AYTH EINAI H EΛΛAΔA, AYTH EINAI H MANH (Ιανουάριος 2001)

Η μισή πρόταση του τίτλου αποτελείται από τα λόγια που είπε ο πρωθυπουργός όταν πληροφορήθηκε τα σχετικά με την τραγωδία της βύθισης του “Σαμίνα”, πριν από δυό μήνες. “Αυτή είναι η Ελλάδα”, σημαίνει τις δύο Ελλάδες, από τη μιά μεριά την Ελλάδα της συναλλαγής, της καπατσοσύνης, του νεοπλουτισμού και της διαπλοκής και από την άλλη την Ελλάδα της αυτοθυσίας, της αυταπάρνησης και της αυθόρμητης προσφοράς. Γιατί με αφορμή το ναυάγιο δόθηκε η δυνατότητα να παρουσιαστούν κοντά – κοντά και οι δυό αυτές αντιφατικές όψεις. Από τη μιά μεριά προβάλλει η αδίστακτη αναζήτηση του πλούτου και του στενού ατομικού οφέλους από τους πλοιοκτήτες, με παρέλκυση, παράκαμψη και άμβλυνση των νομίμων και στο όνομα του κοινωνικού συμφέροντος επιβαλλόμενων ελέγχων, αλλά και η ευκαιριακή διοίκηση και διαχείριση του πλοίου από τους πλοιάρχους, φυσικούς προστάτες της ασφάλειας των επιβατών. Από την άλλη διαπιστώνεται το μεγαλείο της ελληνικής ψυχής, ιδιαίτερα στο πρόσωπο νέων ανθρώπων, που καταπολεμούν τον πανικό που προκλήθηκε από τους ερασιτεχνισμούς των ιθυνόντων και οργανώνουν επιχειρήσεις διάσωσης των άλλων με κίνδυνο της ίδιας της ζωής τους. Η διαπίστωση που περιέχει η φράση θα ήταν επίκαιρη και αυθεντική με μία προϋπόθεση: το πολιτικό σύστημα να είχε βάλει από «μακρού χρόνου» σκοπό του την εξουδετέρωση του κακού και μικρόψυχου προσώπου μας και να καθοδηγεί με το παράδειγμα των εκπροσώπων του στην ολοένα και μεγαλύτερη εστίαση στο άλλο, το  πρόσωπο της αυτοθυσίας και της κοινωνικής προσφοράς. Δυστυχώς, με αρκετές λαμπρές εξαιρέσεις, τα πρότυπα από το πολιτικό σύστημα κινούνται προς την αρνητική κατεύθυνση. Γι` αυτό η φράση του πρωθυπουργού θεωρήθηκε αδόκιμη, ανεπιτυχής και ανεπίκαιρη.

Πιστεύομε ότι μ` αυτή την αφορμή μας δίνεται η ευκαιρία να κάνομε και μεις οι Μανιάτες την αυτοκριτική μας για τα δικά μας χαρακτηριστικά. Ιδιαίτερα γιατί στον τόπο μας έχει γίνει αποδεκτό ότι εμφανίζονται από πολύ παλιά, σε πιο ακόμα ακραία μορφή, ετερόκλιτες και αντιφατικές όψεις στις ανθρώπινες δραστηριότητες. Θεωρούμε ότι δεν χρειάζεται περισσότερη επιχειρηματολογία για την απόδειξη της προηγούμενης πρότασης, γιατί έχει προβληθεί από τις ιστορικές διηγήσεις, αλλά και από τα κείμενα των ξένων περιηγητών που επισκέφτηκαν τους 5 προηγούμενους αιώνες την περιοχή μας. Δεν αρκεί, όμως, η διαπίστωση, αλλά το κυριότερο είναι η αναζήτηση τρόπων βελτίωσης των δεδομένων. Πιστεύομε ότι με δύο κυρίως τρόπους έχομε τη δυνατότητα να μειώσομε τις αρνητικότητες που προξενεί η όψη του Μανιάτη με τα αρνητικά χαρακτηριστικά. Ο πρώτος είναι η παιδεία και ο δεύτερος η κοινωνική ευημερία. Παρότι πιστεύομε ότι από την πρώτη παράγεται η δεύτερη θα προσπαθήσομε να τις παρουσιάσομε ξεχωριστά.

Πιστεύομε ότι με τα χρόνια η παιδεία του Μανιάτη βελτιώνεται και οι θετικές επιδράσεις της προκύπτουν δημιουργώντας συνεχείς βελτιώσεις στις συμπεριφορές του. Νομίζουμε όμως ότι, λόγω της ισχυρής αρνητικότητας που δημιουργήθηκε τα χρόνια που η ανάγκη της επιβίωσης ωθούσε με κυριαρχικό τρόπο στην εκμάθηση της πολεμικής τέχνης, χρειαζόμαστε ισχυρότερες δόσεις παιδείας στις μέρες μας. Και οι συμπατριώτες μας που απομακρύνθηκαν από τον τόπο μας τα κατάφεραν να την αποκτήσουν, αποδείχνοντας με τις δραστηριότητες και τις σταδιοδρομίες τους, πόσο υψηλό είναι το θετικό σκέλος των μανιάτικων χαρακτηριστικών. Εμείς που μείναμε στους μικρούς οικισμούς μας ακόμα προσπαθούμε να ισορροπήσομε τις αρνητικότητες. Γι` αυτό προβάλλει ως αναγκαιότητα η βελτίωση της εκπαίδευσης στα σχολεία της Μάνης, ώστε στο άμεσο μέλλον να προκύψει τελικά το υψηλό θετικό σκέλος των μανιάτικων χαρακτηριστικών.

Η ευημερία είναι επιστημονικά αποδεκτό ότι ημερεύει τα ήθη. Με την ευημερία το ένστικτο της επιβίωσης που οδηγεί στη σύγκρουση δεν έχει ιδιαίτερο λόγο να αναπτυχθεί. Και έτσι εμφανίζεται μόνον σε ακραίες και έκτακτες περιπτώσεις. Το ότι η παιδεία και η εκπαίδευση αναπτύσσουν στο μέγιστο βαθμό τις ικανότητες που κουβαλάει προίκα από τη φύση ο άνθρωπος είναι ολόπλευρα αποδεκτό. Όπως επίσης και το ότι με την ανάπτυξη αυτών των πνευματικών χαρακτηριστικών έρχονται ως συνέπεια και τα υλικά αγαθά. Έτσι φθάνομε σε μιά ολόπλευρη προσέγγιση της ευημερίας.

Μετά από μιά μακροχρόνια επίδραση παιδείας στον άνθρωπο, ο πολιτισμός που προκύπτει από το καταστάλαγμά της, διώχνει πλήρως τις αρνητικές ιδιότητες που διατηρήθηκαν μακροχρόνια λόγω των δυσμενών κοινωνικών συνθηκών.

Η Μάνη μας οφείλει να κάνει γρήγορα αυτές τις διαδρομές. Αποτελούν απαραίτητη προϋπόθεση για να οδηγηθούμε σε μιά νέα περίοδο ευημερίας. Το χρωστάμε στα παιδιά μας. Για να μπορούμε εμείς οι Μανιάτες να εξαλείψομε το αρνητικό κομμάτι του δεύτερου μισού του σημερινού τίτλου: με τη φράση «αυτή είναι η Μάνη» να εννοούμε μόνο την αυτοθυσία και την κοινωνική προσφορά.

___________________________

ΣYNENΩΣEIΣ: H ΩPA ENOΣ ΠPΩTOY AΠOΛOΓIΣMOY (Φεβρουάριος 2001)

Πιστεύομε ότι η κάθε περιοχή θα πρέπει να έχει ανοιχτά τα μάτια της στον έξω κόσμο, να παίρνει και να στέλνει μηνύματα. Ταυτόχρονα να ισχυροποιείται από αυτά αφομοιώνοντας τα χρήσιμα στοιχεία. Και τέλος τα αγαθά από την ισχυροποίηση  να τα κατανέμει δίκαια ανάμεσα στους ανθρώπους και τους μικροτόπους της. Αυτές οι ιδέες μας οδηγούν στην αποδοχή της πολιτικής των συνενώσεων των μικρών οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης που εφαρμόστηκε στη χώρα μας πριν από δύο χρόνια. Μέτρο ιδιαίτερα αναγκαίο  στην περιοχή μας, τη Μάνη, λόγω του μεγάλου αριθμού τους και του μικρού πληθυσμού του καθενός, που αποτελούν αντικίνητρα γιά οποιοδήποτε σχέδιο ανάπτυξης, για την οποιαδήποτε πρακτική εφαρμογή οραμάτων τοπικής ευημερίας.

Τώρα, δύο χρόνια μετά, στη μέση της τετράχρονης θητείας των εκλεκτών των τοπικών κοινωνιών, νομίζομε ότι έφθασε η ώρα ενός πρώτου απολογισμού. Η πολιτική εξ` άλλου είναι επιστήμη που τροφοδοτείται, αλλά και τροφοδοτεί, την εμπειρία. Από αυτή τη διπλή σχέση βελτιώνεται η ζωή των ανθρώπων. Ο κάθε  απολογισμός ξεκινάει απο τα δεδομένα, δηλαδή απο τα κύρια στοιχεία της διαχείρισης και στη συνέχεια ασχολείται με τους κανόνες που γίνεται αυτή η διαχείριση. Κυρίως με τους δημοκρατικούς κανόνες συμμετοχής, που είναι αναγκαίοι στην τοπική αυτοδιοίκηση, λόγω της άμεσης σχέσης εκλογικού σώματος και αιρετών. Αυτά τα δεδομένα περιγράφονται στα τρία σημεία που ακολουθούν.

Πρώτο: Οι Δήμοι της Μάνης μπόρεσαν επιτέλους να φτιάξουν προϋπολογισμούς, με έσοδα και έξοδα που δεν ήσαν εικονικά, ή ισχνά και υποτυπώδη, όπως γινόταν με τις Κοινότητες  Για κάθε χιλιάδα πληθυσμού τους, σε χοντρές γραμμές, μπορούν να διαχειρισθούν εκατό εκατομμύρια δραχμές το χρόνο. Να διαχειρισθούν σημαίνει να τα εισπράξουν, να προγραμματίσουν που θα χρησιμοποιηθούν και να παρακολουθήσουν τα αποτελέσματά τους.

Δεύτερο: Αντλώντας άμεση εξουσία από το εκλογικό σώμα, έχουν ισχυρή δυνατότητα διεκδίκησης χρημάτων στις κατανομές που γίνονται σε ευρύτερους σχεδιασμούς, δηλαδή σε Νομαρχιακό, Περιφερειακό ή Εθνικό επίπεδο. Αυτή η δυνατότητα, αν ασκηθεί κατάλληλα, μπορεί να φέρει άλλα τόσα χρήματα κάθε χρόνο στην περιοχή για δημόσιες και κοινωνικές επενδύσεις, δηλαδή δρόμους, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης, κτίρια, λιμάνια.

Τρίτο και κυριότερο: Ο ισχυρός προϋπολογισμός μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως το καταλληλότερο εργαλείο για βελτίωση των ποιοτικών σχέσεων μεταξύ των ανθρώπων και των μικροπεριοχών του κάθε Δήμου. Αρκεί να έχουν καθορισθεί κοινά αποδεκτοί τρόποι διοίκησης και διαχείρισης, με βάση δημοκρατικές και συνεργατικές αρχές και κανόνες λειτουργίας.

Οι νόμοι του κράτους που αφορούν την τοπική αυτοδιοίκηση έχουν δύο χαρακτηριστικά. Το ένα είναι ότι η εφαρμογή τους  δίνει μεγάλα περιθώρια πρωτοβουλίας και το άλλο περιορίζει τις αρμοδιότητες των συλλογικών οργάνων αναθέτοντας σχεδόν απόλυτες εξουσίες στο δήμαρχο.

Η κριτική για τον απολογισμό των δύο χρόνων δεν οδηγεί σε αισιοδοξία. Στις περισσότερες περιπτώσεις έλειψαν δύο αναγκαία στοιχεία:

Η ολοκληρωμένη μελέτη των θεμάτων της περιοχής αρμοδιότητας γιά τη διαμόρφωση συνολικής πρότασης και ο  δημοκρατικός προγραμματισμός, η συμμετοχή δηλαδή των τοπικών κοινωνιών, μέσω των τοπικών συμβουλίων στην τελική φάση του προγραμματισμού έργων και ενεργειών του κάθε δήμου.

Δυστυχώς ο τρόπος που λειτουργεί το πολιτικό σύστημα της χώρας μας έχει επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό και το κύτταρο της δημοκρατίας την αυτοδιοίκηση. Η επομένη των εκλογών θεωρείται απαρχή ετσιθελισμού και εφαρμογής σχεδίων μικροπολιτικής με αντικειμενικό σκοπό τη διατήρηση της εξουσίας και την ανανέωση της εντολής. Και επειδή μικροπολιτική σημαίνει να πασχίζεις για τα μικρά που ενδιαφέρουν συγκεκριμένα άτομα ενώ ταυτόχρονα χάνεις τα μεγάλα που αφορούν σε μεγάλα σύνολα ή την ολότητα προκύπτει αυτόματα το συμπέρασμα για λαθεμένη πορεία. Στην περίπτωση της αυτοδιοίκησης μια τέτοια πολιτική είναι καταστροφική  γιά το μέλλον της περιοχής, για την επιβίωσή της. Ιδιαίτερα όταν διαμορφώνονται από εξωτερικούς παράγοντες προϋποθέσεις γιά οικονομική άνθηση και ευημερία.

Ο δρόμος για ένα θετικό απολογισμό έχει ήδη διατυπωθεί πιό πάνω: Ολοκληρωμένη προσέγγιση της ανάπτυξης για κάθε περιοχή και λειτουργία του δημοκρατικού προγραμματισμού στις τοπικές κοινωνίες και τους θεσμούς τους. Μένουν ακόμα δύο χρόνια για τους πρώτους αιρετούς των δήμων μετά τις συνενώσεις. Ας συνεκτιμήσουν αυτές τις θέσεις, γιατί το καλό της αυτοδιοίκησης, το καλό της Μάνης είναι πάνω από προσωπικά συμφέροντα και εγωκεντρισμούς…

_____________________________

ΠOΛITIKH HΘIKH (Μάρτιος 2001)

Υπάρχει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα στις δημοκρατικές και τις αυταρχικές διοικήσεις;  Ασφαλώς: οι δημοκρατικές διοικήσεις στηρίζονται σε νόμους, αλλά κυρίως σε γενικές αρχές και άτυπους κανόνες που διαμορφώνουν  δημοκρατικά ήθη και συμπεριφορές. Και αυτό γιατί η δημοκρατία προέκυψε εξελικτικά ως ο μόνος τρόπος διακυβέρνησης που δημιουργεί αποτελέσματα με θετικό κοινωνικό ισοζύγιο. Ενώ όλοι οι άλλοι τρόποι διακυβέρνησης οδηγούν σε μηδενικό κοινωνικό ισοζύγιο,δηλαδή ευνοούν κάποιες κοινωνικές ομάδες σε βάρος των άλλων. Γι`αυτό μόνον στις δημοκρατίες διαμορφώνεται ανώτερο επίπεδο πολιτισμού καi ήπιες σχέσεις μεταξύ των πολιτών, αλλά και μεταξύ των πολιτικών ομάδων. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει στις αυταρχικές διοικήσεις, είτε σε κρατικές δομές αναφερόμαστε, είτε σε επιμέρους θεσμούς και μορφώματα που μπορεί να λειτουργούν ακόμα σε δημοκρατικές χώρες. Αυτό συμβαίνει γιατί στις αυταρχικές διοικήσεις άτομα και ομάδες υστερούν στην πολιτισμική ανέλιξη. Επειδή στη μιά και στην άλλη περίπτωση προκύπτουν διαφορετικές καταστάσεις συμπεριφοράς και ανθρώπινων σχέσεων που διαμορφώνουν τελικά στοιχεία ηθικής, θα επιχειρήσομε να  κάνομε ανάλυση και απλούστευση.

Στις δημοκρατίες αντιπαλεύουν για τη διακυβέρνηση διαφορετικές αντιλήψεις, που εκφράζονται από ομάδες ατόμων. Οι αντιλήψεις αυτές συνδέονται με κοινωνικές ιδέες και οικονομικά συμφέροντα. Όλα αυτά όμως υπόκεινται στην αναγκαιότητα ύπαρξης και λειτουργίας του θεσμού, είτε το κράτος είναι αυτός, είτε κάποια μερική έκφρασή του, όπως οργανισμός τοπικής αυτοδιοίκησης. Το κάθε πολιτικό πρόγραμμα επιδιώκει τη μεγιστοποίηση των αποτελεσμάτων του θεσμού γιά τον οποίο θα εφαρμοστεί. Αυτή η βάση επιβάλλει την ύπαρξη ήπιων σχέσεων μεταξύ των αντιπαρατασσομένων πολιτικών ομάδων, ώστε η διαπάλη να είναι μόνον στις ιδέες και την αποτελεσματικότητά τους. Ανασκοπώντας τις προηγούμενες περιόδους διαπιστώνομε ότι αυτό δεν αποτελεί σταθερό χαρακτηριστικό, αλλά ούτε η εξέλιξή του γίνεται ομαλά. Διαπιστώνουμε όμως ότι όσο πιό δημοκρατικά είναι τα πολιτεύματα, τόσο ευκολότερο είναι να διαμορφωθεί και πολιτική ηθική, που οδηγεί σε ήπιες σχέσεις μεταξύ των πολιτών.

Μιά άλλη επίδραση στη διαμόρφωση ηπιότητας στα άτομα, ασκεί η παιδεία και η εκπαίδευση. Όταν αυτά τα αγαθά προσφέρονται από τη δημοκρατική  πολιτεία στους πολίτες ουσιαστικά και γενικευμένα, τους οδηγούν σε αποδοχές κοινών  κανόνων που, με την ενηλικιότητά τους, τους εφαρμόζουν ως πολίτες αξιόπιστα και συνεργατικά. Όταν δυστυχώς η πολιτεία χάσει το δημοκρατικό χαρακτήρα της, τα αγαθά αυτά προσφέρονται με γενικευμένο τρόπο για να εξυπηρετήσουν στρεβλώσεις της προσωπικότητας και οδηγούν σε αναιρέσεις των ηθικών κανόνων. Τότε η παιδεία και η εκπαίδευση χρησιμοποιούνται ως μέσα διάδοσης αυταρχικών ιδεών, οδηγώντας μ` αυτό τον τόπο σε έκπτωση το επίπεδο πολιτισμού.

Υπαινιχθήκαμε και τρίτο παράγοντα που δημιουργεί παρεκκλίσεις από τα δημοκρατικά ήθη στη λειτουργία των θεσμών, τη στρεβλή προσωπικότητα ατόμων που με κανονικές ή όχι διαδικασίες βρίσκονται στην κορυφή της διοίκησής τους. Η στρέβλωση στην οποία αναφερόμαστε οδηγεί τις  περισσότερες φορές σε παραμορφώσεις τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών και τους κανόνες ηθικής που έχουν ενσωματωθεί σ` αυτούς ως αυτονόητο παρακολούθημά τους σε υποχώρηση. Η κυριότερη στρέβλωση προέρχεται από τη σφαίρα της Ψυχολογίας και αποτελεί παραλλαγές του συνδρόμου της μειονεξίας. Με αντιδημοκρατικές συμπεριφορές επιχειρείται η συγκάλυψη  του πραγματικού περιεχομένου που στις περισσότερες περιπτώσεις είναι λειψό και μισάνθρωπο, παράγοντας σωρεία αρνητικοτήτων. Αν η περίπτωση του Χίτλερ αποτελεί ένα ακραίο παράδειγμα, κυκλοφορούν στη δημοκρατική πολιτεία μας δεκάδες τυραννίσκοι που αναρριχήθηκαν με ποικίλους τρόπους στη διοίκηση θεσμικών μορφωμάτων ή οργανισμών. Το ανακουφιστικό στοιχείο στις περιπτώσεις αυτές είναι η βραχυβιότητά τους, λόγω των προστατευτικών κανόνων της δημοκρατίας. Το επίπεδο του πολιτισμού μας είναι αρκετά υψηλό για να μπορεί να εξουδετερώνει, αργά ή γρήγορα, αυτά τα φαινόμενα. Όμως η πολιτική ηθική υφίσταται πλήγματα και υποχωρήσεις, γεγονός που επιβάλλει στη δημοκρατική κοινότητα την αντιμετώπιση τέτοιων παρεκκλίσεων από τη δημοκρατική οδό στη ρίζα τους.

Όπως συνήθως επισημαίνομε, μέσα στα ιδιοχαρακτηριστικά της μανιάτικης κοινωνίας εντάσσεται και η ροπή σε ακραίες καταστάσεις. Γι` αυτό εμφανίζονται συχνά τοπικοί τυραννίσκοι με υπερφίαλο αυταρχισμό, που έχει ως αφετηρία τα ψυχολογικά υπόβαθρα που αναφερθήκαμε. Το αισιόδοξο είναι ότι και στον τόπο μας ολοένα και σπανιότερα επιβιώνουν, παρασυρόμενοι από την επιτακτική ανάγκη της περιοχής για πρόοδο και ευημερία, που μόνο σε συνθήκες δημοκρατίας και με σταθερούς κανόνες πολιτικής ηθικής και συνεργασίας μπορεί να επιτευχθεί.

_______________________

ΣTON TPITO XPONO (Απρίλιος 2001)

Φαίνεται πολύ μακρινή η εποχή που αποφασίσαμε να κάνομε το μεγάλο τόλμημα: να διαμορφώσομε ένα βήμα προβολής της Mάνης και των μανιάτικων θεμάτων, τη MANIATIKH AΛΛHΛEΓΓYH. Eφόδια είχαμε τον  ψυχισμό μας, την αγάπη για τον τόπο μας, τη λατρεία των προγόνων μας και κυρίως τη διάθεση να βοηθήσομε τη νέα γενιά των παλικαριών της Mάνης να παραμείνει και να δημιουργεί στον τόπο μας. Tο πόσο πετύχαμε τους στόχους μας αυτούς, στο διάστημα που μεσολάβησε, είναι θέμα που κρίνεται κυρίως από τους αναγνώστες μας. Όμως η συνεχής αύξηση της κυκλοφορίας μας, αλλά και οι προτροπές των φίλων της εφημερίδας για επέκταση των θεμάτων που προβάλλομε σε ολοένα και ευρύτερο χώρο της Mάνης, μας δίνει την αισιοδοξία ότι βαδίζουμε στο σωστό δρόμο. H συντακτική επιτροπή  καταβάλλει κάθε προσπάθεια για να ανταποκριθεί στις προσδοκίες που στηρίζουν στην εφημερίδα οι Mανιάτες και οι φιλομανιάτες. Διεισδύομε στο βάθος των ειδήσεων, επιχειρούμε να τις αναλύσομε και να διαμορφώσομε μια υπεύθυνη και εμπεριστατωμένη ενημέρωση για τα δρώμενα που δημιουργούν επιπτώσεις στην περιοχή μας και στους καταγόμενους απ` αυτή. Όπως προκύπτει αυτονόητα, προβάλλομε πρόσωπα και ενέργειες που κατατείνουν σε μανιάτικα οφέλη και κριτικάρομε αυστηρά εκείνους, που με τις πράξεις ή τις παραλείψεις τους ζημιώνουν τη Mάνη και τους Mανιάτες. Θεωρώντας ότι η Mάνη δεν είναι μόνον τόπος αλλά και τρόπος ζωής, έχομε κάνει υπέρβαση των κομματικών αντιπαραθέσεων και σκοπιμοτήτων απέχοντας από τέτοιου είδους  θεωρήσεις των θεμάτων. H κοινή καταγωγή και τα δίκαια μας είναι σημαντικός πόλος για να συσπειρώνει OΛOYΣ τους Mανιάτες και τους φίλους της Mάνης, ξεπερνώντας τους διαχωρισμούς που δημιουργούν οι κομματικές γραμμές. Tο σύνθημά μας είναι: κάθε μανιάτης και φιλομανιάτης από όποιο πόστο βρίσκεται ας εισφέρει τη συνδρομή του για την προώθηση των μανιάτικων δικαίων. Έτσι μόνο μπορεί να οικοδομηθεί ένα φωτεινό αύριο για τα μανιατόπουλα.

Eπιθυμούμε αρμονική συνεργασία με τις γειτονικές μας περιοχές. Άλλωστε το μανιάτικο στοιχείο σε όλες αυτές είναι ιδιαίτερα έντονο, διαμορφώνοντας κοινότητα αναγκών και συμφερόντων. Γι` αυτό προτείνομε και επιμένομε για την καθιέρωση σταθερών κανόνων συνεργασίας, τόσο σε θέματα τρέχουσας διαχείρισης, όσο και σε θέματα επενδύσεων. H ανάπτυξη αποτελεί κοινό στόχο πολλών γεωγραφικών περιοχών και η συνεργασία προβάλλει ως ο ακρογωνιαίος λίθος της.

Aπαραίτητη προϋπόθεση για να μπορέσομε να εντάξομε την πατρίδα μας στις αναπτυγμένες περιοχές, με όλα τα οφέλη που δημιουργεί μια τέτοια ένταξη αποτελεί η έμφαση στην παιδεία και την εκπαίδευση των παιδιών μας. Γι` αυτό έχομε όλοι υποχρέωση να προωθούμε ότι έχει σχέση με τα πνεύμα και τον πολιτισμό στον τόπο μας.

Προσβλέπομε για την προώθηση των στόχων μας στη συσπείρωση των απόδημων Mανιατών, που στερήθηκαν και στερούνται τον τόπο των προγόνων τους. Mε τα χαρακτηριστικά της μανιάτικης γης και την πατρογονική δόξα  ως εφόδια, οδηγήθηκαν στους δύσκολους δρόμους της ξενιτιάς, αλλά πέτυχαν  επαγγελματική αποκατάσταση και οικογενειακή πρόοδο. Διαμόρφωσαν έτσι πολλές μανιάτικες πατρίδες στους τόπους εγκατάστασής τους. O νόστος για τις πατρογονικές τους ρίζες και η μετάδοση στους απογόνους τους των ηρωϊκών χαρακτηριστικών της Mάνης, αποτελούν σημεία συνάφειας με τις επιδιώξεις μας.

Oι πατροπαράδοτοι θεσμοί των μικρών μανιάτικων κοινοτήτων που απετέλεσαν τα κύτταρα του μανιάτικου τρόπου ζωής αποτελούν για μας αναπαλλοτρίωτα στοιχεία της κληρονομιάς μας. Έχομε υποχρέωση να τα διατηρήσομε και να τα εντάξομε στις νέες συνθήκες, προωθώντας όλες τις πρωτοβουλίες που χρειάζονται. Tα χωριά της Mάνης είναι οι μήτρες που γέννησαν τα μανιάτικα έπη και έχομε  υποχρέωση όχι μόνο να τα κρατήσομε ζωντανά, αλλά και να τα αναπτύξομε στο μέγιστο βαθμό.

Όλους αυτούς τους στόχους προσπαθήσαμε και θα προσπαθούμε να τους προβάλλομε  μέσα από την καθιέρωση μόνιμων στηλών. H σταδιακή ανάπτυξη του χώρου της εφημερίδας από το 8σέλιδο στο 16σέλιδο αποδεικνύει ότι έχομε εισπράξει τα μηνύματα των αναγκών της Mάνης και των Mανιατών και τα προωθούμε μεγιστοποιώντας τις δυνατότητές μας.

Θα συνεχίσομε την πορεία μας προβάλλοντας με έμφαση την ανάγκη για αλληλεγγύη και αγάπη μεταξύ των μανιατών, ως απαραίτητη προϋπόθεση για να έχει ο τόπος μας μέλλον.

OI ΛITEΣ ΔIAXEIPIΣEIΣ ANAΓKAIOTHTA ΓIA TH MANH (Μάιος 2001)

Η Μάνη είναι ένας τόπος με κύριο χαρακτηριστικό τη λιτότητα. Το σχήμα, τα γεωφυσικά χαρακτηριστικά, οι καιρικές συνθήκες υποβάλλουν στους ανθρώπους  που την κατοικούν κάθε χρονική περίοδο, αυτό το χαρακτηριστικό. Έχομε την αίσθηση ότι το μήνυμα αυτό ενσωματώνεται, μετά από αρκετές γενιές, και στα βιολογικά χαρακτηριστικά και μας ακολουθεί όπου και αν κατοικούμε. Η λιτότητα είναι μία από τις βασικές ιδιότητες του Μανιάτη και εκδηλώνεται με  καθημερινές συμπεριφορές που τον οδηγούν σε υπερεκμεταλλεύσεις των οικονομικών δυνατοτήτων του. Έχομε μάθει δηλαδή πατροπαράδοτα να πιάνουν τόπο τα λίγα χρήματα που αποκτούμε. Αυτή η ατομική συμπεριφορά μεταφέρεται αυτόματα και στις περιπτώσεις που διαχειριζόμαστε χρήματα κοινωνικών φορέων. Η διαχείριση γίνεται με τον τρόπο που συμπεριφέρεται ένας καλός οικογενειάρχης στο σπίτι του.

Σε τελευταία ανάλυση σ` αυτή την ιδιότητα οφείλεται και η καλή σταδιοδρομία των παιδιών της Μάνης που τους δύο τελευταίους αιώνες αφήνουν τον τόπο τους και ξενιτεύονται. Γιατί με τη λιτή διαβίωση κεφαλαιοποιούνται τα όποια έσοδα και τροφοδοτούνται με επιτυχία επιχειρηματικές δραστηριότητες.

Οι θεσμικές αναδιατάξεις που δημιουργήθηκαν στην τοπική αυτοδιοίκηση της περιοχής μας, διαμόρφωσαν γιά πρώτη φορά τη δυνατότητα ολοκληρωμένων και συστηματικών παρεμβάσεων στο έδαφος τη Μάνης. Γιατί επιτέλους οι σταθερές και σίγουρες χρηματοδοτήσεις, που η διαχείρισή τους γίνεται τοπικά, ανέρχονται σε αρκετές δεκάδες εκατομμύρια το χρόνο. Αρκεί οι σχεδιασμοί να προκύπτουν με δημοκρατικό προγραμματισμό και τα έργα να εκτελούνται με λιτές διαχειρίσεις. Δεν έχομε ολοκληρωμένη προσέγγιση του θέματος για να μπορούμε να μιλάμε γιά ολόκληρη την περιοχή. Ακούμε όμως πληροφορίες για κάποια θέματα που δε συνάδουν με τα χαρακτηριστικά που περιγράψαμε. Εκθέτομε κάποιες από αυτές και δηλώνουμε από την αρχή την πλήρη αντίθεσή μας.

Στην υφισταμενη νομοθεσία προβλέπεται και η δυνατότητα εκτέλεσης έργων με αυτεπιστασία μέχρι ύψους 2 περίπου εκατομμυρίων από τους Δημάρχους. Καλή και άγια η διάταξη και πολύ διευκολύνει την προώθηση μικρών έργων. Αρκεί να υπάρχει αντικειμενικός προϋπολογισμός και προσωπική ευθύνη. Η ανάθεση εκτέλεσης σε τρίτα, σε πολλές περιπτώσεις άσχετα ή αναρμόδια, άτομα χωρίς την εκτίμηση των συνθηκών και τιμών της αγοράς οδηγεί σε καταστρατήγηση του σκοπού αυτής της πρόβλεψης και σε υποβάθμιση της αποτελεσματικότητας των χρηματοδοτήσεων. Ακούγεται την τελευταία περίοδο ότι αναζητούνται τιμολόγια επαγγελματιών για να καλυφθούν δαπάνες τέτοιων έργων. Δεν μπορούμε να πιστέψομε ότι μπορεί αυτό να συμβαίνει στο λιτό τόπο μας. Όλη αυτή η διαδικασία οδηγεί τελικά στο άδειασμα του ταμείου, ενώ οι ώριμες και επιτακτικές ανάγκες πολλών χωριών μένουν ακάλυπτες. Ίσως όλη αυτή η συμπεριφορά να συνδέεται με τις επόμενες εκλογές και τη διάθεση να ικανοποιηθούν κάποια στελέχη που τους ανατίθενται άτυπα οι διαχειρίσεις. Για να ανεβάσουν το ενδιαφέρον τους και τη μαχητικότητά τους την περίοδο διεξαγωγής τους. Θεωρούμε αυτή την προσέγγιση τουλάχιστον αφελή. Γιατί ακόμα και αν ικανοποιηθούν 20 ή έστω 50, εκείνοι που βλάπτονται από τέτοιες καταστάσεις είναι οι υπόλοιποι κάτοικοι, που οπωσδήποτε θα αντιδράσουν αρνητικά σε τέτοιες καταστάσεις. Δεν έχομε διασταυρώσει τις πληροφορίες, αλλά δεν είναι και αναγκαίο. Ευχόμαστε και ελπίζομε να είναι ανυπόστατες οι φήμες, γιατί η όλη διαδικασία ενέχει μιά προκλητικότητα σε βάρος των τοπικών κοινωνιών. Ας είναι αφορμή το δημοσίευμα για ουσιαστική και τυπική προσήλωση στη νομιμότητα. Είναι απόλυτα αναγκαία προϋπόθεση για τη διατήρηση ήπιου και συνεργατικού κλίματος, όπως επιβάλλεται γιά τη συνέχιση της ανοδικής οικονομικής πορεία της Μάνης των τελευταίων δεκαετιών.

_______________________________

XPEIAZETAI O KENTPIKOΣ ΔPOMOΣ ΣTH MANH; (Ιούνιος 2001)

Eνα από τα κύρια χαρακτηριστικά που διάκριναν και διακρίνουν τους Μανιάτες είναι η ενασχόλησή τους με πολιτικά θέματα. Κυρίαρχη αιτία προελεύσεως ήταν η ανάγκη για συνεργασία μεταξύ τους προκειμένου να αντιμετωπίσουν τις δύσκολες συνθήκες ζωής λόγω των περιορισμένων οικονομικών πόρων της περιοχής. Συνεργασία όμως και πολιτική αποτελούν ταυτόσημες έννοιες, ανεξάρτητα από την ευκολία ή τη δυσκολία που προωθείται η πολιτική στην πράξη. Είναι βέβαιο ότι οι πολιτικές συνθήκες στη Μάνη ήσαν πάντα δύσκολες.

Είναι γενικά παραδεκτό ότι η διατήρηση της ελευθερίας τα χρόνια της Τουρκοκρατίας οφειλόταν κυρίως στην έλλειψη οδικών προσβάσεων. Ακόμα και στις περιπτώσεις που ο εισβολέας διείσδυε στο εσωτερικό της περιοχής μας, η δυσχέρεια μετακίνησης τον οδηγούσε γρήγορα σε αποχώρηση, λόγω της ανασφάλειας που του προκαλούσε τυχόν μόνιμη  εγκατάστασή του. Άρα έλλειψη δρόμου και ελευθερία ήσαν ταυτόσημες έννοιες στην προεπαναστατική Μάνη.

Πέρασαν τα χρόνια, δημιουργήθηκε και επεκτάθηκε στις σημερινές του διαστάσεις το νεοελληνικό κράτος, η Μάνη βρέθηκε σε παρατεταμένη παρακμή και αναγκάστηκε να οδηγεί τα παιδιά της στη μετανάστευση για τις ανάγκες της επιβίωσης. Οι περισσότεροι κουβαλώντας τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των γονιδίων τους, προίκα της μανιάτικης γης, μεγαλούργησαν στα ξένα, κρατώντας την ανάμνηση του τόπου μας: του τόπου που διώχνει από ανάγκη, αλλά και του τόπου που έλκει τα παιδιά του.

Άλλαξαν και τα οικονομικά δεδομένα στην εποχή μας. Η απόδοση του εδάφους έγινε πλέον δευτερεύον χαρακτηριστικό ενώ ο χώρος, το ανάγλυφο και η ποικιλομορφία του, καθώς και οι κλιματικές συνθήκες αποτελούν τα κύρια στοιχεία έλξης επισκεπτών. Οι ομαδικές εκδρομές και η παρατεταμένη εγκατάσταση ατόμων που έλκονται από τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του τόπου μας και αγαπούν την περιοχή και τους ανθρώπους της, αποτελούν πλέον σημαντικό παράγοντα οικονομικής εξισορρόπησης στη Μάνη. Αυτονόητο είναι ότι έχομε όλοι υποχρέωση να ενισχύσομε αυτή την τουριστική τάση, γιατί έτσι ενισχύομε τον τοπική μας οικονομία. Ενίσχυση σημαίνει τη λήψη όλων των μέτρων που είναι αναγκαία για την εύκολη προσπέλαση σ` όλο το μανιάτικο χώρο. Και το κύριο μέτρο για την προσπέλαση αυτή αποτελεί η ύπαρξη ενός δρόμου με ασφαλή  και άνετη κυκλοφορία. Που η διαδρομή του θα είναι αρμονική με το φυσικό και πολιτιστικό μας περιβάλλον, αλλά ταυτόχρονα θα βοηθά τους ταξιδιώτες να φθάνουν σε λογικό χρόνο στον προορισμό τους. Σε όποια περιοχή τους ιδηγεί η επιλογή τους κατά μήκος της διαδρομής Καλαμάτα – Καρδαμύλη – Αρεόπολη – Γύθειο και αντίστροφα.

Ο υπάρχων δρόμος αποτελεί μετεξέλιξη του μουλαρόδομου που υπήρχε τον περασμένο αιώνα και ακολουθεί σε πολλά τμήματα του τους ελιγμούς που αναγκάζονταν να κάνουν τα μουλάρια για να κόψουν την ανάβαση! Δεν είναι δυνατό να μείνει ο ίδιος σε πολλά από τα τμήματά του. Από την άλλη μεριά, και να θέλαμε, που δε θέλομε οι περισσότεροι, είναι οικονομικά απαγορευτική η κατασκευή κλειστού δρόμου ταχείας κυκλοφορίας σε υλοποίηση κάποιας τεχνικής έκθεσης που είχε προτείνει δρόμο με τούνελ και πολλές λωρίδες κυκλοφορίας. Μένει η ουσιαστική βελτίωση του υπάρχοντος δρόμου. Ουσιαστική σημαίνει την ευθυγράμμισή του, με αφετηρία 3 -4 σταθερά σημεία, που επιβάλλει κυρίως το γεωγραφικό ανάγλυφο. Και οπωσδήποτε την παράκαμψη σε κοντινή βέβαια απόσταση των οικισμών. Ο τελευταίος όρος είναι αναγκαία συνθήκη για να καταστεί δυνατή η χρηματοδότησή του, λόγω των κανόνων που επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση, κυρίως για λόγους προστασίας των πεζών. Είναι όμως και ικανή συνθήκη για να γίνει δυνατό έτσι οι αποστάσεις των 50 ή 100 χιλιομέτρων, μεταξύ τόπου εγκατάστασης και εργασίας να μην αποτελούν απαγορευτικό όρο και υποχρεώνουν τη μετεγκατάσταση των Μανιατών στις γειτονικές πόλεις. Με πρόβλεψη για διατήρηση των λεωφορειακών γραμμών, όπως έχουν, καθώς και εξεύρεση τρόπου αποζημείωσης των ελάχιστων επαγγελματιών που μπορεί να θίγούν οικονομικά.

Είναι βέβαιο ότι το χαρακτηριστικό των Μανιατών να ασχολούνται με την πολιτική και να έχουν άποψη και θέση για όλα τα θέματα της επικαιρότητας, είναι δείγμα κοινωνικής υγείας. Σ` αυτή την περίπτωση όμως θα πρέπει οι γνώμες να συντεθούν γρήγορα και αποτελεσματικά, γιατί κινδυνεύομε να χάσουμε το τραίνο της χρηματοδότησης. Και τότε θα ενταχθούμε όλοι στην κατηγορία των χαμένων, χωρίς δυνατότητα αναθεώρησης και αποκατάστασης. Αφορμή γυρεύουν κάποιοι πολιτικοί να μας στερήσουν τις χρηματοδοτήσεις που δικαιούμαστε ως ισότιμα μέλη της Λακωνικής και Μεσσηνιακής περιοχής, Ας μην τους δώσομε αφορμές. Ας απαιτήσομε να υλοποιηθούν όποιες μελέτες είναι έτοιμες για να αρχίσουν τα έργα στο μανιάτικο δρόμο. Και να τελειώσουν σύντομα και με τη γνώμη των τοπικών μας εκπροσώπων όποιες μελέτες είναι σε εξέλιξη, για να χρηματοδοτηθούν και άλλα τμήματα του δρόμου. Οτιδήποτε άλλο λέμε και κάνομε βλάφτει τη Μάνη και την ανάπτυξή της. Και αυτό είμαστε βέβαιοι ότι δεν το θέλει κανένας Μανιάτης ή φιλομανιάτης…

___________________________

H MANH ΠPOHΓEITAI, TA KOMMATA AKOΛOYΘOYN (Ιούλιος 2001)

Είναι βαθιά μας πίστη ότι οι άνθρωποι κινούνται, κατά την μικρή  παρουσία τους στον πλανήτη μας, με βάση κανόνες και μηνύματα που προέρχονται είτε από μέσα τους, δηλαδή από τα κύτταρα τους και την ψυχοσύνθεσή τους, είτε από έξω τους, δηλαδή από το φυσικό περιβάλλον απόπου κατάγονται ή ζουν. Η τελική τους πορεία μέσα στη ζωή αποτελεί τη σύνθεση αυτών των επιδράσεων. Θα λέγαμε καλύτερα ότι απαραίτητη προϋπόθεση,  για να υπάρχει μια πορεία στη ζωή που να κουβαλάει ποιότητα, είναι η αρμονική σχέση ανάμεσα στις επιδράσεις αυτές. Δυστυχώς οι πορείες των περισσότερων από μας είναι μακριά από τη δυνατότητα να χαρακτηριστούν αρμονικές και αυτό μας αναγκάζει να αναζητήσουμε τις αιτίες. Αυτές οι αναζητήσεις μας οδηγούν στα αίτια που δεν είναι άλλα από τις επιλογές που έκανε ο καθένας μας. Tις επιλογές που είναι πρόσκαιρες και αντίθετες στους φυσικούς νόμους γιατί έγιναν στο όνομα της εξυπηρέτησης προσωρινών στόχων και σκοπιμοτήτων.

Είναι βαθιά μας πίστη ότι ο κάθε Μανιάτης, είτε είναι γέννημα και θρέμμα της Μάνης, είτε έλκει την καταγωγή του από μανιάτικη φάρα, έχει δεχθεί τις επιδράσεις του φυσικού περιβάλλοντος της. Ενός περιβάλλοντος με ιδιαίτερα γεωλογικά, κλιματολογικά και οντολογικά χαρακτηριστικά. Αυτά που καθόρισαν την ιστορική πορεία των ανθρώπων που κάθε εποχή κατοικούσαν στον τόπο μας. Αυτά που οδήγησαν στα ιστορικά μας έπη την περίοδο της Οθωμανικής σκλαβιάς της Ελλάδας, αλλά και οποτεδήποτε μας κάλεσε το χρέος μας. Αυτά που διατηρούν στον καθένα μας άσβεστη την έφεση για την ελευθερία για να μπορεί μέσα από την επίδραση αυτή προσανατολίζεται και διανύει την προσωπική του πορείας ζωής με πλήρη συνεκτίμησή τους.

Με τους ηρωϊκούς προγόνους μας να μάχονται στην πρώτη γραμμή διαμορφώθηκε η κληροδοσία σε μας τους επιγόνους τους. Μια κληροδοσία που περιέχει υποθήκες για το μέλλον, το άμεσο και το απώτερο:

Γνωρίστε ότι η Μάνη έμεινε στην πράξη ελεύθερη τα 500 χρόνια της Οθωμανικής επέλασης, γιατί όλοι μας προασπίσαμε με το αίμα μας την περιοχή της. Όπου και να γινόταν εισβολή εμείς θεωρούσαμε ότι πλήττεται το σπίτι μας, το βιός μας, η οικογένειά μας. Έτσι ταυτίστηκαν η γεωγραφία με την ιστορία της Μάνης και διαμορφώθηκε το απαραβίαστο του χώρου μας. Έτσι μπορέσαμε να δημιουργήσομε και οικονομικές συνθήκες ευημερίας στον τόπο μας, αξιοζήλευτες τα δύσκολα αυτά χρόνια.

Έχομε υποχρέωση αυτά τα λόγια να τα θυμόμαστε όποτε άλλες σκοπιμότητες και εγωϊστικές παρορμήσεις μας οδηγούν σε διαχωρισμούς και συγκρούσεις. Γιατί στη κληροδοσία των προγόνων μας υπάρχουν και τα αρνητικά μηνύματα των εμφύλιων συγκρούσεων και των καταστροφών που προκάλεσαν στον τόπο μας. Μια από τις συγκρούσεις προέρχεται από τους κομματικούς διαχωρισμούς. Που ήσαν πολλών και ποικίλων μορφών κατά τη νεώτερη περίοδο της Μάνης, ιδιαίτερα τον αιώνα που πρόσφατα έκλεισε. Και που οι πληγές που άφησαν μόλις τα τελευταία χρόνια έχουν κλείσει.

Αυτονόητη είναι η αναγκαιότητα ύπαρξης διαφοροποίησης στις απόψεις και τις ιδέες των ατόμων. Που τα οδηγούν σε σκέψεις και προγράμματα που πιστεύουν ότι μπορούν από κοινού να προωθήσουν. Αρκεί αυτά να μην είναι θολά και γενικόλογα, για να πνίγουν ή να κρύβουν ιδιοτελείς σκοπιμότητες που δημιουργούν ζημιά στον τόπο μας. Αρκεί να συγκεκριμενοποιούνται και να έχουν κοινό στοιχείο την προώθηση της ανάπτυξης στη Μάνη. Σ` ολόκληρη τη Μάνη, όπως φαίνεται στο χάρτη μας: Την Ανατολική και τη Δυτική. Τη Μέσα, την Έξω και την Κάτω. Ευτυχώς το μανιάτικο πνευματικό δυναμικό είναι ιδιαίτερα πλούσιο, για να μπορέσει να δώσει εκείνο το ανθρώπινο κεφάλαιο που θα σχεδιάσει αυτή την ολοκληρωμένη ανάπτυξη. Και που θα μπορέσει να οδηγήσει στην υλοποίηση του σχεδιασμού που υποχρεωτικά θα βασιστεί στους πρωτοπόρους των επαγγελματικών τάξεων της περιοχής, που διαθέτουν την «έξωθεν καλήν μαρτυρίαν» στις επί μέρους περιοχές τους. Και επί πλέον  αυτό το μανιάτικο δυναμικό είναι αναγκαίο να καταφέρει να εξασφαλίσει για την περιοχή μας το μερίδιο που της αναλογεί και της αποστερούν, λόγω της έλλειψης παμανιάτικου σχεδιασμού και πλαισίου μαχητικής διεκδίκησης.

Οι οιωνοί είναι καλοί. Η Μάνη μπορεί να οδηγηθεί σε μια νέα ανάταση δημιουργίας και αποτελεσματικότητας. Αρκεί να γίνει συνείδηση στον κάθε Μανιάτη, ότι καλές είναι οι ιδεολογίες, αλλά ανώτερη όλων είναι η ιδεολογία της ενωμένης Μάνης. Έτσι τιμούμε τους προγόνους μας, αλλά και οδηγούμε τα παιδιά μας.

_______________________________________

ENIAIA MANH KAI OΛOKΛHPΩMENH ANAΠTYΞH (Αύγουστος 2001)

Κάθε γνήσιος Μανιάτης (και φιλομανιάτης) θεωρεί ολόκληρη τη Μάνη έναν τόπο και  τους Μανιάτες συντοπίτες. Η θεώρηση αυτή έχει δημιουργηθεί από τη μακροχρόνια σύνθεση πολλών παραγόντων που κατά καιρούς έχομε αναφέρει, αναλύσει και προβάλλει. Επιβεβαιώνεται όμως και καθημερινά κυρίως με την έμφυτη αλληλεγγύη μεταξύ Μανιατών όταν βρεθούν σε τόπους έξω από τα όρια της Μάνης. Τότε οι συμπεριφορές είναι ιδιαίτερα θερμές και η αλληλοβοήθεια δεδομένη. Δυστυχώς στον κανόνα αυτό παρουσιάζονται πολλές εξαιρέσεις ιδιαίτερα μεταξύ των μόνιμων κατοίκων της περιοχής μας. Έχει και αυτό την εξήγησή του, που δεν είναι άλλη από τη μικρή οικονομική απόδοση που είχαν τα προϊόντα της Μανιάτικης γης και την ανάγκη για επιβίωση. Ο συνδυασμός αυτών των δύο παραγόντων έφερνε τις εσωτερικές συγκρούσεις, για τις οποίες δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι.

Στον αιώνα μας φαίνεται ότι αυτά τα δεδομένα μπορούν να ανατραπούν, γιατί οι οικονομικές σχέσεις έχουν ήδη διαφοροποιηθεί. Η παραγωγή προϊόντων δεν αποτελεί πλέον τον καθοριστικό παράγοντα για την ευημερία ενός τόπου. Ούτε  βαριά βιομηχανία υπάρχει για να παράγει πλούτο.  Διαπιστώνεται εξ` άλλου ολοένα και με περισσότερη ένταση, ότι η απασχόληση μετατοπίζεται στον τριτογενή τομέα, την παροχή υπηρεσιών. Και ανάμεσα στις τελευταίες οι τουριστικές υπηρεσίες αποτελούν έναν από τους πιο αναπτυγμένους κλάδους. Τέτοιες δυνατότητες έχει παρα πολλές η Μάνη, γιατί αποτελεί ένα συνδυασμό φυσικών στοιχείων και πολιτιστικών  χαρακτηριστικών που προσελκύουν τον ταξιδιώτη και περιηγητή. Δε μένει παρά αυτά τα στοιχεία να συγκεντρωθούν, να ταξινομηθούν, να συστηματοποιηθούν και να προβληθούν για να προσελκύσουν περισσότερους επισκέπτες. Με το εισόδημα που θα προκύψει η Μάνη θα μπορέσει να ξαναγίνει οικονομικά αυτάρκης, περιορίζοντας έτσι την αιμορραγία της μετανάστευσης και διαμορφώνοντας ένα νέο μανιάτικο πολιτισμό, αντάξιο εκείνου που μας άφησαν οι πρόγονοί μας. Ο Ταύγετος στη ραχοκοκαλιά της, η μικρή απόστασή του από τη θάλασσα, τα πολλαπλά επίπεδα σ` αυτή τη διαδρομή, η διασπορά των οικισμών και των μνημείων σ` όλο το μανιάτικο χώρο αποτελούν  ιδανικό μοντέλο για τουριστική προσέλκυση.

Απαραίτητη προϋπόθεση, για να τροφοδοτηθεί αυτή η τάση που διαμορφώνεται στην εποχή μας, αποτελεί η διαμόρφωση ολοκληρωμένων προγραμμάτων ανάπτυξης της Μάνης, που θα προκύψει  μέσα από κοινή προετοιμασία των εκπροσώπων όλων των περιοχών της. Τη διαμόρφωση ολοκληρωμένων προγραμμάτων επιβάλλει η φύση και το κλίμα της περιοχής μας, που συνδυαζόμενα με τα μνημεία του πολιτισμού μας μπορούν να στηρίζουν προγράμματα μακροχρόνιας παραμονής των επισκεπτών στον τόπο μας, με όλες τις θετικές οικονομικές επιπτώσεις που θα συνεπιφέρει. Κύριο εχθρό στο θέμα αυτό αποτελεί ο μανιάτικος εγωκεντρισμός και η ισχυρογνωμοσύνη που οδηγεί τον καθένα μας να πιστεύει ότι είναι καλύτερος και έχει καλύτερες απόψεις από τον κάθε άλλο. Πίσω από αυτόν κρύβονται πολλές φορές προσωπικές επιδιώξεις και ατομικά συμφέροντα, που προβάλλονται κατά τις συζητήσεις και συσκέψεις, ως δήθεν διεκδικήσεις για τις περιοχές που εκπροσωπούν. Κατά τη γνώμη μας οι περιοχές της Μάνης έχουν αλληλοσυμπληρωνόμενα συμφέροντα και ανάγκες, που μπορούν να καλυφθούν μόνον μέσα από κοινές δράσεις. Και όποιοι εκπρόσωποι τους προβάλλουν την εσωτερική αντιπαράθεση μεταξύ των μανιάτικων περιοχών, δεν έχουν συλλάβει τα σημεία των καιρών. Δεν έχουν συνειδητοποιήσει ότι ο πόλεμος για τα μερίδια οδηγεί με ασφάλεια στην απώλεια ολόκληρης της πίτας.

Τα μερίδια των περιοχών της Μάνης είναι ιδανικά, δηλαδή εκ των προτέρων προσδιορισμένα από τη φύση και τους ανθρώπους, δηλαδή από την έκταση και τον πληθυσμό της κάθε περιοχής. Όπως επίσης είναι προσδιορισμένες οι κατανομές των μεριδίων μεταξύ των ορεινών και των παραθαλάσσιων περιοχών σε κάθε ιστορική περίοδο. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας τον πρώτο λόγο στην ανάπτυξη είχαν οι ορεινές περιοχές, που αποτελούσαν κατάλληλα σημεία εγκαταστάσεων λόγω των δυνατοτήτων διαφυγής από τον εχθρό. Στην εποχή μας η προσέλκυση των επισκεπτών εστιάζει στην παραθαλάσσια ζώνη, γιατί εκεί προσανατολίζεται η ζήτηση. Όμως ο πλούτος της μανιάτικης φύσης είναι πολύ κοντά στη ζώνη αυτή. Και μέσα από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα ανάπτυξης της Μάνης και οι ορεινές περιοχές μπορούν να συμμετέχουν στην προσέλκυση επισκεπτών. Χρειάζονται καθαρές θέσεις, καθαρές σχέσεις και αμοιβαία εμπιστοσύνη για να οδηγηθούμε στην ολοκληρωμένη ανάπτυξη της Μάνης. Ας το συνειδητοποιήσουν οι εκπρόσωποι των περιοχών της και ας διαμορφώσουν το νέο μανιάτικο συμβόλαιο ανάπτυξης, με αποδέκτες τη νέα μανιάτικη γενιά…

_________________________

ΣKOYΠIΔIA KAI ΠPOΓPAMMATIΣMOΣ (Σεπτέμβριος 2001)

Εύκολο είναι να λες ότι το έδαφος της Μάνης είναι ασβεστολιθικό και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για σκουπιδότοπος. Ξεφεύγεις από το πρόβλημα και το κουκουλώνεις. Υστερα από λίγο όμως ,ξανάρχεται πιο έντονο και πιο επιτακτικό και σε πιο οξυμένη μορφή, απαιτώντας άμεση λύση. Το πρόβλημα τα τελευταία χρόνια γυροφέρνει όλες τις περιοχές της Μάνης και με τη μια ή την άλλη μορφή δημιουργεί έριδες και συγκρούσεις.  Επιθυμία μας είναι να διατυπώσουμε  κάποιες προϋποθέσεις για τις οποίες υπάρχει ευρεία συμφωνία. Για να μπορέσομε ξεκινώντας από αυτές να φθάσομε σε πρόταση, που θα μας απαλλάξει από το πρόβλημα και τις γκρίνιες που δημιουργεί. Οι προϋποθέσεις αυτές είναι: 1)Για να δεχθεί μια περιοχή σκουπίδια πρέπει να πάρει ανταποδοτικά οφέλη, 2)Τη λύση για το πρόβλημα της απόθεσης των σκουπιδιών πρέπει να τη βρει η περιοχή που δημιουργεί τα σκουπίδια, 3) εκείνοι που αναζητούν λύσεις πρέπει να έχουν πλήρη γνώση των δεδομένων του προβλήματος,.4) εκείνοι που αναζητούν λύσεις πρέπει να έχουν προϋπολογισμό για να αντιμετωπίσουν το θέμα και 5) οι υπεύθυνοι για την αντιμετώπιση του προβλήματος πρέπει  να έχουν διαμορφώσει ατμόσφαιρα εσωτερικής συνεργασίας και σύμπνοιας για να προκύψει η λύση σε συνθήκες αλληλεγγύης. Ας τις δούμε αναλυτικότερα.

Τα σκουπίδια αποτελούν επιβάρυνση στην ποιότητα ζωής  για τον τόπο που αποτίθενται. Και οι άνθρωποι που έχουν οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή δεν αποδέχονται αυτό το κόστος παρά μόνον όταν τους απορροφηθεί με αντίστοιχο όφελος. Γι` αυτό το κόστος από τα σκουπίδια και το ανταποδοτικό όφελος είναι αναγκαίο να συνυπάρξουν στο ίδιο πακέτο μέτρων. Να υπάρξει συμφωνία και να υλοποιούνται με τους ίδιους ρυθμούς. Τι θα περιέχει το ανταποδοτικό πακέτο θα πρέπει να προσδιορισθεί  σύμφωνα με τις ανάγκες και τις επιθυμίες της περιοχής που επιβαρύνεται από τα σκουπίδια.

Η διαδικασία επίλυσης του προβλήματος απαιτεί διαπραγματεύσεις, έρευνες, μελέτες και γενικά πολύ χρόνο για να συγκεντρωθούν απόψεις και ιδέες και να προκύψουν ώριμες λύσεις. Αυτή η διαδικασία είναι αδύνατο να καταλήξει θετικά αν προωθείται μέσω διοικητικών γραφειοκρατικών μηχανισμών με αντίληψη και ρυθμούς δημοσιοϋπαλληλικής ρουτίνας. Απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχή διεκπεραίωση τέτοιων θεμάτων είναι να κινούνται από εκείνους που έχουν το πρόβλημα της διάθεσης των σκουπιδιών. Γιατί αυτοί γνωρίζουν ότι η παρέλκυση των λύσεων μπορεί να δημιουργήσει ανατροπές στις προσωπικές και οικονομικές τους ισορροπίες και απομείωση των εισοδημάτων τους.

Δυστυχώς για το θέμα της διάθεσης των στερεών αποβλήτων η νομοθεσία είναι δαιδαλώδης και αλληλοσυγκρουόμενη, με αποτέλεσμα να μην είναι απόλυτα καθαρό τι ισχύει, ή οι όροι και οι προϋποθέσεις  για να ισχύουν εκείνα που προβλέπονται δεν μπορούν να υπάρχουν στην πράξη. Γι` αυτό πριν από την έναρξη κάθε επεξεργασίας του θέματος είναι αναγκαία η πλήρης γνώση όλων των δεδομένων του προβλήματος και μάλιστα με επεξεργασία όλων των εναλλακτικών περιπτώσεων και εκδοχών.

Για να γίνει δυνατή η πρόταση έργων στις περιοχές που θα προταθούν για την υποδοχή των σκουπιδιών απαραίτητη προϋπόθεση είναι ο φορέας της διαχείρισης να έχει ισχυρό προϋπολογισμό και πολιτική βούληση για χρηματοδότηση σημαντικού ύψους έργων. Σε  πολλές περιπτώσεις υπάρχει ή το ένα, δηλαδή ισχυρός προϋπολογισμός ή το άλλο πολιτική βούληση και δεν προχωρά το θέμα. Γι` αυτό είναι απαραίτητο να συντρέχουν και οι δύο προϋποθέσεις αθροιστικά.

Τέλος αλλά όχι τελευταίο το υπόβαθρο για όλα αυτά είναι η «έξωθεν καλή μαρτυρία» εκείνων που έχουν τις εξουσιοδοτήσεις να επιλύσουν το θέμα. Εννοούμε να έχουν δημιουργήσει ατμόσφαιρα δημοκρατικής και συνεργατικής λειτουργίας των θεσμών, όχι μόνον στο εσωτερικό του Δήμου, αλλά και στους εξωτερικούς θεσμούς που συμμετέχουν. Γιατί μόνον με τέτοια ατμόσφαιρα απαλλαγμένοι από αντιπαραθέσεις και ξεσυνέρια ,μπορούν τα άτομα να σκύψουν στα προβλήματα να βρουν λύσεις. Αλλιώτικα αν έχουν εφαρμοσθεί από τους υπεύθυνους μέτρα επιβολής εκείνοι που τα υπέστησαν  περιμένουν στη γωνία για να πατσίσουν..

___________________________

AΓAΠATE TH MANH;  ΔΩΣTE AΠOΔEIΞEIΣ (Οκτώβριος 2001)

Είναι πάντα ωφέλιμες οι συναντήσεις τεχνοκρατών και πολιτικών εθνικής εμβέλειας, όπως αυτή που έγινε στο Λεύκτρο στα μέσα του Σεπτέμβρη, γιατί στρέφουν το ενδιαφέρον της κεντρικής πολιτικής σκηνής στα θέματα της περιοχής μας. Αρκεί να σημειωθεί ότι οι πολιτικές σκοπιμότητες που τις προκαλούν μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετική προέλευση μεταξύ των ατόμων και των ομάδων που συμμετέχουν.

Τα θέματα που απασχόλησαν τη συνάντηση, όπως τα περιγράφει το ρεπορτάζ και οι πληροφορίες των ακροατών, είναι ζωτικά για το παρόν και το μέλλον της Μάνης. Η χωροταξία, δηλαδή το πόσο και με ποιους όρους χτίζεις, η ανάδειξη του ορεινού όγκου του Ταϋγέτου, καθώς και η εφαρμογή νέων μορφών τουρισμού, που θα έχουν αφετηρία τη μανιάτικη πολιτιστική κληρονομιά είναι πολύ ευαίσθητα και υψηλής μανιάτικης προτεραιότητας θέματα για να τα ανακατέψομε με μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Γι` αυτό έχομε υποχρέωση να στρέψομε το ενδιαφέρον μας και να τοποθετηθούμε. Έχομε υποχρέωση να φωτίσομε τα διφορούμενα στοιχεία τους και να αποκαλύψομε τυχόν αβεβαιότητες, ή και κινδύνους, για τους αναπτυξιακούς ρυθμούς στην περιοχή μας.

Εξαγγέλθηκαν δύο μελέτες, η μία για το χαρακτηρισμό ως παραδοσιακών πολλών από τους οικισμούς της Δυτικής Μάνης και η δεύτερη για την οριοθέτηση των μη παραθαλάσσιων οικισμών. Το μέτρο ακούγεται θετικό, κατ` αρχήν. Εκτός από το ότι αφήνει έξω την παραθαλάσσια περιοχή, που πιέζεται περισσότερο για οικιστική διεύρυνση. Αλλά υπάρχουν σ` αυτά που ακούστηκαν πολλά ερωτήματα, όπως αυτά που ακολουθούν

Ο χαρακτηρισμός των οικισμών ως παραδοσιακών θα συνοδευτεί και από παροχή οικονομικών μέσων για την προστασία και συντήρηση των οικημάτων τους, τόσο του δημόσιου χαρακτήρα, όσο και των ιδιόκτητων; Έχομε το κακό προηγούμενο με τους οικισμούς που χαρακτηρίστηκαν παραδοσιακοί επί Υπουργίας Στέφανου Μάνου, το 1977. Το μόνο που δημιούργησε στους κατοίκους ο χαρακτηρισμός τους ήταν η δυσκολία στις επισκευές και κατασκευές, που συνοδευόταν με χρονική καθυστέρηση και οικονομική επιβάρυνση. Aνάγκη για άδειες από πολλές, και ασυντόνιστες μεταξύ τους, υπηρεσίες και αυξημένες μελέτες για να νέμονται την επιπλέον για τους ιδιοκτήτες δαπάνη, οι αυτοκαλούμενοι «ειδικοί».

Η δεύτερη εξαγγελία  προκαλεί αμέσως το ερώτημα. Η οριοθέτηση των μη παραθαλάσσιων, στάσιμων, οικισμών θα γίνει στα 800 μέτρα που έχουν ήδη οριοθετηθεί, από το 1985, οι περισσότεροι; Ή η μελέτη αποσκοπεί στη μείωση του οικιστικού τους χώρου; Αυτό είναι βέβαιο ότι δε θα το δεχτούν οι Μανιάτες, γιατί έτσι μπαίνουν από την πίσω πόρτα τα πορίσματα της Ειδικής Χωροταξικής μελέτης, που έχει απορριφθεί παμψηφεί και ανεπιστρεπτί από το 1994.

Η ανάδειξη του ορεινού όγκου του Ταϋγέτου και η προώθηση νέων μορφών τουρισμού σε σύνδεση με την παράδοση και το μανιάτικο πολιτισμό, είναι ένα τεράστιο θέμα, με πολλές πτυχές και συνοδευτικά μέτρα, που χρειάζεται μεγάλη ομάδα ειδικών από πολλές επιστημονικές περιοχές για να το οριοθετήσει και μόνον. Μακάρι να είναι ουσιαστικό το ενδιαφέρον που φάνηκε γιατί θα μπορέσομε όταν τεθεί σε ουσιαστικότερη βάση να συμβάλλομε με τεκμηριωμένες ιδέες και απόψεις.

Δυστυχώς δεν ακούστηκε τίποτα για πολλά και σημαντικά μανιάτικα θέματα της αρμοδιότητας των Υπουργείων Περιβάλλοντος – Χωροταξίας, Πολιτισμού και Γεωργίας που εκπροσωπούνταν στην εκδήλωση. Όπως το πρόγραμμα του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο: «Κάστρων περίπλους», που έχει μέχρι τώρα αφήσει εκτός τα κάστρα του Πασσαβά (κοντά στο Γύθειο), της Κελεφάς (κοντά στην Αρεόπολη) και του Λεύκτρου (στη Στούπα). Είναι ηθικά ανεπίτρεπτο να δεσμεύεις οικιστικά τις ιδιοκτησίες, και ταυτόχρονα να μην  χρηματοδοτείς την ανάδειξη των αρχαιολογικών χώρων που προκαλούν τις δεσμεύσεις στην ανέγερση οικοδομών. Είναι και αυτό μια πρακτική απόδειξη πως βλέπουν οι «ειδικοί» τη σύνδεση του τουρισμού με τον πολιτισμό. Υπάρχει πολιτική βούληση να ενταχθούν στο Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, και τις δράσεις του στο πρόγραμμα αυτό, τα τρία αυτά ιστορικά μανιάτικα κάστρα και να αναδειχθούν, ενισχύοντας την τουριστική τάση που υπάρχει για τη Μάνη; Θα χρηματοδοτηθεί η πρόταση για ανάδειξη του παραδοσιακού οικισμού «Λεύκτρο» της πρώην Κοινότητας Νεοχωρίου, που έχει προεγκριθεί από το 1996 από την Περιφέρεια Πελοποννήσου, έχει πάρει προέγκριση χωροθέτησης από το 1997 και μένει μόνον η χρηματοδότηση; Θα επιλεγεί η κοινή πρόταση της Μάνης για δράσεις στον Ταϋγετο, Δυτικό και Ανατολικό, προϋπολογισμού 350 εκατομμυρίων, που περιμένει και αυτή χρηματοδότηση από το 1997; Θα εκδοθεί το Προεδρικό Διάταγμα για τη σύσταση του «Ιδρύματος Μάνης για την παράδοση και τον πολιτισμό», που έχει ιδρυθεί με ομόφωνες αποφάσεις όλων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης της Μάνης, και περιμένει τη συναίνεση των αρμόδιων Υπουργών (ΠΕΧΩΔΕ και Πολιτισμού) από το 1996;

Για μας  η αγάπη για τη Μάνη χρειάζεται αποδείξεις. Και ελάχιστη απόδειξη αποτελεί η θετική απάντηση στα ερωτήματα που θέσαμε. Γιατί δεν είναι δικά μας μόνον. Τα έχουν θέσει προ πολλού χρόνου, με τις αποφάσεις και τις επιλογές τους οι τοπικές μας κοινωνίες. Που έχουν και μνήμη και κρίση.

___________________________

H IΔIOTHTA TOY MANIATH: TYΠOΣ Ή OYΣIA; (Νοέμβριος 2001)

Επιθυμούμε να  ξεκαθαρίσομε τυχόν ασάφειες και ερωτηματικά για το θέμα. Πιστεύομε ότι θα το πετύχομε με τους συλλογισμούς που ακολουθούν.

Η ιδιότητα του Μανιάτη, λένε τα καταστατικά των σωματείων, ή άλλα τυπικά έγγραφα, συνοδεύει εκείνους που γεννήθηκαν οι ίδιοι ή οι πρόγονοί τους στη γεωγραφική περιοχή, που φέρει το όνομα Μάνη και προσδιορίζεται με σαφήνεια από το χάρτη που βρίσκεται και στην προμετωπίδα της εφημερίδας μας. Αυτή είναι η τυπική ιδιότητα του Μανιάτη. Δε λέει και πολλά πράγματα, αν δε συνοδεύεται από πράξεις και ενέργειες που προεκτείνουν αυτή την τυπική ιδιότητα και τη συνδέουν με τα δρώμενα στην περιοχή. Με τον όρο «δρώμενα» εννοούμε όσα ανάγονται στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον και έχουν σχέση με τη Μάνη. Και τα σχετιζόμενα με το παρελθόν, με την ιστορία της περιοχής, μπορούν όλοι να ισχυρισθούν ότι τα αποδέχονται και τα έχουν ενστερνισθεί. Δεν υπάρχει τρόπος να επαλήθευσης ή διάψευσης. Όμως τα σχετιζόμενα με τη δράση στο παρόν, που προοιωνίζει και εκείνη του μέλλοντος, προκύπτουν από την εξέταση του βίου και της πολιτείας του καθένα μας.

Μπορούμε να κάνομε δεκτή την άποψη ότι ο καθένας μας φροντίζει πρώτα για την αυτοσυντήρησή του. Να βρει βιοποριστική απασχόληση, να αποκαταστήσει τα παιδιά του, να συμβάλλει στην ευημερία της οικογένειάς του. Το ζητούμενο είναι μέχρι ποίου ορίου φθάνει αυτή η φροντίδα. Και κυρίως μέσα από ποια νοοτροπία προωθείται. Δηλαδή προωθείται με τη λογική της αυτοτελούς ικανοποίησης από το ατομικό πρόγραμμα ζωής ή προβάλλει επιτακτικά και ανελαστικά η σύνδεση της ατομικής ικανοποίησης με την ένταξη του ατόμου σε ευρύτερες ομάδες, που έχουν κοινωνικούς στόχους ; Στόχους που αναφέρονται ΚΑΙ στην περιοχή καταγωγής και στις μικροκοινωνίες της;

Πιστεύομε ακράδαντα ότι δεν υπάρχει ατομικός παράδεισος, δηλαδή ότι όσο πλούτο, δόξα και ευημερία και αν αποκτήσει το άτομο, αν δεν εντάξει τη ζωή του στα κοινωνικά δρώμενα της περιοχής του και αν δεν εναρμονισθεί με τα μηνύματα που εκπέμπει το φυσικό περιβάλλον δεν προκύπτει ικανοποίηση και ευτυχία.

Με τον κίνδυνο να χαρακτηριστούμε τοπικιστές θεωρούμε ότι όλα αυτά ισχύουν στο μέγιστο βαθμό για την περιοχή μας. Όχι γιατί είναι δική μας περιοχή, αυτό θα μπορούσε να ισχύει για τον καθένα και την περιοχή του. Αλλά γιατί αυτά απορρέουν από τα δεδομένα του τόπου μας. Την ένταξη των ατόμων στα κοινωνικά δρώμενα την επιβάλλει η μακροχρόνια παράδοση των αυτόνομων μικρών κοινοτήτων μας, που με αφετηρία τους μικρούς οικισμούς μας, συναποφάσιζαν στο επίπεδο της καπετανίας και της συνολικής μανιάτικης έκφρασης, για τη ζωή και το θάνατο, για το βιοπορισμό και για την ελευθερία.

Την εναρμόνιση στα μηνύματά του φυσικού περιβάλλοντος της Μάνης την επιβάλλει το έδαφος, το κλίμα, η σχέση στεριάς – θάλασσας, που διαμορφώνουν εκείνο που οι αρχαίοι Ελληνες ονόμαζαν αρμονία και μέτρο.

Είμαστε όλοι υποχρεωμένοι να υπηρετήσομε ΚΑΙ αυτά τα δεδομένα της περιοχής μας. Και οι περισσότεροι Μανιάτες τα θεωρούν αυτά αυτονόητα και τα υπηρετούν μέσα από μια υπερβατική αυτοσυνειδησία.

Δυστυχώς όμως υπάρχουν και λίγοι «περισπούδαστοι» που προσπαθούν να  «αξιοποιήσουν» τη μανιάτικη καταγωγή τους. Επενδύουν τις πολιτικές τους φιλοδοξίες στη γενικότερη μανιάτικη αλληλεγγύη που εκδηλώνεται για την υποβοήθηση των συμπατριωτών μας που διαγωνίζονται στους πολιτικούς στίβους. Θα πρέπει όμως να θεωρούν δεδομένο ότι οι Μανιάτες έχουν μνήμη και καταγράφουν την προσφορά στον τόπο μας όλων. Και των ντόπιων και των άλλων. Γιατί η αλληλεγγύη ξεκινάει πρώτα από την επιβεβαίωση αυτής της προσφοράς. Και αυτή καταγράφεται μόνον με έργα. Με την προσφορά ιδιαίτερων υπηρεσιών στους θεσμούς που λειτουργούν στη Μάνη, δηλαδή στα σχολεία, στους αγροτικούς

συνεταιρισμούς, στις κοινότητες. Ιδιαίτερες υπηρεσίες όταν λέμε εννοούμε εκείνες που προσφέρονται πέραν των τυπικών, υπηρεσιακών και αμειβόμενων υποχρεώσεων τους. Με τη συμμετοχή στους αγώνες για τη διεκδίκηση των δικαίων απαιτήσεων της Μάνης από τις άλλες οντότητες του δημόσιου τομέα που κάνουν τις κατανομές των χρηματοδοτήσεων. Με την επιτυχή αναζήτηση χρηματοδοτήσεων από την Ευρωπαϊκή Ενωση για την ενίσχυση της αναπτυξιακής κατάστασης που διαμορφώνεται στην περιοχή.

Η τυπική ιδιότητα του Μανιάτη δεν αποτελεί  πρόκριμα για πολιτικές φιλοδοξίες. ΟΙ Μανιάτες επιβεβαιώνουν πρώτα τη μέχρι τώρα προσφορά του καθενός στον τόπο μας. Και θα εκφράσουν την εμπιστοσύνη και τη στήριξή τους στους μανιάτες και φιλομανιάτες που θα μπορούν να επιδείξουν  αποδείξεις τέτοιας προσφοράς. Η άτυπη καταγραφή που έχει προ πολλού αρχίσει θα βγάλει τα αποτελέσματά της.

__________________________

ΔHMOTIKEΣ ΣYMΠOΛITEIEΣ: ΠPOOΠTIKH TOY MEΛΛONTOΣ (Δεκέμβριος 2001)

Στην εποχή μας η έννοια της αναδιάρθρωσης είναι συνώνυμη με την επιβίωση και τη δυνατότητα προέκτασης των κοινωνιών στο μέλλον. Αυτά ισχύουν τόσο  για τα άτομα όσο και για τις ομάδες. Αυτονόητο είναι ότι ισχύουν και στην περιοχή μας, τη Μάνη. Την περασμένη δεκαετία προέκυψε μια μορφή διοικητικής αναδιάρθρωσης στον τομέα της αυτοδιοίκησης με τις συνενώσεις Κοινοτήτων (ή μικρών Δήμων) σε νέους Δήμους. Έτσι το υποκείμενο αναφοράς και διοίκησης, ο νέος Δήμος, έχει μια  τάξη μεγέθους ικανή για να μπορεί να εφαρμοστεί στη γεωγραφική περιοχή του ένα πρόγραμμα στοιχειώδους ικανοποίησης των τοπικών αναγκών και ανάπτυξης.

Οι συνενώσεις στη Μάνη άρχισαν το 1994 με τον εθελούσιο σχηματισμό τριών Δήμων: Οιτύλου, Αρεοπόλεως και Πύργου-Διρού, ενώ συνεχίστηκαν το 1996 με ένα ακόμα Δήμο, του Αγίου Νικολάου Μελιτίνης. Ήταν κι’ αυτό ένα δείγμα της ευαίσθητης προσέγγισης των σημείων, που προσδιορίζουν οι νέες συνθήκες, από τους Μανιάτες. Το αυτοδιοικητικό τοπίο αναδιαρθρώθηκε ριζικά το 1998 και έτσι οι δεκάδες Κοινότητες της Μάνης μετατράπηκαν σε 6 Δήμους. Ο αριθμός 6 είναι μικρός και δίνει την ευχέρεια να γίνει οικογενειακή συζήτηση, χωρίς ηγεμονισμούς και βέτο, όπως ταιριάζει σε συμπατριώτες με ισχυρό κοινό φυλετικό, ιστορικό οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο.

Η συνεργασία δεν είναι σπορ που αν θέλεις επιλέγεις την άσκηση σ` αυτό. Η συνεργασία είναι αναγκαίος όρος επιβίωσης σ’ αυτό το κοινωνικο-οικονομικό τοπίο του πλανήτη μας, που μεταβάλλεται τόσο ραγδαία. Οι αιρετοί της αυτοδιοίκησης έχουν πολλαπλή υποχρέωση να εντοπίσουν την πραγματική κατάσταση στην περιοχή τους και να ξεπερνούν αναστολές εγωκεντρισμού και τοπικών μικροσυμφερόντων. Φαίνεται από τα πράγματα ότι σύντομα θα οδηγηθούμε σε μια ακόμα μεταβολή. Για την ώρα προωθείται από τις ανάγκες για κοινή αντιμετώπιση στοιχειωδών αναγκών των δήμων στους τομείς των τεχνικών και οικονομικών υποθέσεων και της αστυνόμευσης. Οι Δημοτικές Συμπολιτείες που νομοθετήθηκαν τον περασμένο Σεπτέμβρη, αρχίζουν να παίρνουν υπόσταση αυτή την περίοδο. Οι Δήμοι καλούνται να προσδιορίσουν τους μελλοντικούς εταίρους τους. Εκείνους δηλαδή από τους γείτονες με τους οποίους επιθυμούν να συνεργαστούν, τουλάχιστο σ’ αυτούς τους τομείς. Δυστυχώς δεν μάθαμε για κάποια πρωτοβουλία που θα έφερνε στο ίδιο τραπέζι τους εκπροσώπους των 6 μανιάτικων Δήμων. Για να συζητήσουν αυτά τα θέματα, που δεν αφορούν μόνο τους ίδιους και την χρονικά πεπερασμένη εκπροσώπησή τους, αλλά την περιοχή μας, σε μεγάλο βάθος χρόνου. Βρήκαν, εξ` άλλου κατά την εκλογή τους, ένα θεσμικό εργαλείο, την Αναπτυξιακή Εταιρεία Μάνης, που και οι 6 εκπροσωπούνται και μάλιστα είναι οι κύριοι μέτοχοί της. Δεν έχομε πληροφορίες ότι πήραν πρωτοβουλία για μια συζήτηση χωρίς ατζέντα, ανοιχτή ή κλειστή,  για να τοποθετηθούν στο θέμα των συνεργασιών, προτού κάνουν τις εισηγήσεις για τις Συμπολιτείες ο καθένας στο δημοτικό του συμβούλιο. Για μας αυτή η συνάντηση ήταν υποχρέωση και ευθύνη απέναντι στην ενιαία Μάνη. Οι όποιες επιλογές εταίρων που θα επακολουθούσαν σύμφωνα με τη νομοθεσία από τα δημοτικά τους συμβούλια, θεμιτές καθόλα, θα προέκυπταν με ωριμότερο τρόπο.

Η ζωή πορεύεται και δε σταματάει από τις πρωτοβουλίες που παίρνονται ή όχι.  Δυστυχώς όμως οι αποφάσεις που δεν είναι ώριμες και συναρτημένες με ευρύτερους στόχους και προοπτικές της κάθε περιοχής δημιουργούν συνεχή εμπόδια στην πορεία προς την πρόοδο και ευημερία.  Με αφορμή της Δημοτικές Συμπολιτείες μπαίνει για συζήτηση και η μελλοντική προοπτική της Μάνης. Φαίνεται ότι σε λίγα χρόνια οι Νομοί και οι Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις θα είναι παρελθόν.  Δεν το λέμε εμείς. Βρίσκεται στις συνταγματικές μας προβλέψεις και κυρίως εκπορεύεται από τις ευρωπαϊκές μας υποχρεώσεις. Έτσι θα αποκατασταθεί και η μονολεκτική αναφορά στην περιοχή μας: Μάνη. Χωρίς επιθετικούς προσδιορισμούς Μεσσηνιακή ή Λακωνική, που χρησιμοποιούν άκριτα πολλοί. Αυτή η Μάνη, η ενιαία Μάνη, με τα ειδικά συνεκτικά χαρακτηριστικά της θα πρέπει να συγκεκριμενοποιήσει πως θέλει να πορευτεί στο χρόνο και στον ευρωπαϊκό χώρο. Θα πρέπει να προσδιορίσει κανόνες συνεργασίας στο εσωτερικό της και τις συμμαχίες με τις γειτονικές και τις άλλες περιοχές. Οι σημερινοί αιρετοί των περιοχών της Μάνης έχουν υποχρέωση ν` αρχίσουν αυτό τον διάλογο, ώστε οι  αιρετοί που θα προκύψουν από τις εκλογές του 2002 να τον συνεχίσουν και να τον τελειώσουν. Απαιτείται καλή πίστη, υπομονή και ανοχές μεταξύ των μανιάτικων μικροκοινωνιών για να οδηγηθούμε σε συναινετικές λύσεις και κατανομές ρόλων και δράσεων. Πιστεύομε ότι εκείνοι που σε κάθε εποχή εκφράζουν τη βούληση των τοπικών κοινωνιών θα συνειδητοποιήσουν ότι αυτός ο κανόνας εμπεριέχεται στην ίδια τη λαϊκή εντολή που τους έχει αναδείξει…

,