιατί μόνον έτσι θα γίνουν κατανοητά τα ζητήματα που προκύπτουν. Ασφαλώς η ισχύς ανάγεται και σε πολιτικό, αλλά και σε αυτοδιοικητικό επίπεδο, καθώς και σε επίπεδο επαγγελματικών ομάδων.

Τα θέματα της ανάπτυξης, λόγω και της ισχυρής οικονομικής πτυχής τους, διαμορφώνουν ευρύ πλαίσιο συγκλίσεων. Γι` αυτό θεωρούμε ότι μπορούν να προωθηθούν με αποτελεσματικότητα, παρά τα μειονεκτήματά μας, λόγω του μικρού πληθυσμού της Μάνης, της διοικητικής υπαγωγής της σε δύο Νομούς και του ασυντόνιστου των Δήμων της. Οι επαγγελματο – βιοτεχνικές ομάδες αρχίζουν να αποκτούν ουσιαστική οντότητα, να στελεχώνονται από προικισμένους επιχειρηματίες και να διαμορφώνουν πλαίσια επικοινωνίας με τους αποφασιστικούς μηχανισμούς της διοίκησης και της πολιτικής. Γι` αυτό τα θέματα ανάπτυξης θα βρίσκουν ολοένα και νέους διαύλους για την προώθησή τους και την εξεύρεση αρμονικών λύσεων με τη συνεκτίμηση όλων των ουσιαστικών παραγόντων που συνυφαίνονται στο εσωτερικό τους, ως στοιχεία τους. Κατά πάσα πιθανότητα αυτές οι δραστηριοποιήσεις, που έχουν ως αφετηρία την αντιμετώπιση της αυξημένης ζήτησης σε γη που υπάρχει στην περιοχή μας, θα διαμορφώνουν συμπληρωματικές δυναμικές δραστηριοποιώντας και άλλες ομάδες που θα ωφεληθούν από την ικανοποίηση της ζήτησης, μέσω της επέκτασης των κατασκευών και της λειτουργίας μονάδων παροχής ξενοδοχειακών υπηρεσιών. Αυτή η θετική εξέλιξη, θα φέρει, με τη σειρά της, μηνύματα και σε αυτοδιοικητικό και σε πολιτικό επίπεδο. Έτσι τελικά θα φθάσουν μέχρι το αποφασιστικό επίπεδο οι θέσεις και οι απόψεις των Μανιατών για τα ζητήματα ανάπτυξης της περιοχής μας. Για να μπορούν να πουν τελικά τις αυτονόητες κουβέντες που αναφέρθηκαν στην αρχή και να προκύψουν έτσι λύσεις με τον προσδιορισμό της αρμονικής σχέσης ανάμεσα στο φυσικό περιβάλλον, το οικιστικό περιβάλλον που διαμορφώθηκε κατά τους προηγούμενους χρόνους και τις νέες κατασκευές, με προάσπιση ταυτόχρονα της ιδιοκτησίας των Μανιατών στη γη τους.

_______________________

7 XPONIA «KAΠOΔIΣTPIAKOI» ΔHMOI: ΣYMΠEPAΣMATA KAI ΠPOOΠTIKEΣ (Ιούλιος 2005)

Κλείνουν 7 χρόνια από τον Οκτώβρη του 1998 που έγιναν οι πρώτες εκλογές στους Δήμους μετά τις συνενώσεις του σχεδίου «Ιω. Καποδίστριας» που προώθησε η τότε ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών. Κοντά στο τελευταίο έτος της δεύτερης δημοτικής θητείας μετά την εφαρμογή των συνενώσεων, διαμορφώνονται συνθήκες ωριμότητας για την εξαγωγή συμπερασμάτων, αλλά και τη διατύπωση απόψεων για τις προοπτικές του μέλλοντος.

Είναι βέβαιο ότι η εξέλιξη δικαίωσε τη μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών, που είχε και τότε δεχθεί με ικανοποίηση αυτό το μέτρο. Είναι βέβαιο ότι, και στη χειρότερη περίπτωση εφαρμογής του Σχεδίου «Ιω. Καποδίστριας», τα αποτελέσματα ήταν πολύ καλύτερα από εκείνα που θα προέκυπταν με τη διατήρηση του προηγούμενου καθεστώτος. Είναι ταυτόχρονα βέβαιο ότι η επίδραση βραχυχρόνιων πολιτικών σκοπιμοτήτων τροποποίησε τον αρχικό σχεδιασμό και έτσι δημιουργήθηκαν πολύ περισσότεροι Δήμοι από εκείνους που πρόβλεπε το αρχικό σχέδιο, ενώ από την άλλη μεριά σχηματίσθηκαν και λίγοι Δήμοι με τεράστια εδαφικά και πληθυσμιακά μεγέθη, γεγονός που τους δημιουργεί έντονα προβλήματα λειτουργικότητά τους. Αυτά όμως είναι τα δευτερότερα μειονεκτήματα που προκύπτουν από την εφαρμογή του σχεδίου «Ιω. Καποδίστριας».

Είναι ομολογημένο ότι οι νέοι Δήμοι έχουν πετύχει, συγκριτικά με την προϋπάρχουσα κατάσταση, τόσο σε επίπεδο αποτελεσματικότητας όσο και σε επίπεδο προγραμματισμού και δυνατοτήτων διεκδίκησης σε πολιτικό επίπεδο. Παραθέτομε στη συνέχεια την αιτιολογική βάση αυτών των διαπιστώσεών μας.

Κατά μέσο όρο οι προϋπολογισμοί και οι εκταμιεύσεις στους νέους Δήμους αναφέρονται σε ποσά δεκαπλάσιου ύψους από εκείνα διαχειρίζονταν τα προϋπάρχοντα αυτοδιοικητικά μορφώματα. Η διάθεσή αυτών των ποσών σε παραγωγικές χρήσεις, μετά από συζήτηση σε αντιπροσωπευτικά δημοτικά συμβούλια, οδηγεί σαφώς σε έργα και εργασίες μεγαλύτερης αποτελεσματικότητας από εκείνες που προωθούνταν με την προϋπάρχουσα κατάσταση. Η εκτέλεση των έργων και των εργασιών με ενιαία λογική στο εσωτερικό του Δήμου, σε συνδυασμό με τη δυνατότητα συντονισμού των διοικητικών, οικονομικών και τεχνικών υπηρεσιών, προκαλεί μια ακόμα συνιστώσα αποτελεσματικότητας.

Ήταν «οικτρό» το θέαμα των Κοινοταρχών πρό του 1998. Τότε που συνωθούνταν στον προθάλαμο των Νομαρχών εκλιπαρώντας για ένα ελάχιστο ποσό προκειμένου να ισοσκελίσουν τους προϋπολογισμούς τους ή να εκτελέσουν ένα μικρό έργο στοιχειώδους ανάγκης των δημοτών τους. Η αύξηση του μεγέθους των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης οδήγησε και σε αύξηση της επιρροής των εκπροσώπων τους στα πλαίσια του Νομού αλλά και γενικότερα. Στην τρέχουσα περίοδο, για τις περισσότερες περιπτώσεις, οι Δήμοι αποτελούν ισότιμους εταίρους στις συζητήσεις για κατανομή πιστώσεων και στον προγραμματισμό έργων. Δημιουργείται έτσι ένα θετικό στοιχείο αφετηρίας, που μπορεί να μεγιστοποιηθεί με τη αξιόπιστη διαχείριση των ποσών που κατανέμονται, σε κάθε περίπτωση. Με τον πληθυσμό που κατά μέσο όρο ξεπερνά τους 5000 κατοίκους οι Δήμοι μπορούν να λειτουργούν αξιοπρεπώς και σε πολιτικό επίπεδο, συνδέοντας για κρίσιμα θέματα την τοπική διεκδίκηση με την άσκηση πολιτικής πίεσης.

Ασφαλώς προκύπτει πρόβλημα αποτελεσματικότητας για τους μικρούς Δήμους, εκείνους δηλαδή που έχουν πληθυσμό μικρότερο από τους 5000 κατοίκους και σχετικά μικρή εδαφική περιοχή. Καλό είναι, το μέλλον τους, να αποτελέσει θέμα ευρείας συζήτησης στο εσωτερικό τους, μετά από προβολή και σύγκριση αποτελεσμάτων ιδιαίτερα σε σχέση με γειτονικούς Δήμους μεγαλύτερου μεγέθους. Από τη συζήτηση και τη σύγκριση ασφαλώς θα εξαχθούν συμπεράσματα και θα δημιουργηθεί ωριμότητα σκέψης για αποφάσεις. Η μη εφαρμογή του Νόμου για τις Συμπολιτείες μεταξύ Δήμων, παρόλη την ευνοϊκή διάθεση που δημιουργήθηκε μετά τη θεσμοθέτησή του, δημιούργησε στασιμότητα στην προοπτική εσωτερικού διαλόγου με σκοπό τη διαμόρφωση κοινών δράσεων μεταξύ των Δήμων – μελών των Συμπολιτειών, τόσο για τρέχοντα θέματα κοινού ενδιαφέροντος, όσο και για αναπτυξιακά θέματα που αναφέρονται σε κοινή μελλοντική τους πορεία.

Στην πατρίδα μας τη Μάνη έχουν προκύψει μετά το 1998, με την απογραφή του 2001, τρεις Δήμοι με πληθυσμό πάνω από 5000 κατοίκους (Γυθείου, Λεύκτρου, Οιτύλου) και δύο με πληθυσμό μικρότερο (Αβίας, Ανατολικής Μάνης), καθώς και ο γειτονικός Δήμος Σμύνου, με κυρίαρχη τη Μανιάτικη συνείδηση μεταξύ των κατοίκων τους. Τα κρίσιμα θέματα που μπορούν να συζητηθούν στο μέλλον είναι η ωριμότητα για μια Μανιάτικη Συμπολιτεία, αλλά και άλλες δυνατότητες για στενότερες συνεργασίες που μπορεί να αρχίζουν από κοινή διαχείριση των σκουπιδιών και να φθάνουν μέχρι συνενώσεις. Δυστυχώς, παρά την κοινή καταγωγή, και τους κοινούς αγώνες των προγόνων μας τα χρόνια της σκλαβιάς, τα θέματα της στενότερης συνεργασίας δεν προωθήθηκαν κατά την 7ετία που πέρασε, τουλάχιστο στο βαθμό που επιβάλλεται από τις σύγχρονες ανάγκες. Η ευχή μας είναι αυτό το έλλειμμα να καλυφθεί κατά την επόμενη περίοδο, τόσο του προεκλογικού χρόνου που ακολουθεί, όσο και τη νέα δημοτική περίοδο. Το απαιτούν η επιτακτική προσταγή των προγόνων μας, αλλά και το μέλλον των παιδιών μας…

________________________

OI AΛΛHΛEΠIΔPAΣEIΣ ΦYΣHΣ, IΣTOPIAΣ KAI ANAΠTYΞHΣ (Νοέμβριος 2005)

Ακούμε, πολλές φορές, ότι οι Μανιάτες διακατεχόμαστε από έντονες τάσεις τοπικισμού. Ασφαλώς και δεν ισχύει κάτι τέτοιο. Η φιλοπατρία αποτελεί ποιοτικό στοιχείο για τα άτομα, τόσο όταν αναφέρεται στη μεγάλη πατρίδα, τη χώρα μας, όσο και στις επιμέρους πατρίδες, τους τόπους γέννησης ή καταγωγής. Και αυτό γιατί επιβεβαιώνει τους δεσμούς του ατόμου με το φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον προελεύσεώς του. Αυτό το δέσιμο δεν είναι τίποτ` άλλο από την ίδια την ακτινογραφία της ζωής μας. Οι άνθρωποι αποτελούμε αναπόσπαστα στοιχεία της κοινωνίας και των επιμέρους κοινωνικών ομάδων, της οικογένειας και της περιοχής που ζούμε. Ταυτόχρονα αυτές οι κοινωνικές ομάδες εντάσσονται και διαβιώνουν στους κατά περίπτωση γεωφυσικούς χώρους και περιοχές. Η φιλοπατρία, δηλαδή αποτελεί αυτονόητο και ισχυρό ποιοτικό χαρακτηριστικό των ατόμων.

Ισχυριζόμαστε ότι, εμείς οι Μανιάτες, ανάμεσα στη μεγάλη και στη μικρή πατρίδα που αποτελούν στοιχεία αναφοράς για όλα τα άτομα, έχομε και ένα άλλο ιδιαίτερα έντονο κοινό χαρακτηριστικό. Είμαστε συμπολίτες μιάς περιοχής με ιδιαίτερα γεωκλιματολογικά και κοινωνικο- πολιτικά χαρακτηριστικά. H Mάνη, αυτή η λωρίδα γης με κυρίαρχα γεωφυσικά στοιχεία τον Ταϋγετο και τη θάλασσα (Μεσσηνιακός και Λακωνικός κόλπος), διαμορφώνει ιδιαίτερα κλιματολογικά χαρακτηριστικά, που επενεργούν στους χαρακτήρες και τις συμπεριφορές των ανθρώπων. Αυτές οι επιδράσεις οδηγούν σε κοινωνικές ομαδοποιήσεις. που περικλείνουν στοιχεία απ` αυτά τα χαρακτηριστικά ως κοινές κοινωνικές ιδιότητες. Θεωρούμε ότι οι μακροχρόνιες συμπεριφορές των ατόμων που αποτελούν μέλη αυτών των κοινωνικών ομάδων, όπως η ατομική υπερηφάνεια για την καταγωγή, η έφεση για την ελευθερία και η υπεράσπιση των δικαίων του τόπου, έχουν προκύψει ως σταθερά χαρακτηριστικά των Μανιατών από τη μακροχρόνια επίδραση των φυσικών και κοινωνικών παραγόντων που προαναφέρθηκαν. Μέσω αυτών των αλληλεπιδράσεων με την πορεία των αιώνων έχουν ισχυροποιηθεί οι έννοιες Μάνη – Μανιάτης, που δημιουργούν υπερηφάνεια σε όσους τις «φέρουν». Επιβεβαιωτικό στοιχείο αυτών των απόψεων αποτελεί το ότι υπάρχουν χιλιάδες οικογένειες με το επώνυμο «Μανιάτης», που το κρατούν επίσης με υπερηφάνεια, χωρίς πολλές φορές να μπορούν να το ερμηνεύσουν ή να προσδιορίσουν την ειδικότερη καταγωγή τους.

Με αυτούς τους κοινούς δεσμούς πορευτήκαμε πολλούς αιώνες. Η ασφάλεια ζωής και ισορροπημένης διαβίωσης στην περιοχή σταθεροποιήθηκε, χάρη στη συνεργασία και την πολεμική ετοιμότητα. Η ενσωμάτωση των πληθυσμιακών ομάδων που ομαδικά ή ατομικά επέλεγαν την εγκατάσταση στο Μανιάτικο χώρο γινόταν για πολλούς αιώνες ομαλά και δημιουργικά. Η πλήρης αξιοποίηση της πολεμικής δεινότητας των προγόνων μας, έδωσε τη δυνατότητα για έναρξη της εθνεγερσίας, για σταθεροποίηση της Επανάστασης και για απόκρουση του κινδύνου για νέα υποταγή από τον Ιμπραήμ και τους Αιγύπτιους, με τις νίκες στη Βέργα, το Διρό και τον Πολυάραβο. Ήλθε στη συνέχεια η περίοδος διαβίωσης στο νεοελληνικό κράτος. Η Μάνη «γέννησε» αξιόλογους, και καταξιωμένους, πολιτικούς και στρατιωτικούς, που εξήγαγαν σε επίπεδο χώρας τα ιδιαίτερα μανιάτικα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε πιό πάνω και έδωσαν σε μας τους σύγχρονους και τη δική τους προστιθέμενη αξία στο ισχυρό μανιάτικο κεφάλαιο, για να εποικοδομήσομε.

Στην εποχή μας, η ανάπτυξη και η πρόοδος των κοινωνιών στηρίζεται σε δύο κατ` αρχήν αντίθετα χαρακτηριστικά: τον ανταγωνισμό και τη συνεργασία. Ο ανταγωνισμός δίνει τη δυνατότητα να επικρατήσουν οι ισχυρότερες και παραγωγικότερες ιδέες και επιχειρηματικές προτάσεις, για να γίνει έτσι, δυνατή η παραγωγή πλούτου που οδηγεί στην ευημερία. Για να μπορεί, όμως, η κάθε κοινωνία να αξιοποιήσει τον πλούτο χρειάζεται να έχει διαμορφώσει το κατάλληλο συνεργατικό κλίμα. Οι κοινωνίες που καταφέρνουν να θεσπίσουν σταθερούς κανόνες για τον επιχειρηματικό ανταγωνισμό, αλλά και σταθερούς κανόνες για τη συνεργασία των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων, έχουν βρει το δρόμο για την ευημερία τους. Γιατί έχουν, έτσι, γεφυρώσει τη φαινομενική αντίθεση ανάμεσα στις δύο αυτές έννοιες. Οι περισσότερες από τις ιδιότητες που προαναφέρθηκαν είναι γνωστές στους Mανιάτες και ασκούνται, γενικά, στις καθημερινές τους δραστηριοποιήσεις. Για να φθάσομε σε μεγιστοποίηση αποτελεσμάτων, αφού προηγηθεί η εξειδίκευση και ο αναλυτικότερος προσδιορισμός, είναι αναγκαία η γενικευμένη αποδοχή και η εφαρμογή τους στην πράξη . Έτσι θα ανοίξει διάπλατος ο δρόμος για την ολόπλευρη ανάπτυξη, που φέρνει για τη Μάνη η εποχή που ζούμε, με αναμφισβήτητη κατάληξη της γενικευμένης ευημερίας. Και αυτό γιατί στην εποχή μας γίνονται πλήρως αποδεκτά τα ιδιαίτερα γεωκλιματολογικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της περιοχής μας και διαμορφώνουν συνεχώς αυξανόμενες προσελκύσεις, επισκεπτών και μόνιμα εγκαθιστάμενων. Για τη διαμόρφωση των συνεργασιών που αναφέραμε πιο πάνω κρίσιμο ρόλο έχουν αυτοί που η Πολιτική Επιστήμη χαρακτηρίζει «οδηγητές γνώμης» . Σ` αυτή την κατηγορία, εκτός από τα προικισμένα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά άτομα, εντάσσονται ασφαλώς, και οι τοπικές θεσμικές εκφράσεις. Αυτό ισχύει, λόγω των διευρυμένων επικοινωνιακών δυνατοτήτων που έχουν σε ένα πολυδιασπασμένο κοινωνικό χώρο, όπως είναι ο τόπος μας. Νομίζομε ότι υπάρχει ήδη η θεωρητική διάθεση για συνεργασία. Μένει να εξειδικευτεί σε πρακτικά μέτρα, να εμπεδωθεί και να διαχυθεί σε ολόκληρο το μανιάτικο γεωγραφικό χώρο και στο χώρο της μανιάτικης διασποράς.

__________________________

APXIKEΣ ΣKEΨEIΣ ΓIA TO ANΘPΩΠINO KAI TO ΦYΣIKO ΠEPIBAΛΛON MAΣ (Δεκέμβριος 2005)

Στοιχείο αφετηρίας για τις ανθρώπινες εγκαταστάσεις σε κάθε περιοχή αποτελεί η δυνατότητα επιβίωσης. Δηλαδή η δυνατότητα των ανθρώπων να συγκεντρώνουν εισοδήματα που να επαρκούν για την κάλυψη των κύριων αναγκών, των ιδίων και των οικογενειών τους. Για το σκοπό αυτό σταθερή επιδίωξη είναι η απόκτηση εισοδημάτων, που μπορούν να προέρχονται από την εργασία, την περιουσία και από άλλες δραστηριότητες. Αρχικό και σταθερό παράγοντα απόκτησης εισοδημάτων αποτελεί η καλλιέργεια της γης και η επεξεργασία των προϊόντων της. Η αποθεματοποίηση κεφαλαίων και η αξιοποίηση των κερδών από αυτά αποτελεί συμπληρωματική πηγή εσόδων, όπως επίσης και οι αμοιβές από την προσφορά κάθε είδους υπηρεσιών. Το ύψος των εισοδημάτων κάθε προελεύσεως επενεργεί και διαμορφώνει τις τάσεις για τις ανθρώπινες εγκαταστάσεις. Έτσι διαμορφώνονται αρχικά οι οικιστικοί χώροι και στη συνέχεια οι τάσεις για επέκταση, αλλά σε κάποιες περιπτώσεις και για συρρίκνωση ή εγκατάλειψή τους.

Η διαδικασία που περιγράψαμε ισχύει με ιδιαίτερο τρόπο στην περιοχή μας, τους οικισμούς της Μάνης. Οι πρώτες εγκαταστάσεις, οικογενειακού χαρακτήρα στις περισσότερες περιπτώσεις, επεκτάθηκαν σταδιακά με την εξασφάλιση των στοιχειωδών όρων διαβιώσεως και των αναγκαίων εισοδημάτων, με τους τρόπους που προαναφέρθηκαν. Στη συνέχεια, ανάλογα και με τις εξωτερικές συνθήκες που επικρατούσαν, οι οικισμοί επεκτάθηκαν διαμορφώνοντας χωριά και σε κάποιες περιπτώσεις μεγάλα χωριά, «τις χώρες» σύμφωνα με τον τοπικό χαρακτηρισμό. Επόμενες περίοδοι που οδήγησαν σε μείωση εισοδημάτων, οι εμφύλιες διαμάχες πολλαπλών προελεύσεων, σε συνδυασμό με το άνοιγμα των συνόρων ώθησαν, τους δύο προηγούμενους αιώνες, ένα μέρος από το πολυπληθές ανθρώπινο δυναμικό της Μάνης να αλλάζει τόπο κατοικίας, μεταναστεύοντας στο εσωτερικό και στο εξωτερικό. Εδώ και δύο δεκαετίες διαπιστώνεται η αντίστροφη τάση. Δηλαδή αύξηση των τοπικών εισοδημάτων, αλλά και προσέλκυση ατόμων για εγκαταστάσεις στην περιοχή, είτε συμπολιτών μας που επιστρέφουν οι ίδιοι ή απόγονοί τους, είτε άλλων που δεν έχουν σχέση καταγωγής με την περιοχή.

Αναγκαστικά οι νέες εγκαταστάσεις οδηγούν σε τάση διεύρυνσης του οικιστικού χώρου, ώστε να ικανοποιηθεί η ανάγκη προώθησης των νέων δραστηριοποιήσεων, τόσο στους παραδοσιακούς τομείς ανθρώπινης δραστηριότητας, όσο και σε νέους τομείς. Η διεύρυνση αυτή πρέπει να γίνει μελετημένα και προσεκτικά, για να διασφαλισθούν όλα τα στοιχεία που ωθούν την περιοχή σε τροχιά ανάπτυξης. Ασφαλώς η ανάλυση των αιτίων που οδηγούν στην ανάπτυξη και ο προσδιορισμός τρόπων για ενδυνάμωσή τους αποτελούν την αφετηρία. Και οι τελικές επιλογές υποχρεωτικά θα συνεκτιμήσουν τα στοιχεία της ανάλυσης. Στο κέντρο, όμως, όλων των επιλογών που θα γίνουν θα είναι οι ντόπιοι, δηλαδή οι από μακρού χρόνου κάτοικοι και ιδιοκτήτες της μανιάτικης γης. Και αυτό γιατί έχουν συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα αξιοποίησης της ιδιοκτησίας τους. Με ισχυρή συνεκτίμηση, οπωσδήποτε, της αναγκαιότητας για διατήρηση του ιδιαίτερου φυσικού και του πολιτισμικού περιβάλλοντος της περιοχής μας.

Για γίνουν όλα αυτά, να διαμορφωθούν δηλαδή αρμονικές λύσεις μεταξύ της ανάπτυξης και της προστασίας του περιβάλλοντος χρειάζεται σύνεση, προγραμματισμός, σταθερός και βήμα – βήμα σχεδιασμός και κυρίως ομοψυχία. Αν σε προηγούμενες περιόδους αυτές οι προϋποθέσεις ήταν ευκταίες, αυτή την περίοδο είναι αναγκαίες. Γιατί μόνον αν συντρέξουν θα μπορέσει η Μάνη να ξαναπαίξει ρόλο στη μελλοντική πορεία της χώρας μας. Άλλως θα περιθωριοποιηθεί, θα αποδυναμωθεί από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τη διακρίνουν και θα μεταπέσει σε ένα τόπο, άχρωμο και συνηθισμένο. Ο προβληματισμός αυτός και η ανάλυση που προηγήθηκε οδηγούν απ` ευθείας στις αυτοδιοικητικές εκλογές του επόμενου χρόνου. Οι ευαίσθητοι Μανιάτες που αποδέχονται τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν, έχουν υποχρέωση να κάνουν τις επιλογές εκείνων των προσώπων και των ομάδων που έχουν φυσικές δυνατότητες αλλά και βούληση να οραματισθούν, να σχεδιάσουν και να αρχίσουν να υλοποιούν το όραμα για τη Μάνη του μέλλοντος. Ο χρόνος που μεσολαβεί μέχρι τις εκλογές είναι αρκετός για τη διερεύνηση των στοιχείων που αφορούν τα πρόσωπα και τις κοινωνικές διαδρομές που έχουν διαγράψει μέχρι τώρα. Ασφαλώς τα στοιχεία αυτά θα αποτελέσουν ασφαλή αφετηρία, αλλά και σταθερά κριτήρια για τις τελικές επιλογές.

________________________

TO ΦYΣIKO ΠEPIBAΛΛON ΠPOΣΔIOPIZEI THN ANAΓKH ΓIA ΣYNEPΓAΣIEΣ (Οκτώβριος 2005)

Οι αέριες μάζες από τον Ατλαντικό κατευθύνονται στην Ανατολική Μεσόγειο επηρεαζόμενες από την προέκταση (κέρας) της Βορειοδυτικής Αφρικής που την χαρακτηρίζουν το ψηλό της βουνό, ο Άτλας, και η έρημος Σαχάρα. Τελικό αποτέλεσμα αυτών των επιδράσεων είναι οι συχνοί νότιοι άνεμοι που όντας ζεστοί δημιουργούν στη Μάνη συχνούς καύσωνες τα καλοκαίρια, αλλά γλυκαίνουν το κλίμα της τους χειμώνες.
Οι καύσωνες, εξ` άλλου στα παραθαλάσσια μετριάζονται από τη θάλασσα, αλλά και στις παρυφές του Ταϋγέτου από το υψόμετρο.
Οι εγκάρσιες ρηγματώσεις διαμόρφωσαν μακροχρόνια ειδικές συνθήκες για ασφαλή προστασία από καταδιώξεις και για διαφυγή στις δύσβατες περιοχές της μεγάλης οροσειράς που καταλήγουν
Οι εχθρικές εισβολές, λόγω του ανάγλυφου που χαρακτηρίζεται από απότομες ακτές είναι δύσκολες από τη θάλασσα, αλλά ακόμα πιο δύσκολες από τη στεριά που είναι συνήθως βραχώδης και επικλινής.
Η θάλασσα, και η απόληξη της Μεσσηνιακής κοιλάδας και της κοιλάδας του Ευρώτα, αποτελούν φυσικές περιοχές επέκτασης της μανιάτικης ζωτικότητας και οικονομικής δραστηριοποίησης.

Από τη σύνθεση αυτών των στοιχείων προβάλλουν τα πιό κάτω συμπεράσματα

Η μικρή έκταση και ο μικρότερος πληθυσμός της χερσονήσου της Μάνης επιβάλλουν το μόνοιασμα για να γίνει δυνατή η σταθεροποίηση των εγκαταστάσεων και η επιτυχής άμυνα έναντι εξωτερικών επιβουλών. Απόδειξη οι ιστορικά καταγραμμένες κοινές δράσεις στο εσωτερικό, όταν διακυβεύονταν ζωτικά θέματα, όπως ο κίνδυνος υποδούλωσης από εχθρικές ομάδες
Οι έξοδοι από το μανιάτικο χώρο είναι ευκολότερες όταν γίνονται ομαδικά, δημιουργώντας τελικά κοινές μετεγκαταστάσεις. Απόδειξη οι εγκαταστάσεις στην Κορσική, στη Βόρεια Ιταλία, στην περιοχή του Ευρώτα, στην Καλαμάτα, στον Πειραιά.
Η ιστορικά διαπιστωμένη αντοχή στις εισβολές μεγάλου αριθμού εχθρικών δυνάμεων, μέσω συνδυασμού προσωρινής απόσυρσης και αιφνιδιαστικής επίθεσης
Η Μάνη εξελίσσεται διαχρονικά σε ιδανικό τόπο προσέλκυσης ατόμων με έντονη την ευαισθησία στο φυσικό, και το διαμορφωμένο με ήπιες ανθρώπινες επιδράσεις, περιβάλλον.

___________________

AYTOΔIOIKHΣEIΣ: ΣTAΘEPOΠOIHTIKEΣ Ή ANAΠTYΞIAKEΣ; (Νοέμβριος 2005)

___________________________

ΞANAKOITΩNTAΣ ΠPOΣ TO MAPTH TOY 1821 (Δεκέμβριος 2005)

Μανιάτικη Αλληλεγγύη

Αρχείο κατηγορίας Εφημερίδα

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ ΦΥΛΛΟΥ 229 – ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2018

ΦΥΛΛΟ 228 – ΜΑΡΤΙΟΥ 2018

ΣΕΛΙΔΑ 1 ΦΥΛΛΟΥ 228 – ΜΑΡΤΙΟΥ 2018

HISTORIC AWARENESS AND MANIOTS OF FUTURE GENERATIONS

ΑΠΟ ΤΟ ΦΥΛΛΟ ΠΟΥ ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ – ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2018

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006

ΠΡΩΤΟΣΕΛΙΔΟ ΦΥΛΛΟΥ 226 – IANOYAΡIOY 2018

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2004

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2006

ΚΥΡΙΑ ΑΡΘΡΑ ΕΤΟΥΣ 2005